کلانشهر-سفر وزیرخارجه کشورمان در ادامه تلاشهای تهران برای بهبود روابط با کشورهای منطقه صورت گرفته است. به نظر میرسد که تهران اقدامات عملی را برای پیشبرد اهداف خود اغاز کرده است. قطر و عمان دو کشوری که نقش متحدان عربی ما را داشته و از رابطه خوبی با تهران برخوردارند. در این سفرها مسائل مربوط به روابط دوجانبه مورد توجه قرار گرفته است. اما از آنجایی که دولت سیزدهم عزم خود را برای بهبود روابط با کشورهای خاورمیانه جزم کرده، به نظر میرسد که نیم نگاهی به این موضوع هم در برنامه امیرعبداللهیان وجود داشته است. در خبرآنلاین با صباح زنگنه کارشناس مسائل خاورمیانه در مورد این سفرها به گفتگو نشستهایم:
پیام سفر به عمان و قطر از سوی امیرعبداللهیان چیست؟ آیا موضوع باز میانجیگریهای مشهوری است که عمانیها انجام میدهند؟
اساس این رفت و امدها رایزنیهای دوجانبه و بررسی مسائل منطقه است. تحولاتی که اتفاق افتاده و در حال اتفاق افتادن است و ضرورت مطلع شدن کشورهای دوست در منطقه از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران و شناخت دیدگاههای آنها هم علتهای دیگر این دیدارهاست. البته روابط ایران با عمان و قطر روابط حسنهای است و حتما نیازمند توسعه بیشتری در زمینههای گوناگون دارد. به خصوص در مسائل اقتصادی. با عمان روابط به طور سنتی حسنه بوده و هست ولی در بحث اقتصادی تسهیلاتی دو کشور برای اتباع همدیگر قائل خواهند شد که کمک به ثبات روابط میکند. در مورد قطر هم روابط منطقه را از بحرانهای گسترده و عمیقی عبور داده است.با توجه به اینکه ایران و قطر اشتراک منافع اقتصادی و در حوزه انرژی با یکدیگر دارند و در حوزه گاز میدانهای مشترک داریم، ضرورت دارد که در تنظیم بازار هم دیدگاهها به لحاظ سیاسی هماهنگ باشد تا منافع دو کشور گسترش پیدا کند. البته روابط منطقهای حتما در این سفر مورد توجه بوده تابتوان راهیافتها و پیشنهادها و ابتکارات برای ایجاد یک نظم امنیتی منطقهای را پیگیری کرد تا بتواند منافع کشورهای منطقه را تامین کند.مساله بحران هایی مثل یمن و تحولات سوریه و عراق هم هست که میتواند مورد بحث ایران با این دو کشور باشد.
بحث میانجیگری بین ایران و امریکا از سوی عمان با توجه به مطلبی که مقام رهبری بیان داشتند و گفتند که ایران از مذاکره فرار نمیکند بلکه مهم این است که منافع کشورتامین شود و تسلیم خواستههای یک طرفه نباشیم، فضا برای بحثهای اینده. ارزیابی احتمالات و راههای مختلف باز میکند.
دولت سیزدهم از ابتدا هدف خود را بهبودروابط منطقهای قرار داده است. ایا وزارت خارجه به دنبال پیگیری سیاست نزدیکی به کشورهای خاورمیانه است؟
با توجه به سیاستهای اعلامی دولت سیزدهم، اولیت به توسعه روابط منطقهای داده شده. این موضوع البته شامل همه کشورهای منطقه خواهد بود. اما کشورهایی که نزدیک ترند راحتتر میتوانند دیدگاههای خود را با ایران مطرح کنند و راه رسیدن به یک توافق منطقهای را اسانتر خواهند کرد.
با توجه به اینکه عربستان در وین حاضر شده و ایران هم مخالفتی ابراز نکرده است. باتوجه به این مساله چه پیشبینی در مورد اینده روابط ایران با خاورمیانه دارید؟
منطقه ناگزیر است به تحولات منطقهای و جهانی گوش بدهد و درست تحلیل کند. این تحولات منافع کل کشورهای منطقه را بدون استثنا تحت تاثیر قرار میدهد و سرعت این تحولات هم بسیار بالاست. قدرتهای بزرگ هم چندان به منافع کشورهای خاورمیانه توجه ندارند و اولویت برای آنها حفظ منافع غرب در منطقه است. بنابراین کشورها باید به فکر حفظ منافع خودباشند و راه هایی برای عبور از تضادها و سنگ اندازیها بیابند و بتوانند این همکاریها را توسعه بدهند. این بحث و نزدیک شدن دو کشور ساده نیست و ممکن است زمان ببرد. اما ظاهرا هم در مورد روابط با امریکا تحولاتی در حال انجام است. کشورهای منطقه باید نسبت به تحولاتی که غرب در صدد ایجاد آن در خاورمیانه است اگاه باشند و قبل از اینکه سرشان بیکلاه بماند بتوانند زمینههای عدم افتادن در چالههای تحولات جدید را پیدا کنند. این وضعیت به جز با احترام متقابل و پذیرش و نفوذ طبیعی کشورها در مناطق پیرامونی خود امکان پذیر نیست. کشورها باید فهم خود را نسبت به تهدیدها و خطرهایی که در سر راه منطقه است یکسان کنند و راه دیگری هم وجود ندارد.
علاوه بر مسالهای که در مورد عربستان و امارات وجود دارد، ما انتخابات عراق و تحولات این کشور را هم شاهد هستیم. با توجه به این وضعیت رابطه با بغداد به کدام سو میرود؟
ایران اراده مردم عراق را محترم میگذارد و هر چه مردم تصمیم بگیرند و به اجماع برسند مورد حمایت ایران است. تهران هم باید کمک کند تا عراق از این مراحل حساسو خطرناک عبور کند. حضور و دخالت کشورهای عربی و غربی دیده میشود که بعید نیست باعث تنش در این روابط حسنه شود. عراق باید خود را از نفوذ مخرب برخی کشورها حفظ کند و در این مسیر اگر ایران هم بتواند کمکی کند دریغ نخواهد کرد.