کلانشهر: به گفته مدیرعامل پیشین شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران این تفاوت عمدتاً به دلیل استفاده از خودروهای پرمصرف و ناکارآمد است.
ناترازی بنزین یکی از مهمترین چالشهای صنعت انرژی در ایران است، این ناترازی ناشی از رشد مصرف بیرویه در برابر ظرفیت محدود تولید آن بوده و پیامدهایی همچون فشار بر بودجه دولت، افزایش آلودگی هوا و اتلاف منابع انرژی کشور را به همراه داشته است. آنطور که اعلام شده متوسط رشد سالانه مصرف بنزین از ابتدای انقلاب تا ۱۴۰۲ حدود ۵ درصد بوده و در چهار سال گذشته مصرف بنزین ۱۰ درصد رشد داشته است و بر اساس پیش بینیها با ادامه این روند تا سال ۱۴۰۷ مصرف بنزین به روزانه ۱۷۰ میلیون لیتر میرسد.
برای کاهش ناترازی بنزین، ترکیبی از سیاستهای قیمتی و غیرقیمتی پیشنهاد شده است، توسعه صنعت سی ان جی یکی از این راهکارها است سرمایه گذاری ۴ میلیارد دلاری وزارت نفت در دهه ۱۳۸۰ برای توسعه حمل ونقل سی ان جی نشان دهنده پتانسیل این صنعت به عنوان جایگزینی مناسب برای بنزین است. ظرفیت عرضه سی ان جی در ایران روزانه ۴۰ میلیون مترمکعب است، اما تنها ۱۹.۵ میلیون مترمکعب از آن استفاده میشود. افزایش مصرف سی ان جی میتواند به کاهش تقاضای بنزین کمک کند.
علاوه بر این دوگانه سوز کردن خودروهای عمومی، به ویژه وانتها، تاکسیها و خودروهای اینترنتی و همچنین واردات و تولید خودروهای پایه گازسوز از دیگر اقدامات مؤثر در این زمینه است. همچنین گسترش حمل ونقل عمومی و نوسازی ناوگان فرسوده میتواند به کاهش وابستگی به خودروهای شخصی و در نتیجه کاهش مصرف بنزین منجر شود. خروج خودروهای فرسوده و جایگزینی آنها با خودروهای کم مصرف از جمله اقداماتی است که تأثیر قابل توجهی در کاهش مصرف دارد.
برنامههای اخیر برای کاهش ناترازی بنزین
در راستای کاهش ناترازی بنزین، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران از ابتدای شهریور تا ۱۵ آبان اقدام به افزایش تولید روزانه بنزین کرده است. این افزایش تولید شامل پالایشگاههای مختلف کشور بوده است، به طوری که تولید روزانه بنزین در پالایشگاه ستاره خلیج فارس به ۴۴ میلیون لیتر، پالایشگاه تهران به ۹ میلیون لیتر، پالایشگاه اصفهان به ۱۴ میلیون لیتر و پالایشگاه تبریز به ۴ میلیون لیتر رسیده است. این اقدامات با هدف کاهش فاصله بین تولید و مصرف بنزین و جلوگیری از واردات بنزین انجام شده است.
اهداف بلندمدت برای کاهش ناترازی بنزین
در آینده، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران به دنبال اجرای ۲۴ طرح اولویت دار با پیشرفت بالا برای افزایش تولید بنزین و نفت گاز است. این طرحها شامل بهبود کیفیت بنزین و افزایش سهم سی ان جی در سبد سوخت کشور است که به ویژه از طریق تشویق مصرف کنندگان به استفاده از سی ان جی دنبال میشود.
ناترازی بنزین در ایران، به دلیل مصرف بیرویه و تولید محدود، چالشی است که نیازمند راهکارهای جامع و بلندمدت است. با این حال، افزایش تولید بنزین از طریق طرحهای ضربتی، توسعه سی ان جی و اصلاح سیاستهای مصرف میتواند به کاهش وابستگی کشور به واردات بنزین کمک کند. اجرای هم زمان سیاستهای قیمتی و غیرقیمتی، از جمله توسعه سی ان جی، ساماندهی حمل ونقل عمومی و اصلاح نظام یارانهای، میتواند راه حلی پایدار برای کاهش مصرف بنزین و بهبود وضعیت انرژی کشور باشد.