کلانشهر: بررسی ها نشان میدهد، اتاق یوپی اس در زیرزمین ساختمان بوده، در همان طبقه اتاق آی سی یو قرار داشته است؛ جایی که به گفته یک منبع آگاه بالای 45 درجه گرما داشته. آتش نشانی چندین بار به آنها گفته بود که باید تهویه خوبی داشته باشید. باید باتری ها را تعویض می کردند که نکرده بودند. با اتصالی سیم برق و آتش سوزی، دستگاه برق اضطراری از کار می افتد؛ دستگاهی که باید به بخش های ضروری مثل آسانسور، دستگاه های تنفسی و اتاق عمل متصل باشد. تیم های بررسی از محل حادثه اعلام کرده اند که فن فشار مثبت بیمارستان موقع حادثه، کار نکرده است؛ این بیمارستان دو ژنراتور داشت که هیچ یک وارد مدار نشده اند، چون اساساً برقی در آنها جریان نداشت.
به گزارش هم میهن، حدود ساعت ۱:۳۰ بامداد سه شنبهای که گذشت، بلوار افتخاری رشت، پردود شد؛ دود از بخش زیرین ساختمان بالا آمد و تمام منطقه را گرفت. آنها که در محل حادثه بودند میگویند که صحنه، شبیه میدان جنگ بود؛ آدمها وحشت زده از بیمارستان خارج میشدند، با جیغ و فریاد. آمبولانسها، خودروهای هلال احمر، شهرداری و... خیابان را قرق کرده بودند. جنازه یک به یک از در ورودی ساختمان بیرون میآمد؛ آنها بیماران بخش آی سی یو بودند که جان باخته بودند. پنج روز از حادثه میگذرد و حالا حادثه جنبههای امنیتی به خود گرفته. هیچ کس اطلاعاتی نمیدهد. ورود خبرنگار به همه جا ممنوع است.
بسیاری از مسئولان امدادی و شهری رشت میگویند که برای اطلاع رسانی معذوریت دارند. یک منبع آگاه به «هم میهن» میگوید، در بیمارستان خصوصی قائم عده زیادی ذی نفع وجود دارد. این بیمارستان در زمینه درمان ناباروری فعالیت گستردهای داشته است؛ آن هم به دلیل حضور دکتر مرضیه مهرافزا؛ کسی که در بلوار انصاری رشت هم کلینیک بزرگی به اسم مهر دارد. او و علیرضا کریم زاد حق، رئیس بیمارستان قائم، درآمد زیادی دارند و کمک مالی زیادی به شهر میکنند. سازمان آتش نشانی کانون حادثه را اتاق یوپی اس بیمارستان اعلام کرده و چهار روز پس از حادثه تاکید میکند که دلیل، اتصالی سیم برق است. اما مشخص نیست که چرا سیم برق اتصالی کرده.
پس از ورود دادگستری گیلان به ماجرا، تاکنون پنج نفر دستگیر شدهاند؛ عوامل فنی و مسئول برق بیمارستان. کسانی که شب حادثه سر پُست خود نبودهاند و هشدار آتش سوزی را نگرفتهاند. بررسیها نشان میدهد که آتش سوزی دیر به آتش نشانی گزارش شده است؛ حدود ۱۲دقیقه بعد. بررسیهای هم میهن نشان میدهد، اتاق یو پی اس در زیرزمین ساختمان بوده، در همان طبقه اتاق آی سی یو قرار داشته است؛ جایی که به گفته یک منبع آگاه بالای ۴۵ درجه گرما داشته.
آتش نشانی چندین بار به آنها گفته بود که باید تهویه خوبی داشته باشید. باید باتریها را تعویض میکردند که نکرده بودند. با اتصالی سیم برق و آتش سوزی، دستگاه برق اضطراری از کار میافتد؛ دستگاهی که باید به بخشهای ضروری مثل آسانسور، دستگاههای تنفسی و اتاق عمل متصل باشد. تیمهای بررسی از محل حادثه اعلام کردهاند که فن فشار مثبت بیمارستان موقع حادثه، کار نکرده است؛ این بیمارستان دو ژنراتور داشت که هیچ یک وارد مدار نشدهاند، چون اساساً برقی در آنها جریان نداشت.
