اختصاصی کلانشهر: رضا حقی* گیلان جزء ۳ یا ۴ استان مورد علاقه گردشگران داخلی در تمام فصول سال است و شهر رشت به عنوان مرکز استان گیلان نیز جز چند شهر توریست پذیر کشور شناخته میشود.رشت اما در این رده بندی با یک تفاوت بزرگ نسبت به سایر شهرهای ایران قرار میگیرد و آن هم ساعت توقف گردشگران در این شهر است.
رشت به مرکز پخش گردشگران به سایر نقاط استان تبدیل شده است و توقف گردشگران در شهر معمولا برای دیدن بازار رشت خلاصه شده است.
این شهر به علت عدم وجود مراکز دیدنی و عدم وجود زیرساخت برای اسکان مسافر نتوانسته است تاکنون جذابیتی برای گردشگران ایجاد کند تا گردشگران چند شبانه روز و یا حتی چند ساعت بیشتر در این شهر ماندگار شوند.
ایجاد مراکز دیدنی و یا ساخت هتل و یا اقامت گاههای جذاب و دیدنی ظاهراً در دستور کار بخش دولتی و مدیریت شهری نیست و آنچه از ظاهر امر پیداست بخش خصوصی نیز به علت دست اندازهای بسیاری که در این حوزه وجود دارد عطایش را به لقایش بخشیده است.
تفاوت مراحل اداری ساخت هتل و مراکز گردشگری در شهر رشت و سایر شهرها را میتوان با دو خبر مقایسه کرد؛شهردار شیراز در برنامه زنده اعلام میکند هر سرمایه گذاری که بخواهد در شیراز هتل بسازد، شهرداری شیراز حداکثر تا سه روز برایش پروانه ساختمانی را صادر میکند.
ولی شنیدهها حاکیست شهرداری رشت الان حدود ۶ سال است که قرار است مجوز احداث هتلی در خیابان پرستار را از اداره گردشگری استان بگیرد!
با توجه به این حقایق بالا که قصد آسیب شناسی آن را در این یادداشت ندارم پیشنهاد اجرایی و بدون سرمایه گذاری دولتی و مدیریت شهری را در مورد برندسازی پارکهای رشت طی چند یادداشت ارایه دادهام.
ایجاد پارکهای موضوعی خوراک محور در سطح شهر رشت میتواند عامل جذابیتی برای گردشگرانی که از این شهر دیدن میکند باشد و به دنبال این کار تاثیر مستقیم بر چرخه اقتصادی مردم این شهر میگذارد.
با توجه به پسوند شهر خلاق خوراک برای رشت تاکنون به تفصیل چند پارک خوراک محور از جمله پارک صبحانه، پارک قیل ناهار و پارک خنده جیگا (کافی شاپ) را پیشنهاد دادهام.
در دوازدهمین سلسله یادداشت برندسازی به معرفی پارک شب چره خواهم پرداخت.
شب چره در کتاب لغت به معنی میوه و آجیلی است که در آخر شب میخورند. انواع میوه، تنقلات و آجیل و میوههای خشک که از دیرباز بین خانوادهها مرسوم بوده است.
ولی در رشت به علت فرهنگ خیابان گردی، این غذاها کم کم در سطح شهر نیز مرسوم شده است. ولی مکان متمرکز که همه خوراکی هایی که در شب چره مورد استفاده قرار میگیرد آنجا عرضه شود، وجود ندارد.
متمرکز کردن عرضه تمام خوراکیهای مخصوص شب چره در پارکهای خوراک محور در مناطق پنجگانه رشت میتواند گامی عملی برای برندسازی شهر خلاق خوراک باشد.
برندسازی پارکهای سطح شهر و محتواسازی پارک هایی که روح زندگی در آنها جریان داشته باشد.
این کار با تاثیر مستقیم بر اقتصاد و ایجاد شور و نشاط و حال خوب برای شهروندان، البته همه اینها بدون هیچ هزینه کردی از سوی مدیریت شهری فراهم میشود.
