کلانشهر: صافولا یک هولدینگ بین المللی تولید مواد غذایی عربستان سعودی با تمرکز عمده بر خاورمیانه و آفریقا است. این شرکت در ایران در زمینه تولید و توزیع روغنهای خوراکی، غذاهای دریایی، محصولات پخته و شیرینی فعالیت داشت و بخش مهمی از بازار روغن نباتی ایران را در اختیار داشت.
رسانههای سعودی گفتهاند این معامله پس از خروج این شرکت از سرمایه گذاریهای خود در مراکش و عراق در سال ۲۰۲۳ به عنوان بخشی از استراتژی خود برای خروج از تمام بازارهای غیر عمده صورت میگیرد.
صافولا حتی پس از قطع رابطه ایران و عربستان و زیان حاصل از آن، ترجیح داد در بازار ایران بماند اما حالا استراتژیاش تغییر کرده است.
معرفی شرکت صافولا عربستان
شرکت صافولا با تاریخچهای بیش از چهار دهه، به عنوان یکی از پیشگامان صنعت غذا و خرده فروشی در منطقه شناخته میشود. با استراتژیهای متنوع در حوزههای مختلف و تمرکز بر بهبود مستمر، این شرکت نقش مهمی در اقتصاد عربستان سعودی و منطقه ایفا میکند.
به گزارش تجارت نیوز، شرکت صافولا، یکی از بزرگترین شرکتهای صنعتی در عربستان سعودی، در سال ۱۹۷۹ با سرمایهای معادل ۴۰ میلیون ریال سعودی تأسیس شد. این شرکت در زمینههای مختلفی از جمله صنایع غذایی، خرده فروشی و سرمایه گذاریهای متنوع فعالیت میکند.
صافولا در سال ۱۹۷۹ با هدف تولید روغنهای خوراکی و چربیهای گیاهی آغاز به کار کرد. با گذشت زمان، این شرکت دامنه فعالیتهای خود را گسترش داد و به یکی از بزرگترین تولیدکنندگان مواد غذایی در منطقه تبدیل شد. در سال ۱۹۹۸، صافولا با شرکت بنده – العزیزیه ادغام شد که این ادغام به تقویت حضور آن در بازار خرده فروشی کمک شایانی کرد.
حوزههای فعالیت صافولا
صنایع غذایی: صافولا در تولید محصولاتی مانند روغنهای خوراکی، شکر، ماکارونی، مواد غذایی منجمد، محصولات دریایی، نانهای صنعتی، آجیل، ادویه جات، حبوبات، خرما، میوههای خشک و شیرینی جات فعالیت دارد. این شرکت با برندهای معتبری مانند “عافیه” در بازار حضور دارد.
خرده فروشی: صافولا مالک شرکت بنده، بزرگترین زنجیره خرده فروشی در خاورمیانه است که فروشگاههای متعددی در عربستان سعودی و کشورهای دیگر دارد. این زنجیره شامل فروشگاههای هایپرپاندا و سوپرمارکتهای بنده است.
سرمایه گذاریها: صافولا سهام قابل توجهی در شرکت هایی مانند المراعی (۲۶٪) و هرفی (۷۰٪) دارد. همچنین در پروژههای بزرگی مانند شرکت اعمار شهر اقتصادی مشارکت داشته است.
عملکرد مالی
در سالهای اخیر، صافولا تغییرات مهمی در ساختار سرمایه خود ایجاد کرده است. در سال ۲۰۲۴، این شرکت افزایش سرمایهای به میزان ۱۱۲.۴٪ از طریق عرضه حقوق اولویت به ارزش ۶ میلیارد ریال انجام داد که دومین افزایش سرمایه بزرگ در تاریخ بازار سهام عربستان محسوب میشود.
همچنین، صافولا در سال ۲۰۲۴ اقدام به بازخرید و لغو صکوکهای خود به ارزشهای مختلف کرد تا ساختار سرمایه خود را بهبود بخشد و هزینههای مالی را کاهش دهد.
توسعههای اخیر
در سال ۲۰۲۴، صافولا برنامه هایی برای کاهش سرمایه خود به میزان ۷۳.۵٪ به منظور توزیع سهام خود در شرکت المراعی بین سهامدارانش اعلام کرد. این اقدام با هدف بهبود ساختار سرمایه و تمرکز بر فعالیتهای اصلی شرکت انجام شد.