یک منبع آگاه به هم میهن میگوید که با رئیس بیمارستان به دلیل موقعیت و کمکهای مالی، مماشات زیادی میشد. آخرین بازدید در سال ۱۴۰۳ صورت گرفته بود و بیمارستان اعلام کرده بود تغییراتی ایجاد کرده اما هنوز تیمهای بازرسی آتش نشانی این تغییرات را تایید نکرده بودند. همان شخص تاکید میکند: «بازرسیهای آتش نشانی از سال ۹۸ به دلیل شیوع کرونا متوقف شد و دوباره از سال ۱۴۰۱ از سر گرفته شد.»
چهارشنبه؛ ساعت یک ظهر: بیمارستان قائم رشت
دو روز پس از حادثه هنوز از بیمارستان قائم بوی دود میآید. بالای پلهها جایی که درهای ورودی اورژانس و بخش اصلی بیمارستان است، افراد زیادی مشغول نظافت و رفت وآمدند. بیرون از بیمارستان هم چندین خودرو مخصوص نظافت کف زمین، در حرکتاند. نیروهای خدمات با پایان ساعت کاری، مقابل در منتظرند: «فوتیها همان ۹ نفر بودند، هیچ کدام از جسدها هم دچار سوختگی نشده بودند، ما امروز برای نظافت آمدهایم.» این را یکی از نیروهای خدمات بیمارستان میگوید و به سوپروایزری که همان نزدیکیاش روی نیمکت نشسته، اشاره میکند که نمیخواهد جلوی او حرف بزند.
وضعیت امنیتی است و هیچ کس حق حرف زدن از حادثه را ندارد. با این حال این زن جوان که دو سال است در بخش ریکاوری اتاق عمل فعالیت میکند از حال وهوای آن شب میگوید: «خیلی صحنههای عجیبی بود، ما آتش ندیدیم، فقط بوی دود کل ساختمان را گرفته بود. وحشت زده فرار کردیم، همه فرار کردند و به خیابان رفتند. تا ساعت ۶ صبح همین جا بودیم.» آنها برای نظافت بعد از آتش سوزی به بیمارستان رفته بودند، با این حال اطلاعی از زمان فعالیت دوباره بیمارستان ندارند: «به ما گفتند تا وقتی برق وصل شود، بیمارستان تعطیل است.»
جلوتر اما بخش پذیرش است. چندین زن جوان با لباسهای فرم سورمهای پشت میزی نشستهاند و رفت وآمدها را کنترل میکنند. حتی به کسی اجازه ورود به محوطه داخلی بیمارستان را نمیدهند: «احتمالاً بیمارستان از شنبه باز میشود. اگر مورد بستری دارید، شنبه تماس بگیرید.» بوی دود از داخل همان محوطه میآید؛ حالا نزدیک دو روز از آتش سوزی گذشته است. یکی از پرستاران بیمارستان قائم به یکی از خبرگزاریها درباره حادثه آتش سوزی گفته که صحنه آن شب، درست مانند جنگ بود؛ غیرقابل توصیف، پر از دود و وحشت: «دود آنقدر غلیظ بود که حتی برخی از نیروهای آتش نشانی هم دچار آسیب شدند.»
زنی میانسال روی نیمکت محوطه بیرون بیمارستان نشسته به انتظار. میگوید که منتظر است خانم دکتر مهرافزا بیاید و با هم برای عیادت از بیماران به بیمارستانها بروند. دو زن جوان که پرستارند از مقابلش رد میشوند: «ما آن ساعت در بیمارستان نبودیم، صبح که برای شیفت مان آمدیم، دیدیم تمام بیماران منتقل شدهاند.» یکی از آنها سرپرستار بخش ان آی سی یو نوزادان است و تاکید میکند که تعداد نوزادان بستری شده در آن بخش ۵ نوزاد بود که همه شان به بیمارستانهای دولتی منتقل شدهاند: «ما نشنیدیم کسی در این حادثه سوخته باشد.»
