معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان، یکی از مهمترین مباحث مربوط به آمار و اطلاعات در سال‌های اخیر را ساماندهی آمارهای ثبتی مبنا دانست و عنوان کرد: یکی از مهمترین گام‌ها در برنامه سوم توسعه ملی آمار کشور استقرار نظام آمارهای ثبتی مبنا است.
به گزارش پایگاه خبری کلانشهر وبه نقل از ایسنا، براساس بند(الف) ماده 10 احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور، مرکز آمار ایران مرجع رسمی تهیه و اعلام و انتشار آمارهای رسمی است. این اقدام مهم و مثبت در حوزه نظام آماری کشور منجر به افزایش اعتماد عمومی و جلوگیری از موازی کاری و اتلاف منابع شده است.
در این راستا «برنامه توسعه ملی آمار کشور 1400-1396» با رویکرد نهادسازی تحول بنیادین در نظام ملی آمار ایران در تاریخ 25 آبان ماه سال 1397 و در پنجاه وهشتمین جلسه شورای عالی آمار تصویب و بخشنامه اجرای این برنامه در تاریخ 5 آذرماه سال 1397 از سوی دکتر محمدباقر نوبخت، رئیس شورای عالی آمار به تمامی وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، موسسات و شرکت‌های دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی و نهادهای عمومی غیر دولتی ابلاغ شد.
وحید طیفوری، معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان گیلان درخصوص برنامه توسعه ملی آمار کشور در گفت وگو با ایسنای گیلان، برنامه مذکور را سومین برنامه ملی آمار دانست و اظهار کرد: دو برنامه ملی آمار پیشین مربوط به سال‌های 1384 تا 1388 و 1390 تا 1394 بوده است.
وی با بیان اینکه از سال 1383 و همزمان با تنظیم لایحه برنامه چهارم توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران رویکرد جدیدی در نگرش به نظام آماری در میان برنامه ریزان و تصمیم گیران کشور ایجاد شد، گفت: برای اولین بار نظام آماری نیز به طور مستقیم به متن قانون برنامه‌های توسعه کشور راه یافت و منجر به تدوین نخستین برنامه ملی آمار شد.
معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان، با اشاره به تصویب دومین برنامه ملی آمار پس از ابلاغ چشم انداز بیست ساله کشور، تصریح کرد: سومین برنامه نیز با نگاه اصلاح ساختاری متکی نظام آماری ثبتی مبنا در پاییز سال 1397 تصویب و ابلاغ شد.
طیفوری، به کلیات برنامه توسعه ملی آمار پرداخت و یادآور شد: این برنامه براساس محورهایی که قبلا اشاره شد، دارای 10 ماده است. از آنجایی که مرکز آمار ایران به منظور برداشت یکسان از واژه‌ها و اصطلاحات، رسالت تهیه و تدوین و انتشار تعاریف و مفاهیم آماری کشور را به عهده دارد، در اولین ماده به ارائه تعاریف و مفاهیم آماری مورد استفاده در این برنامه می‌پردازد. در ادامه نیز مواردی از قبیل ماموریت نظام آماری و اهداف آن، زمانبندی و سازوکار کلی اصلاح قوانین و تشکیلات را مد نظر قرار می‌دهد.
وی اضافه کرد: به طورکلی در برنامه مذکور چشم‌انداز و ماموریت، اهداف و راهبردهای کلان نظام آماری و همچنین برنامه اجرایی شدن این راهبردها در محورهای اصلاح قوانین، مقررات و تشکیلات نظام آمار، تولید آمار و استقرار نظام آماری ثبتی‌مبنا، محاسبات ملی و شاخص‌های کلان، فناوری اطلاعات، پژوهش و آموزش آمار، نظارت و مدیریت کیفیت آماری، ترویج و اشاعه اعتماد عمومی به آمار و گسترش ارایه آمارهای ملی و بین‌‌المللی پیش‌بینی و ارایه شده است.
این مقام مسئول، با بیان اینکه نظام آماری در چشم انداز برنامه سوم نظامی یکپارچه، پاسخگو، مورد اعتماد عموم مردم و متخصصان، تامین‌کننده آمارهای رسمی با کیفیت و پیشرو در آسیا پیش‌بینی شده است، خاطرنشان کرد: در این راستا برای دستیابی به این چشم انداز، نظام آماری کشور در برنامه مذکور ماموریت دارد تا تولید و انتشار آمارهای رسمی مورد نیاز ذینفعان داخلی و بین المللی را با رعایت اصول بنیادین آمارهای رسمی و به کارگیری فناوری‌ها و روش‌های مدرن به ویژه ثبتی مبنا، اجرایی کند.
وی نظام آماری را نظامی متشکل از دستگاه‌های اجرایی کشور با راهبری شورای عالی آمار و مرجعیت مرکز آمار ایران دانست که تولید، اطلاع‌رسانی و توسعه آمارهای رسمی کشور را با رعایت اصول بنیادین آمارهای رسمی و در چارچوب قوانین و مقررارت کشور برعهده دارد و تصریح کرد: مفهوم مهم آمار رسمی در این برنامه عبارت است از آمارهای مورد نیاز تصمیم‌گیری‌های حاکمیتی کشور که توسط دستگاه‌های اجرایی کشور تولید می‌شود و عنوان آن در فهرست آمارهای رسمی کشور قرار گرفته است.
