اختصاصی کلانشهر: بعد از مطرح شدن مباحث مختلف پیرامون ساماندهی توسعه شهری و بهره گیری بهینه از اراضی درون شهری در گیلان، طرح بلندمرتبه سازی در دو شهر رشت و انزلی با هدف ساخت وسازهای عمودی در آستانه اجرایی شدن قرار دارد.

علی رغم آنکه در نشست تخصصی بررسی طرح های بلندمرتبه سازی استان گیلان نسبت به آسیب شناسی توسعه عمودی تاکید شده و کارشناسان و مدیران دولتی حاضر گفته اند که بلندمرتبه سازی نباید فقط به عنوان افزایش طبقات دیده شود بلکه باید تجلی برنامه ریزی شهری نوین باشد؛ مدلی که تعادل میان جمعیت، خدمات و زیرساخت های شهری را برقرار کند. اما تجربیات مختلف بلندمرتبه سازی و به طور کلی شهرسازی در ایران،کارشناسان و شماری از گیلانیان را نسبت به این موضوع بدبین کرده و با دیده تردید به چند و چون اجرایی شدن این طرح می نگرند.

در این ارتباط بخوانید:

آغاز اجرای طرح پایلوت بلندمرتبه سازی در رشت و بندرانزلی با نگاه توسعه پایدار

یکی از مهم ترین دلایل نگاه انتقادی به این طرح، بی توجهی صرف به وضعیت ساخت و ساز در شهرهای مختلف گیلان و از جمله دو شهر مهم رشت و انزلی است. شهرهایی که سال هاست زیر فشار ساخت وسازهای بی هویت و سنگین قرار گرفته اند. به همین دلیل سخن گفتن از «بلندمرتبه سازی» بدون اشاره به وضعیت فعلی معماری این دو شهر، نادیده گرفتن یک بحران عینی است.
امروز کافی است در خیابانهای این شهرها قدم بزنیم تا با حجم عظیمی از ساختمان هایی با نماهای رومی، سنگ های مرمر بی نقش ونگار و سازه های سنگین و نامتناسب مواجه شویم؛ سبک هایی که نه با اقلیم گیلان سازگارند، نه با میراث فرهنگی و الگوهای معماری بومی این منطقه و حتی اصول ابتدایی ایمنی در مواقع بحرانی مانند زلزله و جنگ.

اکنون پرسش مهم این است: وقتی همین ساختمان های عمدتاً ۴ یا ۵ طبقه به این شکل ناهماهنگ و بی هویت ساخته می شوند،افزایش طبقات تا ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ طبقه قرار است چه خروجی ای داشته باشد؟ آیا تجربه ی تلخ از دست رفتن معماری تهران، کرج، مشهد و بسیاری از شهرهای ایران در حال تکرار در رشت و انزلی نیست؟

مسئله فقط ظاهر شهر نیست. بلندمرتبه سازی، در ذات خود، فشار مضاعفی به همهٔ زیرساخت ها وارد می کند: آب، خاک، شبکه فاضلاب، ترافیک، خدمات شهری و فضای سبز.
رشت و انزلی در حال حاضر جزو پرتراکم ترین شهرهای ایران به شمار می آیند. آیا این شهرها با زیرساخت های فرسوده شان توان جذب موج جدید چند هزار ساکن در برج های مرتفع را دارند؟
خیابان های این دو شهر در ساعاتی از روز به دلیل ازدحام خودروها مشابه پارکینگ می شود.
تجربه ساختمان های بلندمرتبه با کارکرد پزشکی، بیمارستان ،پاساژ و یا مجتمع هایی مشابه آدینه در رشت به ما نشان می دهد که در نهایت سازه ها با هر کیفیتی و علی رغم بی توجهی به مواردی مانند مصالح، نما و پارکینگ،در رشت مجوز پایان کار می گیرند.

پرسش های اصلی این هاست:

1-آیا مطالعه دقیقی درباره ظرفیت زیستی و زیربنایی این دو شهر انجام شده است؟ وقتی از مطالعه حرف می زنیم منظور پیوست فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی واقعی است نه از آن دست مطالعاتی که بخش های مختلف دولتی برای ساخت سرویس بهداشتی عمومی تا پتروشیمی و سد سازی مدعی انجامش هستند اما بعد از اجرایی شدن شماری از این ساخت و سازها روشن می شود که ابتدایی ترین مسائل هم مورد بررسی دقیق قرار نگرفته و اگر هم بررسی شده افرادی تحت عنوان «کارشناس» برای تائید کردن نظر مدیران ارشد گماشته شده بودند و...

2- آیا در طراحی بلندمرتبه سازی توجهات کافی بر اساس اقلیم مرطوب گیلان، خاک سُست و نزدیکی به تالاب و ساحل انجام می شود؟

3- آیا هویت گیلان در معماری این ساختمان ها دیده خواهد شد یا باز هم حجم عظیمی از سیمان و سنگ قرار است جلوه های بصری و خط آسمانِ گیلان را هم مانند تهران نابود کند؟

علت نگرانی های مطرح شده این است که اگر قرار است توسعه عمودی به معنای واقعی کلمه مفید باشد، باید مبتنی بر اصول باشد:

یعنی متناسب با اقلیم، همخوان با هویت محلی، وابسته به مطالعات محیط زیستی، پیوسته با ظرفیت زیرساخت ها و نهایتاً در خدمت کیفیت زندگی شهروندان.شهروندانی که در حال حاضر در اغلب خیابانهای مشهور رشت و انزلی حتی از نعمت پیاده روهای مناسب و کوچه سازی اصولی هم محرومند.

تا زمانی که چنین الزامات جدی و مشخصی تدوین نشده، بلندمرتبه سازی در رشت و انزلی احتمالاً نه «ساماندهی توسعه شهری» بلکه گام دیگری در مسیر بی هویت شدن سیمای شهری، تشدید بحران زیرساختی و افزایش فشار بر منابع طبیعی و موج جدید جمعیتی خواهد بود. موجی که احتمالا اغلب شامل غیرگیلانی ها متقاضی سکونت در شهرهای استان را شامل می شود.

معنای انتقادات مطرح شده مخالفت با توسعه شهرهای گیلان نیست که قطعا گیلان و ساکنانش سزاوار توسعه اند، اما نه توسعه ای که ریشه و روح شهر را تخریب کند و در نهایت برای ساکنانش به جای زیست بهتری تبدیل نشود.