بیرون از بیمارستان، زنی که در کیوسک نزدیک بیمارستان خوراکی و تنقلات میفروشد، صبح چهارشنبه شاهد حضور تعداد زیادی از مسئولان، خبرنگاران، نیروهای آتش نشانی و افراد دیگری در مقابل بیمارستان بوده است: «خیلی شلوغ بود، امروز – چهارشنبه – هم استاندار و مسئولانی آمده بودند، اما مثل دیروز ـ یعنی سه شنبه ـ شلوغ نشده بود.» او میگوید که یکی از خانوادهها وقتی از او آب معدنی خریده، گفته که موقع حادثه پدربزرگش در این بیمارستان بستری بود و حالا به بیمارستان رازی منتقل شده است؛ او گفته که نزدیک به ۳۰ بیمار در همان بیمارستان رازی بستریاند.
بیمارستان متعلق به چه کسی است؟
بزرگ نوشته شده؛ «بیمارستان بین المللی قائم». از خیلی قبلتر از اینکه به بلوار شهید افتخاری برسیم، میتوان ساختمان قهوهای و سفید این بیمارستان تقریباً جدید را دید که بر خیابان از روی زمین بلند شده است. کمی پایینتر از سردر، تابلویی قرار گرفته شده؛ «بیمارستان ایمن» و به انگلیسی نوشته شده؛ «اینجا جای امنی است.» رئیس سازمان آتش نشانی رشت اما به هم میهن میگوید که هر کسی میتواند چنین چیزی روی ساختمانش بنویسد. بیمارستان قائم در سال ۸۷ ساخته شد و در سال ۹۲ با ۲۷ هزار متر زیربنا در ۶ طبقه افتتاح شد.
رئیس بیمارستان علیرضا کریم زاد حق است و با همسرش مرضیه مهرافزا، فلوشیب لاپاراسکوپی و آی وی اف، در این بیمارستان فعالیت میکنند. مهرافزا جزو پزشکان شناخته شدهای است که از کشورهای همسایه ازجمله آذربایجان و کشورهای عربی، مراجعان زیادی دارد. او را به عنوان یکی از خیران رشت هم میشناسند. او و کریم زاد در زمینه آزادی زندانیان هم فعالیت زیادی میکنند و از سوی مسئولان، بسیار خوشنام هستند.
چهارشنبه؛ ساعت ۲ ظهر بیمارستان رازی رشت
بیمارستان رازی در خیابان سردار جنگل است و با خودرو حدود ۳۰ دقیقه از بیمارستان قائم تا این بیمارستان فاصله است. گفته میشود تعدادی از بستری شدههای بیمارستان قائم را به این بیمارستان منتقل کردهاند. برای ورود به بخش اورژانس بیمارستان، باید از ورودی که نزدیک ۶ نفر کارمند دارد، عبور کرد. مامور حراست و نیروی انتظامی جزو همین کادرند که تمام رفت وآمدها را کنترل میکنند و به محض اطلاع از حضور خبرنگار در این بخش، جلوی ورود او گرفته میشود و اجازه داده نمیشود حتی با یکی از پرستاران صحبت کند. دانشگاه علوم پزشکی گیلان هم ملاحظات امنیتی دارد و اجازه مصاحبه با هیچ یک از مسئولان این دانشگاه را نمیدهد.
جداشدن از دستگاه و مرگ بیماران
با این همه سرپرستار تاکید میکند که تعدادی را از بیمارستان قائم به این بیمارستان منتقل کردهاند. یکی از پرستاران بیمارستان که نخواست نامش در گزارش بیاید به «هم میهن» میگوید که از ساعت ۳ بامداد سه شنبه بیماران به این بیمارستان منتقل شدند و آنهایی که فوت کردند، کیسهای اینتوبه (Intubation) بودند. اینتوبه، یا لوله گذاری در نای زمانی استفاده میشود که بیمار نیاز به راه هوایی مصنوعی دارد، مثل نارسایی تنفسی شدید، عمل جراحی در ریه و مجاری هوایی یا تهویه مکانیکی.
او تاکید میکند که هیچ یک از بیماران به دلیل آتش سوزی جان شان را از دست ندادهاند و به هر حال بعد از جداکردن از دستگاه، جان شان را از دست میدادند: «وقتی بیمارستان دچار آتش سوزی شد، دستگاههای اتاق آی سی یو هم از کار افتاده بود، برای خارج کردن این افراد هم باید آنها را از دستگاه جدا میکردند، اما این بیماران نیاز به تنفس مصنوعی داشتند و در همین جابه جایی جان شان را از دست دادند.»