صافولا با تمرکز بر بهبود تجربه مشتری و توسعه عملیات خود در بخشهای مختلف، به دنبال تقویت موقعیت خود در بازارهای داخلی و بین المللی است. این شرکت با سرمایه گذاری در فناوریهای نوین و توسعه محصولات جدید، سعی در پاسخگویی به نیازهای متغیر مصرف کنندگان دارد.
صافولا در ایران
هلدینگ صافولای عربستان سعودی که سهمش از بازار روغن خوراکی در ایران بیش از ۵۰ درصد تخمین زده میشد، به طور ناگهانی تمام سرمایه خود را از ایران خارج کرد. صافولا حتی پس از رخدادهای دی ماه ۱۳۹۴ و حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد، بازار ایران را ترک نکرده بود.
صافولا برای اولین بار در سال ۱۳۸۳ به عنوان بخشی از استراتژی و برنامه توسعه خود در آن زمان وارد بازار ایران شد، زیرا ۴۹ درصد از گروه صنعتی بهشهر در زمینه روغنهای خوراکی را با هزینهای بالغ بر ۲۹۰ میلیون ریال خریداری کرد. نام شرکت به “صافولا بهشهر” تغییر یافت که در آن زمان ۳۷ درصد از بازار روغن خوراکی ایران را در اختیار داشت.
بازار نفت در آن سال شاهد جنگ قیمتی بود که شرکتهای اصلی صنعتی در ایران با هدف کاهش هزینههای تولید و افزایش سودآوری تجمیع شدند، ساوولا بهشهر پس از اتخاذ مجموعهای از اقدامات برای کاهش تولید و هزینههای اداری، توانست سودآوری خود را افزایش دهد.
جنگ قیمتی در سال ۱۳۸۹ دوباره شعله ور شد و منجر به کاهش حاشیه سود شد، اما شرکت توانست تا پایان سال ۲۰۰ میلیون ریال سود خالص را ثبت کند و در عین حال سهم بازار ۴۰ درصدی خود را در بخش روغن حفظ کند. در سال ۲۰۱۷، گروه ساولا به دلیل کنترل قیمتها فشار بر سودآوری را ادامه داد، اما توانست رشد کند.
سهم این گروه در ساولا بهشهر که دارای سه کارخانه روغن خوراکی در ایران است در سال ۱۳۸۸ از طریق شرکتهای تابعه، شرکت صنعتی بهشهر، شرکت تولیدی ماگارین و شرکت بهشهر اروند به ۸۰ درصد رسید.
صافولا به منظور تقویت زنجیره تامین و شبکه توزیع، شرکت “طلوع آفتاب” را تأسیس کرد که به کاهش هزینهها کمک کرد، در حالی که این شرکت به طور مستقیم به افزایش توزیع کمی و در نتیجه افزایش سهم بازار محصولات بهشهر کمک میکند. طبق گزارش هیئت مدیره وقت، این شرکت در سال ۲۰۲۴، ۷۹.۹ درصد از سهام خود را در شرکت تولید مارگارین با هدف بهبود کارایی و کاهش مشکلات عملیاتی فروخت.
به گفته منابع دیگر، پس از خروج شرکت صافولا در ایران، دیگر شرکتهای سعودی در بازار ایران حضور ندارند.
علت خروج صافولا از ایران
تحریمها ریال ایران را ۹۰ درصد از ارزش خود را از دست داد و تورم را تشدید کرد که بر اساس دادههای بانک جهانی تا پایان سال ۲۰۲۳ به ۴۵ درصد رسید و ایران را به هشتمین کشور برتر جهان از نظر تورم تبدیل کرد. این باعث افزایش ریسک نرخ ارز برای شرکتهای خارجی شده است. در نتیجه، مطابق با استانداردهای بین المللی گزارش گری مالی، معامله خروج منجر به طبقه بندی مجدد ذخیره تبدیل ارز خارجی (CTR) میشود و معاملات با سهام غیر کنترلی بدون تغییر در کنترل مربوط به سرمایه گذاری در عملیات ایران را تحت تأثیر قرار میدهد. که در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۲۴ به ترتیب ۱.۳ میلیارد ریال سعودی و ۲۵۱ میلیون ریال سعودی از حقوق صاحبان سهام به سود یا زیان میرسد که طبق توافق شرکت، ضرر خالص حدود ۱.۶ میلیارد ریال از این معامله را به همراه خواهد داشت.