اختصاصی کلانشهر: رضا حقی* ایام فاطمیه که در چند سال اخیر مصادف شده بود با روز رشت، ظاهراً علتی شده بود که مراسم روز رشت یا برگزار نشود یا به اجرایی در یکی از سالنهای سطح شهر خلاصه شود. در حالی که میشد هم «روز رشت» را گرامی داشت و هم احترام مناسک مذهبی را هم حفظ کرد. چون عنوان «روز رشت» بهترین بهانه برای برندسازی شهر در این ایام خاص بود.
به این بهانه سی و چهارمین یادداشت برندسازی به «نذرباره آش» که مخصوص ایام فاطمیه و مصادف است با این ایام در سال جاری پرداخته میشود.
آش «فاطمه زهرا»، تنها آش از حدود ۱۰۰ نوع خوراک از این نوع در ایران است که به اسم یکی از معصومین شناخته میشود.
این آش بویژه در ایام مذهبی نذر و پخته میشود و باز هم جز معدود آشهای ایرانیست که آداب خاص پختن دارد.
آماده سازی این آش نسبت به آشهای دیگر زمان بیشتری میبرد و میگویند یکی از علتهای گذاشتن نام فاطمه زهرا روی این آش همین است که باید در آماده سازی و درست کردن این آش صبر زیادی داشته باشید.
یک شبانه روز برای آماده سازی اولیه و خیساندن حبوبات زمان احتیاج دارد و مراحل پخت آن نیز باید ۳ اذان صبح، ظهر، و مغرب را پشت سر بگذارد و پخش آش بین مستمندان و فامیل و همسایگان بعد از ۳ اذان صورت میگیرد.
این نذر به چند صورت انجام میگیرد یا توسط یک نفر که نذر دارد به وسیله خودش تهیه و پخش میشود و یا یک نفر نذر میکند این کار با کمک و قرض گرفتن از دیگران و همسایگان انجام گیرد و در این صورت هر کسی با توجه به وسع و میل خود مقداری از حبوبات و یا سبزی و گوشت و روغن را تقبل میکند و یا در آماده سازی و پخش آش کمک میکند.
یک روش دیگر نیز که در سالیان اخیر باب شده است هر کسی با توجه به میل و وسع خود کمک نقدی میکند و چندین دیگ بزرگ یک کیلویی در سطح مساجد و یا خانهها پخته و پخش میشود.
آماده سازی و پخت آن به صورت گروهی و داوطلبانه و همراه با صلواتهای مکرر است.
این آش میتواند فضایی محلی و به دور از مرزبندیهای رایج جامعه به با حجاب و کم حجاب و بیحجاب و غیره داشته باشد.
روح تعاون و همدلی در آماده سازی و پخت و پخش رایگان میتواند هر نقطه از شهر را در آن ایام، به یک خاطره شورانگیز و خاص و برند شهری تبدیل نماید.
آش به عنوان یک غذای کامل در بسیاری از کشورهای دیگر منطقه شامل عراق، سوریه لبنان، پاکستان، افغانستان، هند و بسیاری از کشورهای عربی و آفریقایی در گونههای مختلف آماده و سرو میشود.
از بخشهای جذاب دیگر این «نذر واره» میتوان مسابقه پخت و عرضه انواع آشهای ایرانی باشد.
آشهای معروف شهرهای دیگر و آش هایی که تا به حال شهروندان نه اسمش را نشنیدهاند و نه دیدهاند آش هایی مانند آش دوغ، ترخینه، یارما، فلفل، نخود، زردآلو، لبو، برنج، برگ بو، بشویی، سیرابی، گوجه فرنگی، جو، ترش آلو، ماست، اسفناج، انار، گوجه سبز، شوربا، گزنه، اشکنه، کاچی، عدس، گندم، شیر، ماش، سماق، ترخون، غوره، ترشک، بیبیسه شنبه،ماسوا، ساک، شوید باقلا، قلیه، آشوری، کلم، کرفس، لخشک، کدو، گردو، کوربا، جوشواره، ذرت، ذغال اخته.