او از تعداد بیمارانی که به این بیمارستان منتقل شدهاند اطلاع دقیقی ندارد، اما میگوید کسانی که بدحال بودند به بخش آی سی یو منتقل شدند. بیمارستان رازی، یک بیمارستان آموزشی دولتی است. این پرستار میگوید که وقتی این حادثه رخ داد، رئیس بیمارستان به همه دستور آماده باش داده بود. استاندار و سایر مسئولان هم به بیمارستان رازی آمدند و بخش اورژانس برای بیماران جدید خالی شد؛ البته تعدادی از بیماران را هم به بیمارستانهای پورسینا و ولایت منتقل کردند و گروهی هم با رضایت شخصی، مرخص شدند.
به گفته او، در این حادثه بیشترین شوک به همراهان بیماران داده شده بود، چون نگران وضع بیمارشان شده بودند. بیمارستان پورسینا در خیابان نامجوی این شهر قرار دارد؛ بیمارستانی قدیمی و دولتی. بیمارستان بلوکهای مختلفی دارد که در اطراف محوطه سرسبزی قرار گرفته شده است. اطلاعات بلوک ۵ تاکید میکند که بیشتر بیماران مرخص شدهاند. تعدادشان هم زیاد نبود. برخی هم به بیمارستانهای دیگر رفتهاند. بلوک ۶ بیمارستان مسیر بعدی است. مسئول بخش میگوید که یکی دو نفر از بیماران در این بخش بستری بودند که ترخیص شدند.
حادثه دیر اعلام شد
سه روز پس از آتش سوزی بیمارستان قائم، شهرام مومنی، رئیس سازمان آتش نشانی رشت، جزئیات تازهای از این حادثه را اعلام میکند. به گفته او، با اینکه قبلاً گفته شده بود اتاق یو پی اس بیمارستان کانون آتش سوزی بود، حالا بررسیها نشان میدهد که اتصالی سیم برق عامل این آتش سوزی بوده است؛ اما اینکه این اتصالی به چه دلیل رخ داده، موضوعی است که هنوز باید روی آن کار شود. مومنی قبلاً آتش نشان بوده و شب حادثه ۶ دقیقه پس از آتش سوزی در محل بوده است؛ او فرماندهی عملیات را به عهده داشت.
نکته قابل توجهی که از سوی او مطرح میشود، اطلاع دیرهنگام حادثه به آتش نشانی، مشخص نکردن محل وقوع حادثه به طور دقیق و مشکلات فنی و ایمنی بیمارستان است. او در روز حادثه اعلام کرد که کانون آتش سوزی اتاق یو پی اس بیمارستان در طبقه منفی یک بود و حالا بعد از چند روز بررسی به هم میهن میگوید که علت، اتصال سیم برق بود اما اینکه چرا این اتفاق افتاده، آیا بار اضافهای به آن وارد شده یا باتری هایش غیراستاندارد بوده، بعداً اعلام میشود.
مومنی ماجرای شب حادثه را اینگونه روایت میکند: «تنها یک تماس از سوی بیمارستان با ۱۲۵ برقرار شد. یکی از کارکنان بیمارستان بود که اصلاً نمیدانست کجای بیمارستان آتش گرفته. فقط گفت که بوی دود آتش میآید. بعد از این تماس بود که ایستگاه ۱۳ آتش نشانی رشت که شامل یک تیم ۷ تا ۸ نفره است به محل اعزام شد. فاصله این ایستگاه تا بیمارستان، ۴۰۰ متر از روی نقشه است. اما خودرو برای رسیدن به بیمارستان باید دو بریدگی را رد کند؛ یکی بریدگیای که جلوی کارخانه دخانیات است و بریدگی دیگر، کنار یک پل است. بنابراین حدود ۴ دقیقه از زمانی که با ما تماس گرفته شد تا وقتی ایستگاه به محل رسید، زمان برد. با در نظر گرفتن این مسافت حدود ۱۴۰۰ متر راه برای رسیدن به بیمارستان است. در تماس تلفنی به ما گفتند که باید از کوچه کنار بیمارستان وارد شویم، آنها حتی نمیدانستند که حریق در داخل یا خارج از بیمارستان رخ داده است. فقط گفتند که بوی سوختگی میآید. تیم آتش نشانی هم درست همان مسیری که به ما اعلام شده بود را رفتند. فرمانده تیمها به محض حضور در محل حادثه، اعلام وضعیت اضطراری میکند و در ادامه ۱۵ ایستگاه به محل اعزام میشوند. تعدادی هم از شهرستانهای اطراف میآیند. در کل، ۳۶ خودرو به جز خودروهای آبرسان شهرداری و ۱۳۶ نیرو در محل حاضر میشوند.»
