کلانشهر: در قالب یک تیم تحقیقاتی ایرانی، آلمانی و ترکیهای و به سرپرستی دکتر سیدحامد موسوی ثابت عضو هیات علمی گروه شیلات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه گیلان، یک گونه ماهی دوازده میلیون ساله کشف و به نام یادبود قربانیان سلاحهای شیمیایی نامگذاری شد.
نتایج شش سال تحقیقات مستمر یک گروه تحقیقاتی بین المللی متشکل از محققین ایرانی، آلمانی و ترکیهای بر روی ماهیان گلچراغ یا دکترفیش در حوضه آبریز رودخانه دجله در کشورهای ایران، ترکیه و عراق در قالب یک مقاله پژوهشی با کشف یک گونه ناشناخته از این گروه ماهیان منتشر شد.
دکتر سیدحامد موسوی ثابت عضو هیات علمی گروه شیلات دانشگاه گیلان و سرپرست این تحقیق مشترک گفت: این پروژه تحقیقاتی با همکاری دکتر سهیل ایگدری (از دانشگاه تهران)، دکتر مریم صائمی (فارغ التحصیل دکتری دانشگاه گیلان)، دکتر جنید کایا (محقق دانشگاه رجب طیب اردوغان ترکیه) و دکتر یورگ فرایهوف (ماهی شناس موزه تاریخ طبیعی برلین) انجام شد و یک ماهی ناشناخته از این گروه که دارای پراکنش بومی نسبتا وسیعی در کشورهای ایران، عراق و ترکیه است برای اولین بار به دنیای علم جانورشناسی معرفی شد.
دکتر موسوی ثابت گفت: نامگذاری گونههای جدید در راستای احترام به مفاخر و بزرگان امری مرسوم در علوم زیستی میباشد، بطوری که در ایران برخی ماهیان بومی توسط کاشفان ایرانی و خارجی به افتخار فردوسی، حافظ، سعدی، شیخ بهایی، رئیسعلی دلواری، امیرکبیر، استاد شجریان، علی دایی(اینجا بخوانید)، محیط بان شهید پرهام، و... نامگذاری شدهاند.
دکتر موسوی ثابت تصریح کرد، این گونه با قدمت تکاملی بیش از دوازده میلیون سال، قدیمیترین گونه شناخته شده از این گروه از ماهیان در منطقه غرب آسیا میباشد. ماهیان جنس گارا از حدود بیست میلیون سال قبل از شرق آسیا منشا گرفتهاند و به تدریج قلمرو پراکنش خود را به سمت غرب گسترش دادهاند. انتخاب نام «رضا» برای این ماهی بآ اتفاق نظر محققین همکار در تیم تحقیقاتی ما صورت گرفت، به طوری که این تلاشهای چندین ساله علمی را ادای دینی از طرف جامعه علمی برای پاسداشت و یادبود قربانیان سلاحهای شیمیایی میدانیم.
شایان ذکر است این گونه جدید به افتخار رضا موسوی ثابت، پدر نویسنده اول مقاله، رزمندهای که در منطقه کشف این ماهی در زمان جنگ ایران و عراق به وسیله سلاحهای شیمیایی مجروح شد، نامگذاری شد که تیم تحقیقاتی این گونه جدید را به احترام و یادبود تمام قربانیان ایرانی و عراقی سلاحهای شیمیایی طی جنگ هشت ساله عراق علیه ایران (1980-1988) نامگذاری کردند.
مقاله مرتبط با توصیف ماهی گلچراغ رضا (Garra rezai) در یکی از معتبرترین مجلات جانورشناسی جهان (Zootaxa) در سال 2022 به انتشار رسیده است و به مناسبت هشتم تیر ماه روز ملی بزرگداشت قربانیان سلاحهای شیمیایی مصادف با سی و ششمین سالروز حملهی شیمیایی به شهر سردشت اطلاع رسانی میشود.