بعضی از آشهای معروف یک شهر خالی هستند مثل آش سبزی شیراز، آش خیار چنبر ملایر آش قنیبه قم، آش انار شیراز، آش شلغم خراسان، آش بلغور و بوتی آش زنجان آشو شولی یزد آش باد شوشتر آش عباسعلی کرمانشاه، دندونی تبریز، کاچی همدان، گزنه گلستان،شعله مشهدی، میوه اردبیل، بلغور مشهد ترشولی ارومیه.
نکته جالب این است که باز هم خاصترین آش مربوط به شهر ما میشود آش کدو و «ترشِ آش» از جمله آشهای مخصوص منطقه ماست.
ترشِ آش، تنها آشی است که با ماهی شور سرو میشود و خود به تنهایی قابلیت برندسازی شهری را دارد.
تنوع بینظیر در آش میتواند این «نذرواره» را به فرصتی بیبدیل تبدیل نماید تا کلیه شهروندان در آن مشارکت کنند.
همچنین بعد از برگزاری این نذر واره بسیاری از این آشها به عنوان غذایی سالم و اصیل ایرانی در سبد غذایی خانوارها جای خواهد گرفت.
بسیاری از آشها میتوانند دهها شغل جدید در سطح شهر ایجاد کنند.
در رشت، شهری که عنوان شهر خلاق خوراک را یدک میکشد پسندیده نیست که حداکثر در سطح شهر شاهد عرضه و فروش سه یا چهار نوع آش باشیم. این رقم به راحتی میتواند به ۳۰ الی ۴۰ نوع آش برسد.
آشها با توجه به سلایق مختلف وضعیت اقتصادی مختلف قابلیت عرضه و فروش را دارد.
آش هایی با گوشت قرمز، مرغ و ماهی گرفته تا آش بدون گوشت و فقط با حبوبات و سبزی تا آشهای خاص و منحصر به فرد بدون گوشت و حبوبات.
نذرواره آش میتواند به برندسازی شهری کمکهای متعددی
بکند.
این نذر واره فرصتی را فراهم میکند تا شهرها بتوانند فرهنگ و هویت محلی خود را به نمایش بگذارند و از آن برای جذب گردشگر و تقویت اقتصاد محلی استفاده کنند.
این نذرواره شامل نمایش فرهنگی، محلی، سنت و رسوم مرتبط با غذا هستند که میتواند به تقویت فرهنگی شهر کمک کند.
این رویدادها فرصت هایی برای تعامل و همکاری بین اعضای جامعه را فراهم میکند که منجر به همبستگی اجتماعی میشود.
نذرواره آش فرصت بسیار خوبی برای برندسازی شهر رشت است.
رشت تنها شهری است که این نوع مراسم خاص برای ایام فاطمیه دارد. هیچ شهری در دنیا آیین و سنت به این ویژگی خاص برای این ایام مذهبی ندارد.
=========
*کارگردان تاتر
رضا حقی یکی از پایه گذاران جشنوارههای خوراک محور در ایران است و از سال ۹۴ با برگزاری ۹ دوره جشنواره جوکول، کدو، و تمشک و...در گیلان مشغول فعالیت بوده است.
پی نوشت: از این پس روزهای دوشنبه در سلسله یادداشت هایی به قلم این نویسنده پیشنهادات مطالعه شدهای جهت برندسازی رشت برای اطلاع شهروندان و مدیران شهری در کلانشهر منتشر میشود. (بیشتر بخوانید)
این امیدواری وجود دارد که مدیران مربوطه در شهرداری و شورای شهر رشت بویژه افرادی که عهده دار عناوین مرتبط با شهر خلاق غذا در رشت هستند، سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری رشت،کمسیون گردشگری و کمیسیون توسعه پایدار شورای شهر به این موارد توجه کرده و در صورت امکان برای اجرایی شدن پیشنهاداتی با هدف رضایت جمعی و زیست بهتر شهری اقدام عملی کنند.
خوانندگان کلانشهر هم میتوانند در صورت تمایل نظرات خود را پیرامون مطالب منتشر شده یا پیشنهادهای تازه خود جهت برندسازی رشت را بیان کنند. به این امید که بتوان گام هایی جهت بهبود وضعیت رشت برداشت.