زمانی که ماموران آتش نشانی به محل رسیدند، دود تمام منطقه را گرفته بود. معاون استاندار، فرماندار، شهرداری و... هم در محل حاضر شدند، همچنین درخواست خودرو و تجهیزات بیشتری هم شد. دود آنقدر زیاد بود که از طریق سقف کاذب و دریچهها به طبقات بالا رسیده بود. افسر ارشد، آتش نشانها را گروه بندی کرد، آنها در قالب تیمهای ۵ نفره با طناب به هم وصل شدند و به داخل ساختمان رفتند. تنها جایی که دود غلیظ بود، طبقه منفی یک بود و آنقدر وضعیت وخیم بود که به سادگی نمیشد به کانون آتش سوزی رسید.
براساس اعلام مومنی، تیمهای امدادی ۱۴۲ بیمار بستری شده را از کل بیمارستان خارج میکنند. پرسنل و خانواده بیماران خودشان به خارج از بیمارستان آمده بودند: «وقتی فیلمها را بازبینی کردیم، مشخص شد که سیستم اعلام حریق، هشدار آتش سوزی را داده بود اما ظاهراً متوجه نشده بودند و دیر به آتش نشانی اطلاع دادند. درنهایت هم تنها یک نفر تماس گرفت و اصلاً اعلام نکرد که وضعیت بحرانی است. تمام مکالمات ضبط شده است. حتی اگر یک کارشناس بیاید و بررسی کند، متوجه میشود که تاخیر در اعلام حریق صورت گرفته است.» به گفته او، نوع و حرکت آتش نشان میدهد که تا رسیدن نیروهای آتش نشانی زمان زیادی گذشته است: «بررسیهای ما حکایت از تاخیر ۱۲ تا ۱۳ دقیقهای را در اعلام حریق نشان میدهد.»
بازداشت عوامل فنی و مسئول برق بیمارستان
محمد مخبر، سرپرست ریاست جمهوری، در روز حادثه، استاندار را مکلف کرده بود تا علت وقوع حادثه به طور جدی پیگیری و با خاطیان برخورد شود. حالا یک قاضی ویژه هم برای رسیدگی به این حادثه تعیین شده است. پس از این دستور، روز گذشته، رئیس دادگستری گیلان از دستگیری ۵ نفر در ارتباط با آتش سوزی بیمارستان قائم رشت خبر داد. اما این دستگیرشدهها چه کسانیاند؟
آنطور که رئیس سازمان آتش نشانی رشت و سایر منابع اطلاعی در این شهر به هم میهن گفتند، این افراد از عوامل فنی بیمارستان، به همراه مسئول برقاند. رئیس سازمان آتش نشانی تاکید میکند که بخشی از بیتوجهی از سوی سوپروایزر و بخشی هم از سوی تکنیسین برق صورت گرفته است. آنها باید با وظایف خودشان آشنا باشند. وقتی یک بیمارستان این تعداد بیمار دارد، باید هشدارها را جدیتر بگیرد.
بررسیها نشان میدهد این حادثه در شرایطی رخ داد که بیمارستان مجهز به یک تیم امدادی بود؛ یعنی تیم آتش نشانی. اما به گفته مومنی، آن شب آتش نشان یا تکنیسین امدادی در پست خود حضور نداشتند: «اگر این افراد حضور داشتند و متوجه حریق میشدند، با یک خاموش کننده معمولی میتوانستند آتش را خاموش کنند.»
