اختصاصی کلانشهر: شهر رشت که در سال ۱۰۰۱ هجری به امر شاهعباس صفوی مرکز ایالت گیلان گردید و به تدریج رونق و آبادانی یافت و تنها پنجاه سال از عمر چهارصد و چند ساله خود، یعنی از دوران سلطنت محمدشاه قاجار تا کودتای ۱۲۹۹ شمسی رضاخان را به عنوان دوره طلایی به یاد دارد..
در همین دوره نسبتاً کوتاه بود که گیلان به عنوان تنها راه مواصلاتی غرب مرکز داد و ستد خارجی شد..
لقب پرطمطراق پیشاهنگی سایر بلاد ایران را گرفت و صاحب اولینها گشت: اولین مدرسه، اولین کارخانه برق، اولین چاپخانه و روزنامه و خیابان سنگفرش و اولین سینما و تآتر..
بدین ترتیب که راه کوهستانی رشت-منجیل به همت و هزینه اهالی و به سرپرستی مصلحتخانه که در حقیقت نوعی انجمن ایالتی بود و در ۱۳۷۸ قمری و در عین استبداد ناصری تشکیل شده بود، تعریض و تسطیح شد و از راه قاطررو به راه کالسکهرو تبدیل گردید..