با در اختیار گذاشتن قسمت کوچکی از پارکهای سطح شهر ۵ پارک در ۵ منطقه شهری، با اختصاص دادن فضایی ۲۰۰ الی ۳۰۰ متر مربع در هر پارک به صورت غرفههای جدا از هم یا ایجاد ساختمانی واحد با غرفههای داخلی و ایجاد فضا سازی مناسب، آلاچیق و سایبان میتوان فضایی دلنشین برای شهروندان و گردشگران ایجاد کرد.
این کار در قالب قراردادهای bot و یا در اختیار گذاشتن قسمتی کوچکی از پارک در قبال تعهد از سرمایه گذار مربوطه در مورد نگهداری از فضای سبز و نگهبانی کل پارک میتواند میسر باشد.
تاکنون چهار پارک خوراک محور با نامهای پارک صبحانه، پارک قبل از ناهار، کافه خنده و پارک شب چره پیشنهاد دادهام.
۴ پارک در مناطق پنجگانه رشت یعنی ۲۰ پارک خوراک محور در سطح شهر ایجاد میشود.
حداقل مزایای مستقیم این کار برای شهرداری این است که در هزینه نگهداری و حفاظت ۲۰ پارک از ۶۵ پارک سطح شهر رشت برای مدیریت شهری صرفه جویی میشود و بابت این اقدام هیچ هزینهای برای نگهداری و نگهبانی پارکها از سوی شهرداری انجام نمیگیرد.
در دراز مدت از این محل درآمد نیز خواهد داشت. در این پارک خوراکیهای مخصوص شب چره عرضه خواهد شد.
این پارکها با نورپردازی موضوعی و جذاب که اوج کار آن از غروب تا پاسی از شب است به محلی مفرح و دل انگیز تبدیل میشود که مطمئناً با روحیه خیابان گردی شهروندان رشتی جایی برای ورود گردشگران دیگر نمیگذارند و شهرداری مجاب میشود تعداد این پارکها را در سطح شهر زیادتر کند.
پارکهای شب چره عرضه محصولاتی مثل انواع آجیل شور و شیرین با انواع عرضه - روش گرم و سرد - مثل تفت دادن انواع تخمه همراه بوی وسوسه انگیز انواع تخمه آفتابگردان، تخم کدو، سویا، برنجک، عدس، کاکا، شلغم، لبو، باقلا پخته، ثعلب، انواع میوه خشک و عرضه میوههای فصلی، آب کنوس، آب خوج، انواع آب میوه، اخته خمس و آلوچه و دوشاب برنج، رشته خشکار، عرقیات گیاهی، یخ بهشت سنتی، پالوده، انواع دمنوش و انواع چای.
ما در شهری زندگی میکنیم که خوردن چیزهای زیادی با چای مرسوم است.
چای همراه با رشته خشکار، زولبیا بامیه، خاتون پنجره،چای با انواع نباتی پستهای، نسکافهای، کنجدی، چای با انواع نان محلی مثل کشتا، نان برنجی، نان گندمی، نان لاکو، نان قندی چای با دوشاب برنج و انواع شیره، ارده، خرما، خمس و چای با انواع مربا.
عرضه انواع نانهای محلی به صورت تازه توسط زنان گیلانی با لباس و موسیقی دل انگیز محلی به تنهایی میتواند این پارک را منحصر به فرد کند.
پارکی که در آن بوی انواع تخمه، انواع نان، انواع شیرینیهای محلی در هم آمیخته میشود.
همه گل و گیاهان و درختان موجود دراین پارک خوردنی هستند.
گل هایی مثل بنفشه، محمدی، بابونه، اسطوخودوس و رزماری، سبزیهای خوردنی مثل نعنا پونه، خالواش، خرش، چوچاق، گیجاواش، ترش واش، چواش همه به صورت دمنوش خوراک و حلوا عرضه میشود.
درختچههای مثل شاه پسند به لیمو، برگ بو، ختمی همه خوردنی هستند.
میوه هایی مثل سیب، آلوچه، ازگیل، گردو، فندق، هلو وخوج که هم شکوفههای آنان به صورت دمنوش استفاده میشود و هم میوههای آن به صورت تازه خوری در فصل خود قابل استفاده هستند و در فصول دیگر به صورت میوه خشک مورد استفاده قرار میگیرند.