بیمارانی که از سوی ماموران آتش نشانی از بیمارستان خارج شدند، ۱۴۲ نفر بودند؛ از این تعداد ۵ نوزاد در بخش ان آی سی یو بودند و ۹ نفر هم در بخش آی سی یو. نوزادان تازه به دنیاآمده بدون آسیب از بیمارستان خارج شده و آنطور که شنیده میشود به بیمارستان ۱۷ شهریور رشت منتقل شدهاند، اما ۹ نفر از بیماران آ ی سی یو که جزو بیماران بدحال بودند همه فوت کردند. با اینکه رئیس دادگستری گیلان اعلام کرده که اجساد در همان روز آتش سوزی به خانوادهها تحویل داده شده اما بررسیهای میدانی هم میهن از آرامستان باغ رضوان رشت، حکایت از این دارد که تا روز چهارشنبه، یعنی یک روز پس از حادثه، هیچ جسدی به آنها تحویل داده نشده است. هرچند باغ رضوان تنها آرامستان این شهر نیست اما اغلب اجساد به آنجا منتقل میشوند.
درباره فوت این بیماران حرفهای زیادی شنیده میشود. اما اظهارات پرتکرار از سوی مسئولان امدادی این است که این بیماران بدحال بودهاند که با دستگاه زنده نگه داشته شده بودند. با اتصالی برق، آتش سوزی رخ داده و در ادامه آن، از کار افتادن دستگاه برق اضطراری؛ دستگاهها هم از کار افتاده است. ماموران آتش نشانی وقتی به محل رسیدند، برای جلوگیری از سوختن، آنها را از دستگاه جدا کرده و بیرون بردند. اول شایع شد که این افراد در آتش سوختهاند. بعد هم گفتند که دچار دودگرفتگی شدهاند؛ اما دلیل اصلی فوت آنها قطع برق و از کار افتادن دستگاه بود. وقتی آتش نشانها رسیدند بیماران را از دستگاه جدا کردند و به بیرون بردند. بیماران احتمالاً در همین جابه جایی جان شان را از دست دادند.
مومنی میگوید، وضعیت آن افرادی که در بخش آی سی یو بستری بودند وخیم بوده و همه شان به دستگاه وصل بودند: «ما وقتی آنها را به بیرون از بیمارستان منتقل کردیم، متوجه شدیم که فوت کردهاند. این افراد با دستگاه زنده بودند.» او در پاسخ به شایعاتی درباره مرگ ۳۰ نوزاد هم تاکید میکند که در بخش نوزادان تنها ۵ نوزاد حضور داشتند که یکی، دو روزه بودند و همه شان سالم بیرون آورده شدند: «در این حادثه یک نفر هم دچار سوختگی نشد.»
فعال نشدن فن فشار مثبت و برق اضطراری
آتش سوزی از اتاق یو پی اس شروع شد؛ یو پی اس، اتاقی خاص در دیتاسنترها و مراکز داده است که منبع تغذیهای بدون وقفه براساس استاندارد اتاق یوپی اس در آن قرار میگیرد. در این اتاق علاوه بر UPS، باتری و تجهیزات جانبی آن نگهداری میشود. این اتاق در طبقه منفی یک قرار گرفته بود. درست در کنار آی سی یو بیمارستان: «پروانه ساخت این بیمارستان در سال ۸۷ صادر شد. با توجه به ضوابط آن سال، استانداردها رعایت شده بود، البته پایان کار این ساختمان چند سال بعد گرفته شد و سال ۹۲ هم تاییدیه گرفت و با ایجاد تغییراتی، برایش پایان کار گرفته شد. آن سالها ایمنیها از سوی مسئولان بیمارستان رعایت شده بود، البته با توجه به ویرایش جدید مبحث استانداردهای ملی ساختمان، این ساختمان باید شبکه بارنده خودکار داشته باشد، اما به هر حال دارای سیستم اعلام حریق آدرس پذیر بود، لوله خشک آتش نشانی و خاموش کنندههای ۴ تا ۵۰ کیلوگرمی پودری و co۲، همچنین درهای ضدحریق داشت.»