طیفوری، یکی از چالش‌های موجود در نظام آماری کشور را کمبود افراد متخصص آماری در دستگاه‌های اجرایی دانست و ادامه داد: خوشبختانه در ماده چهار این برنامه دستگاه‌های اجرایی مکلفند در تدوین «سند جامع نیروی انسانی» خود تقویت واحدهای آمار و جذب و نگهداشت و ترمیم(تقویت) نیروهای متخصص آمار را در اولویت قرار دهند و سازمان اداری و استخدامی کشور نیز همکاری و تمهیدات لازم را برای تحقق این هدف به عمل آورد.
معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان، با اشاره به فرسایشی بودن نظارت بر حسن انجام کار در نظام آماری، گفت: در بند(و) ماده چهار دستگاه‌های اجرایی مکلف شده‌اند نسبت به برقراری فوق العادهای ویژه مشاغل آماری در سقف 25 درصد بند(ب) ماده 68 قانون خدمات کشوری و قوانین مربوط دیگر اقدام کنند و فرایند اجرایی آن را با پیشنهاد کمیته آمار بخشی دستگاه به انجام برسانند.
وی یکی از مهمترین مباحث مربوط به آمار و اطلاعات در سال‌های اخیر را ساماندهی آمارهای ثبتی مبنا دانست و عنوان کرد: یکی از مهمترین گام‌ها و اهداف تعریف شده در برنامه سوم توسعه ملی آمار کشور استقرار نظام آمارهای ثبتی مبنا است. در این روش منابع اطلاع، عمدتا ادارات، سازمان‌ها، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی هستند.
طیفوری اضافه کرد: با استقرار و اجرای این روش علاوه بر افزایش کیفیت، سرعت، دقت و کاهش هزینه تولید آمار، شاهد کاهش روزافزون و قابل توجه جمع آوری آمار و اطلاعات به روش آمارگیری میدانی و مراجعه حضوری به مردم(کاهش بار پاسخگویی) خواهیم بود. در این برنامه سلسه اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است، تا حدی که دستگاه‌های اجرایی موظف شده‌اند داده‌ها و به ویژه ریزداده های حاصل از فعالیت‌های روزمره و جاری خود را به صورت یکطرفه بر بستری امن، در اختیار مرکز آمار ایران قرار دهند تا مرکز آمار ایران پس از بررسی، انطباق و تجمیع‌سازی، آمارهای تولید شده را در اختیار کاربران قرار دهد.
وی با بیان اینکه دستگاه‌های اجرایی مکلفند در اجرای بند(ت) ماده 67 قانون پنج ساله ششم توسعه ارسال ریز‌داده‌های مورد نیاز و سایر همکاری‌های لازم را جهت راه اندازی و اتصال چهار ثبت پایه شامل ثبت آماری جمعیت، فعالیت، کسب و کار و مستغلات را مطابق با نظر مرکز آمار انجام دهند، اظهار کرد: همچنین برای پوشش کامل و اجرایی شدن نظام آمارهای ثبتی مبنا تکالیف سایر دستگاه‌ها نیز مشخص شده است.
این مقام مسئول، با بیان اینکه مرکز آمار ایران موظف شده به منظور استقرار نظام جامع ثبت‌های آماری ایران برای یکپارچه سازی تمامی اطلاعات آماری مورد نیاز، اقدامات مشخصی را در زمینه ایجاد و اختصاص شناسه یکتا به کسب و کارهای کشور انجام دهد، یادآور شد: براساس بند (الف) ماده 6 این برنامه مقرر شده تا یک سال پس از تصویب این برنامه، «فهرست آمارهای رسمی ایران» را تهیه و پس از تصویب در شورای عالی آمار ابلاغ کنند. پس از آن همه آمارهای رسمی که توسط دستگاه‌های اجرایی تولید می‌شود، مورد ارزیابی کیفی قرار گرفته و در صورت تایید، «نشان کیفیت آمارهای رسمی ایران» را دریافت خواهند کرد.
وی با تصریح بر اینکه ممیزی دوره‌ای کیفیت آمارهای رسمی براساس «آیین نامه کیفیت آمارهای رسمی ایران» صورت خواهد گرفت، متذکر شد: در این برنامه دستگاه‌های اجرایی، موسسات، شرکت‌ها و نهادهای دولتی و غیر دولتی مکلف شده‌اند که آمار و اطلاعات مورد نیاز در تمام بخش‌های کاری مرکز آمار ایران را در اختیار دستگاه اجرایی مسئول تهیه آمار رسمی که همانا معاونت آمار و اطلاعات سازمان مدیریت استان‌ها و مرکز آمار ایران را شامل می شود، قرار دهند. همچنین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف شده زیرساخت های لازم برای دسترسی به داده‌ها و ریزداده ها و اطلاعات آماری را تهیه کند.
معاون آمار و اطلاعات سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان، با تاکید بر لزوم رعایت استانداردهای ابلاغی مرکز آمار ایران در تهیه سالنامه‌های آماری توسط دستگاه‌های اجرایی، خاطرنشان کرد: این دستگاه‌ها می‌بایست بخشی از اعتبارات پژوهشی و نیز سهمی از یک درصد اعتبارات هزینه ای موضوع بند(ب) ماده 64 قانون برنامه ششم را به فعالیت های پژوهشی نظام آماری خود اختصاص دهند. در زمینه ترویج و ارتقای سواد و فرهنگ آماری نیز همکاری و تعامل سازنده مرکز آمار ایران، صدا و سیما و دستگاه‌های اجرایی پیش بینی شده است.