کلانشهر: بهداشت بلوغ، یکی از مهمترین مسائلی است که سیستم آموزشی هر مملکتی باید آن را در زمره مهمترین وظایف خود به رسمیت شناخته و اقدامات قابل توجهی در جهت آن به منظور سالم ماندن جامعه جوان کشور به انجام رساند. اما نتیجه یک تحقیق جدید نشان میدهد که کشور ما در این خصوص دارای ضعفهای عمده و قابل توجهی است.
نوجوانی، دوره رشد و افزایش واکنش هیجانی و یکی از مهمترین دورهها همزمـان بـا شـروع باروری و تواناییهای جدید ذهنی و عاطفی است. تغییرات دوران بلوغ که نوجوان را به سوی رشد و تکاملی چشمگیر و عمیق پیـش مـی برند، ارتباط بسیار نزدیکی با سلامتی دارند و در صورتی که نوجوانان دانش و آگاهی لازم را داشـته باشند، بهتر و بیشـتر مـی تواننـد در پذیـرش، سـازگاری و هویت یابی در این دوران عمل کنند و دوران مورد اشاره میتواند بـه نوجوانان در بهبود سلامتی و نیز ادراک آنان از کیفیت زندگی کمک کند. بخش مهمی از سواد سلامت نوجوانان، آگاهی در ارتباط با بلوغ و عادات بهداشتی آن در قبل، ضمن و بعد از بلوغ است.
بهداشت بلوغ به گفته متخصصان، شامل اصولی است که منجر به پایش و ارتقای سلامت جسمی و روانی میشـود و لازم است کـه در زمینه آن، آموزشهای لازم به نوجوانان ارائه گردد. آموزش بلوغ، یک آموزش ایمنی برای نوجوانان و راهی برای مراقبت از سلامت روان در پس زمینه فرهنگ سنتی است و موجب افزایش احساس مسوولیت و آگاهی حفاظت از خود و نیز خودآگاهی میگـردد.
پیامدهای عدم آگاهی نوجوانان از بلوغ، رفتارهای پرخطر، تصمیمات ناآگاهانه و کنترل پایین هیجانات هستند. در بسیاری از کشورها، آموزش رسمی در مورد بلوغ معمولا به عنوان بخشی از برنامههای درسی آموزش بهداشت در مدارس یا سایر محیطهای اجتماعی یا از طریق برنامههای مداخله مستقل ارائه میشود که نگرشها، مهارتها یا رفتارهای مرتبط بـا تغییرات بلوغ را هـدف قرار میدهند. ولی این موضوع در کشور ما به کلی مغفول مانده و نیازمند توجه بیشتری است.
در این خصوص، یک مطالعه پژوهشی توسط جمعی از محققان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و دانشگاه شهید مدنی آذربایجان انجام شده است که در آن، غفلت برنامه درسی سلامت کشور از بهداشت بلوغ از دیدگاه دانش آموزان دختر مورد بررسی قرار گرفته است.
آنها در این مطالعه، تجارب زیسته ۱۹ نفر از دانش آموز پایه دوازدهم را با استفاده از مصاحبه نیمه ساختار یافته، در استانهای آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی به شکلی علمی ارزیابی کردهاند.
بر اساس نتایج این پژوهش، مضمونهای زیر از نظرات و تجربیات دانش آموزان مستخرج شد: غفلت عمومی از آموزش بلوغ، غلبه محدودیتهای سنتی فرهنگی، تک بعدی بودن آموزشهای بلوغ، مهارتهای بالای کادر پزشکی، توقعات غیرواقع بینانه از نوجوانان، موانع آموزش بلوغ و ضرورتهای آموزش بلوغ.
در این خصوص، بهنام طالبی، استادیار و پژوهشگر گروه علوم تربیتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و همکارانش میگویند: هدف آمـوزش بهداشـت، ایجاد تغییرات رفتاری مثبت و کمک بـه افراد برای اتخاذ و حفظ رفتارهای سـالم اسـت. بنابراین توجه در خصوص بهداشت نوجوانان و نقطه عطف آن یعنی بهداشت بلوغ در دختران ضروری اســت.
آنها میافزایند: اولین نکته در بهداشت بلوغ دختران، پدیده قاعدگی است و اولین عادت ماهیانه دختران نوجوان، علاوه برتجربه جسمی، متاثر از عوامل ارثی، روانی و اجتماعی خواهد بود که آمادگی آنان در این مرحله تا حدی کیفیت آن را پیش بینی میکند.
بر این اساس، بهداشـت بلـوغ منجـر به حفظ و ارتقاء سـلامت جسـمی-روانی و عاطفی فرد در این دوران میشود که بیش از هر چیز نیازمند آموزش است.
به گفته طالبی و همکارانش، تغییرات دوران بلوغ که نوجوان را به سوی رشد و تکاملی چشمگیر و عمیق پیـش میبرد، ارتباط بسیارنزدیکی با سلامتی دارد و منجر به تحولات جسمانی و روانی و همچنین بـه هم خوردن نظم جسمانی و روانی نوجوان میگردد. بنابراین داشتن شناخت و آگاهی در مورد سلامت بلوغ و خطرات تهدیدکننده سلامتی در این دوران میتواند در کاستن از ناراحتیهای این نسل موثر باشد.
این محققان معتقدند: دراین راستا، آموزش بهداشت باید به منظور آگاه سازی در زمینه مسائل جسمی، جنسی، روانی و اجتماعی دوران بلوغ در سه محور آموزش همگانی، مدرسه و خانواده به عنوان اولین واحد اجتماعی و با مهم تریـن نقش، صورت بگیرد.
آنها افزودهاند: با توجه به این که با وجود همه تحولات فرهنگی در خصوص موضوع بلوغ در جامعه ایران، همچنان فرهنگ عرفی غالب در جامعه و خانوادهها با موضوع بلوغ با احتیاط شدید و به صورت خاموش برخورد میکند، برگزاری کلاسهای آموزشی، میتواند اطلاعات مادران در این زمینه افزایش دهد.
به گزارش سیناپرس، این یافتهها که بر ضرورت برنامه ریزی آموزشهای بهداشت بلوغ بر اساس نقاط قوت کادر پزشکی، واقع بینی نسبت به بلوغ و توجه عمومی به آموزش آن تاکید دارند، در نشریه روان پرستاری وابسته به انجمن علمی پرستاری ایران منتشر شدهاند.