آنچه برای این بیمارستان رخ داد و منجر به آتش سوزی شد، فن فشار مثبت این بیمارستان کار نکرد که البته باید دلیلش مشخص شود. این سیستم به ژنراتور برق اضطراری وصل است اما به گفته رئیس سازمان آتش نشانی، وصل نبود. اگر همین فنها کار میکرد، اپراتور دستگاه زودتر متوجه آتش سوزی میشد و کسی که تکنیسین برق بود، خیلی سریع میتوانست بالای سر آتش برود و در نطفه خاموشاش کند. بیمارستان دو ژنراتور داشت که هیچ یک وارد مدار نشدند؛ چراکه برق در آن جریان نداشت. اگر ژنراتور در مدار بود، فن کار میکرد و میتوانست دود را خارج کند. عملاً برق اضطراری هیچ فایدهای نداشت. به این بیمارستان اخطارهای زیادی داده شده بود، در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ این تذکرها اعلام شده بود. در سال ۱۴۰۲ رفع ایرادها فازبندی شده بود. در سال ۱۴۰۳ در نامهای از سوی بیمارستان به آتش نشانی اعلام شده بود که این نواقص برطرف شده است و خواستار بازبینی و تایید شده بودند. رئیس سازمان آتش نشانی میگوید که این بیمارستان در نوبت بازبینی کارشناسان آتش نشانی بود و هنوز به آنها تاییدیه داده نشده بود.
ژنراتور باید ۵ ثانیهای کار میکرد
محمد جعفرزاده، مهندس طراحی تاسیسات مکانیک ساختمان است و تاکید میکند که اتاق یو پی اس باید حتماً سیستم خنک کننده داشته باشد و در تابستان و زمستان هم فعال باشد. دستگاه برق اضطراری هم نباید در این اتاق باشد، چراکه این دستگاه دود دارد و باید در مکان جداگانهای قرار گیرد. اینکه در این حادثه، دستگاه برق اضطراری از کار افتاده اتفاق عجیبی است.
او در توضیح بیشتر به هم میهن میگوید: «چرا برق اضطراری خاموش شده؟ باید گفت که شاید از همان ابتدا هم این دستگاه فعال نبوده است. دستگاه ژنراتور اتوماتیک است، وقتی برق قطع میشود این دستگاه ۵ تا ۶ ثانیه بعدش باید روشن شود؛ البته درصورتی که به درستی کار کند. این دستگاهها باید به صورت سالانه بررسی شوند و هر شش ماه یک بار هم روشن شوند تا از عملکردشان مطمئن شوند. این برق تنها برای بخشهای ضروری یک ساختمان مورد استفاده قرار میگیرد، چون نمیتواند کل یک ساختمان را پوشش دهد.» به گفته او، پمپهای آتش نشانی، آسانسورها و بخشهای ویژه بیمارستانها و اتاق عملها جزو بخشهای مهمی است که باید به دستگاه برق اضطراری وصل باشد؛ چراکه تصور کنید وسط عمل، برق قطع شود. بیمار قطعاً جانش را از دست میدهد.»
لابی گری برای گرفتن مجوز
ماجرای مشکلات فنی این ساختمان، گلایه تعداد زیادی از مسئولان است. مجید عزیزی، رئیس شورای شهرستان رشت یکی از آنهاست که به هم میهن میگوید؛ این اتفاق به دلیل سوءمدیریت در سطح استان رخ داده و عقبهای دارد: «این حوادث به دلیل تعارفاتی که بین مدیران وجود دارد، رخ میدهد. ما یک استان عقب افتاده در صنعت، محیط زیست و... هستیم؛ چراکه همه چیز با تعارفات اداره میشود. نتیجه همه اینها، اتفاقات ناگوار مانند بیمارستان قائم میشود.»
به گفته او، این بیمارستان در شرایط خاصی مجوز گرفته و بعداً بخش آی سی یو را در زیرزمین میسازد؛ این بخش در دوران کرونا به دلیل ضرورتی که وجود داشت، ساخته شد، اما با پایان کرونا همچنان فعال بود، منشأ این اتفاقات هم همان بخش بود: «نظارت بر عملکرد تمام دستگاهها به ویژه در بخش خصوصی، باید از تعارفات خارج شود. باید یکسری بازبینی هایی برای این بیمارستان انجام میشد که نشده بود. آنطور که شنیده میشود تاریخ مصرف سیستمی که منجر به آتش سوزی شده، گذشته بود که اگر چنین مسئلهای تایید شود، واقعاً جنایتی رخ داده و گناه نابخشودنی است. دستگاه قضا باید به صورت جدی این مسئله را پیگیری کند. باید این مسئله روشن شود که بیمارستان قائم براساس ضوابط و استانداردها ساخته شده یا خیر. گاهی آنقدر لابی گری میکنند که به راحتی مجوزها را میگیرند. باید این مسائل واضح شود.»