در فضای سبز این پارک دیگر شمشاد یا یاس هلندی کاشته نمیشود بلکه بوته چای کاشته میشود تا در همان مکان مصرف شود.
این امر بسیار تاسف برانگیز است در شهرهایی که موطن اصلی چای کشور هستند مثل لاهیجان، فومن، املش به جای اینکه در چشم اندازهای عمومی بوته چای بکارند شمشاد میکارند. یعنی در پایتخت چای ایران به ندرت اثری از بوتههای چای مشاهده میکنید
بیشتر این خوراکی هایی که در بالا به اشاره کردم قابلیت عرضه و برندسازی کشوری و جهانی دارد.
به عنوان نمونه به یک مورد اشاره میکنم شهرهای قم و اصفهان دو محصول خود یعنی سوهان و گز را برندسازی کردند و در انواع بسته بندی در سطح کشور و بعضی کشورهای دیگر دنیا صادر میکنند.
در صورتی که دوشاب برنج رشت در مبحث سالم بودن و ارگانیک بودن خوشمزه بودن با فاصله زیاد نسبت به سوهان و گز قرار میگیرد.
به علت داشتن طبع سرد برنج آن را با مغز گردو که طبع گرم دارد مخلوط میکنند.
نکته مهم دیگر اینکه از شیرین کننده طبیعی یعنی شیره انگور و شیره ی اربا (خرمالو) استفاده میکنند یعنی این خوراک از سه چیز ارگانیک درست شده است.
برنج تفت داده شده، گردو و شیره انگور و خرمالو استفاده میشود و هیچ مواد نگهدارنده و شیرین کننده مصنوعی یا روغن در تهیه آن استفاده نمیشود.
این دسر خاص و منحصر به فرد فقط در سطح خانوادهها استفاده میشود که آن نیز کم کم به بوته فراموشی سپرده میشود.
با ایجاد پارکها ی خوراک محور و عرضه این خوراکیهای بومی مفید، خاص و لذیذ میتوان زمینههای تولید انبوه و عرضه کشوری و جهان را برای این خوراکیها فراهم کرد.
دوشاب برنج در بسته بندی و سایزهای مختلف میتواند اقتصاد این شهر را تحت تاثیر قرار دهد.
مثل گز اصفهان یا سوهان قم، که هر گردشگری این شهرها را به آن محصول میشناسند.
ما در رشت بسیاری از این محصولات منحصر به فرد داریم که به بهانه برندسازی شهری و برداشتن گامهای اولیه مدیریت شهری به اختصار یک محصول را معرفی کردم.
گامهای اولیه جهت عملیاتی کردن شهر خلاق خوراک بدون هیچ هزینهای با احداث پارکهای موضوعی خوراک محور برداشته میشود.
======
*کارگردان تاتر
رضا حقی یکی از پایه گذاران جشنوارههای خوراک محور در ایران است و از سال ۹۴ با برگزاری ۹دوره جشنواره جوکول، کدو، و تمشک و...در گیلان مشغول فعالیت بوده است.
پی نوشت: از این پس روزهای دوشنبه در سلسله یادداشت هایی به قلم این نویسنده پیشنهادات مطالعه شدهای جهت برندسازی رشت برای اطلاع شهروندان و مدیران شهری در کلانشهر منتشر میشود. (بیشتر بخوانید)
این امیدواری وجود دارد که مدیران مربوطه در شهرداری و شورای شهر رشت بویژه افرادی که عهده دار عناوین مرتبط با شهر خلاق غذا در رشت هستند، سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری رشت و کمیسیون توسعه پایدار شورای شهر به این موارد توجه کرده و در صورت امکان برای اجرایی شدن پیشنهاداتی با هدف رضایت جمعی و زیست بهتر شهری اقدام عملی کنند.
خوانندگان کلانشهر هم میتوانند در صورت تمایل نظرات خود را پیرامون مطالب منتشر شده یا پیشنهادهای تازه خود جهت برندسازی رشت را بیان کنند.به این امید که بتوان گام هایی جهت بهبود وضعیت رشت برداشت.