کلانشهر: بر اساس مطالعه ی سال ۲۰۲۰ که تغییرات رفتاری افراد را تحت تأثیر داروهای رایج بدون نسخه بررسی میکرد، استامینوفن که به نام پاراستامول نیز شناخته میشود، ممکن است منجر به رفتارهای خطرپذیر شود. بالدوین وِی، عصب شناس از دانشگاه ایالتی اوهایو، هنگام انتشار این یافتهها توضیح داد: «به نظر میرسد استامینوفن سبب میشود افراد در مواجهه با فعالیتهای مخاطره آمیز، احساسات منفی کمتری داشته باشند یا به بیان دیگر، احساس ترس نکنند».
«با توجه به اینکه تقریباً ۲۵ درصد از جمعیت ایالات متحده هر هفته استامینوفن مصرف میکنند، کاهش درک خطر و افزایش ریسک پذیری میتواند اثرات مهمی بر جامعه داشته باشد.»
این یافتهها به تحقیقات فزایندهای اضافه میشود که همگی نشان میدهند اثرات استامینوفن فقط به کاهش درد محدود نمیشود و به فرآیندهای روان شناختی، کاهش قدرت پذیرش افراد نسبت به حس آزردگی، تجربه کاهش همدلی و حتی کاهش عملکردهای شناختی منجر میشود.
به روشی مشابه، این تحقیق نشان میدهد توانایی عاطفی افراد برای درک و ارزیابی خطرات ممکن است با مصرف استامینوفن تغییر کند یا مختل شود.
این اثرات ممکن است خفیف باشند و در حال حاضر فرضی در نظر گرفته شوند، اما ارزش توجه دارند، چون استامینوفن یکی از رایجترین داروهای مسکن در دنیا است که در بیش از ۶۰۰ نوع مختلف داروی عمدتا بدون نسخه یافت میشود.
در مجموعهای از آزمایشها که شامل بیش از ۵۰۰ دانشجو به عنوان شرکت کننده میشد، وِی و تیمش سنجیدند که چگونه یک دوز ۱۰۰۰ میلی گرمی استامینوفن (حداکثر دوز منفرد توصیه شده برای بزرگسالان) که به طور تصادفی به شرکت کنندگان تخصیص داده شد، بر رفتار ریسک پذیر آنها اثر گذاشت. نتیجه با دارونماهایی که به طور تصادفی به یک گروه کنترل داده شد، مقایسه شد.
در هر یک از آزمایشها، شرکت کنندگان باید یک بادکنک بادنشده را روی صفحه کامپیوتر باد میکردند و هر باد کردن، برای آنها پولی خیالی به ارمغان میآورد. دستورات این بود که تا حد امکان با باد کردن بادکنک، پول خیالی به دست آورند، اما مطمئن شوند بادکنک نترکد، که در این صورت پول هایشان را از دست میدهند.
نتایج نشان داد شرکت کنندگانی که استامینوفن مصرف کرده بودند، در مقایسه با گروه دارونمای محتاطتر و محافظه کارتر، در طول تمرین به طور قابل توجهی ریسک پذیری بیشتری از خود نشان دادند. به طور کلی، کسانی که استامینوفن مصرف کرده بودند، بادکنکهای خود را بیشتر از گروه کنترل باد کردند و البته ترکاندند.
وِی گفت: «اگر ریسک گریز باشید، ممکن است چند بار باد کنید و سپس تصمیم بگیرید پولتان را نقد کنید چون میترسید بادکنک بترکد و پولتان را از دست بدهید. اما برای کسانی که استامینوفن مصرف میکنند، هر چقدر هم بادکنک بزرگ شود، آنها اضطراب کمتری دارند و در مورد بزرگ شدن بادکنک و احتمال ترکیدن آن، احساسات منفی کمتری پیدا میکنند.»
علاوه بر شبیه سازی بادکنک، شرکت کنندگان در طول دو آزمایش، نظرسنجی هایی را هم پر کردند و سطح خطری را که در سناریوهای فرضی مختلف احساس میکردند، ارزیابی کردند، مثلاً شرط بندی درآمد یک روز در یک رویداد ورزشی، سقوط آزاد از روی پل بلند یا رانندگی بدون کمربند ایمنی. در یکی از بررسیها، مصرف استامینوفن در مقایسه با گروه کنترل، خطر درک شده را کاهش داد، اگرچه در بررسی مشابه دیگر، همان اثر مشاهده نشد.
در حالی که آزمایشاتی مانند این لزوماً نشان دهنده تأثیر استامینوفن بر افراد در سناریوهای واقعی نیستند، اما بر اساس میانگین نتایج آزمایشهای مختلف، تیم به این نتیجه رسید که رابطه معناداری میان مصرف استامینوفن و انتخاب خطر بیشتر وجود دارد، حتی اگر اثر مشاهده شده اندک به نظر برسد!
محققان دریافتند اثرات آشکار دارو بر رفتار ریسک پذیر را میتوان از طریق انواع دیگر فرآیندهای روانی، از قبیل کاهش اضطراب، تفسیر کرد: «ممکن است با افزایش اندازه بادکنک، افرادی که دارونما مصرف میکنند، نسبت به انفجار احتمالی احساس اضطراب بیشتری پیدا کنند. وقتی اضطراب بیش از حد شود، آزمایش متوقف میشود. استامینوفن ممکن است این اضطراب را کاهش دهد، اما منجر به ریسک پذیری بیشتر میشود.»
بررسی چنین توضیحات جایگزین روانشناختی برای این پدیده و همچنین بررسی مکانیسمهای بیولوژیکی مسئول اثرات استامینوفن بر انتخاب افراد در موقعیت هایی مانند این، باید در تحقیقات آینده بررسی شود. با وجود تأثیر بالقوه اثر استامینوفن بر درک خطر افراد، این دارو همچنان یکی از مهمترین و پرمصرفترین داروهای جهان است که توسط سازمان بهداشت جهانی به عنوان یک داروی ضروری در نظر گرفته میشود.
وِی گفت: «ما برای درک اثرات استامینوفن و سایر داروهای بدون نسخه روی انتخابها و خطراتی که میپذیریم به تحقیقات بیشتری نیاز داریم.»