کلانشهر: البته این پدیده، تنها مختص به روزهای منتهی به آغاز جشنواره نمیشود و تقریباً تا روز پایانی این رویداد وجود دارد اما چون با آغاز جشنواره، حواس اهالی رسانه معطوف به رخدادهای روزانه است، این اتفاق نیز چندان به چشم نمیآید.
واقعیت این است که بازارسیاه فروش بلیت، در روزهای منتهی به شروع جشنواره، بیشتر به چشم میآید، حال آنکه شدت این بازار در روزهای برگزاری، شتاب بیشتری دارد و قیمتها نیز قلههای جدیدی را تجربه میکنند.
برای امسال اما قله بلند در اختیار کمدی «صددام» قرار دارد که به قیمت دومیلیون تومان پیش فروش شد، حال آنکه قیمت بلیت این فیلم در شرایط فعلی، تا دوونیم میلیون نیز معامله میشود. محاسبات نشان میدهد ۶ فیلم در صدر بازارسیاه بلیت فروشی قرار دارند. همچنین برخی بلیتها به صورت کلی به فروش میرسند.
برخی از این بلیتها متعلق به سینماهاییاند که در اختیار برخی ارگانها قرار دارند و این طور به نظر میرسد که کارمند یا فرد مرتبط با آن نهاد توانسته بلیتهای مجموعه کلی جشنواره را به دست آورد و حالا آنها را برای فروش، آگهی کرده است. قیمت این دسته بلیت نیز بین ۲ تا ۸ میلیون تومان در نوسان است و جالب آن که این روند که طی دو روز مانده به آغاز جشنواره آغاز شده، همچنان ادامه دارد که این مهم، حکایت از تعدد این مجموعه بلیتها در دست این افراد دارد.
فعالان بازارسیاه میگویند کار خلافی انجام نمیدهند
یکی از فروشندگان این بلیتها گفت: «برخلاف آن چیزی که شما ادعا میکنید، ما کار خلافی انجام نمیدهیم. هر فرد با یک خط میتوانست چهار قطعه بلیت خریداری کند و ما هم همین کار را کردیم، بنابراین کار خلافی صورت نگرفته است.»
وی ادامه داد: «وقتی ما برای بلیت ۸۰ هزار تومانی، رقم ۸۰۰ هزار تومانی درنظر میگیریم، فشاری به کسی وارد نمیشود. سینماها هنگام جشنواره، سانسهای فوق العاده میگذارند و کسانی که بضاعت پرداخت ۸۰۰ هزار تومان را ندارند، میتوانند آزادانه بروند و بلیت ۸۰ هزار تومانی خریداری کنند. درواقع کسی که ۸۰۰ هزار تومان برایش مسئله نیست، خیلی راحت استقبال میکند و اتفاقاً نه چانه میزند و نه متلک بار ما میکند.»
این فرد افزود: «بهار فعالیت ما، تا زمان برگزاری جشنواره است، چون مردم اطلاعات چندانی از فیلمها ندارند و فقط به نام کارگردانان و بازیگران توجه میکنند که حاضرند بهایی برای آن فیلم بپردازند. وقتی جشنواره شروع میشود واکنشها و نقدهای منفی، باعث ریزش مخاطبان آن فیلم میشود، مثلاً ما تا قبل از برگزاری جشنواره، برای فیلمی با بازی الف. شین بلیت را تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان هم فروختهایم اما وقتی نظرات منفی این فیلم بیرون آمد، حتی بلیتهای ۴۰۰ هزار تومانی این فیلم نیز به فروش نمیرسد.»
این شخص در پاسخ به این پرسش که تا چه اندازه بلیت در اختیار دارید، گفت: «حجم وسیعی از بلیتها، در همان زمان پیش فروش خریداری میشوند. وقتی استقبال از فیلمی بالا رفت، میرویم سراغ کسانی که بلیت خریدهاند اما اکنون به هر دلیلی نمیتوانند به تماشای آن فیلم بروند یا از کسانی که بلیتهای کلی دارند بلیتشان را میخریم و خودمان به صورت مستقل میفروشیم.»
وی در مواجهه با این پرسش که ترسی از بابت ممانعت یا دستگیری ندارید، گفت: «آخر ما کاری نمیکنیم که بد باشد. بلیتها را برای کسانی که نمیتوانند تهیه کنند، آماده میکنیم. نه فشار میآوریم و نه اختلال ایجاد میکنیم. چیزی هم نیست که متعلق به امسال و سال گذشته باشد. همیشه بوده و در همه جای جهان هم هست و کسی تخلفی مرتکب نمیشود که بخواهد مورد توبیخ یا بازداشت قرار بگیرد، حتی من شنیدم این اتفاق در مورد کنسرتها نیز صورت میگیرد و امری عادی در حوزه موسیقی است.»
یک اهرم تبلیغاتی رایگان برای صاحبان فیلمها
اما پیگیری ما نشان میدهد این اتفاق، تنها محدود به این افراد نمیشود. بررسیهای ما نشان میدهد این روند، به یک اهرم تبلیغاتی برای برخی فیلمها تبدیل شده است. به این ترتیب که برخی از این آگهیهای فروش بلیت، اصلاً وجود خارجی ندارند و با هدف فضاسازی رسانهای حول فیلم صورت میگیرند. اتفاقی که سبب میشود با برجسته شدن نام آن فیلم به عنوان اثری که برایش بازارسیاه راه بیفتد، مخاطبان را ترغیب میکند تا نسبت به خرید بلیتهای آن فیلم اقدام کنند و به این ترتیب، صاحبان آن فیلمها را با یک تبلیغ رایگان اما پربازده مواجه میکند که پاسخ خیلی خوبی نیز از آن میگیرند.
تحقیقات ما نشان میدهد در دوره فعلی، حداقل برای دو فیلم از چنین ترفندی استفاده شده که صاحبان این آثار، با به راه انداختن بازارسیاه کاذب برای فیلمشان و فضاسازی رسانهای پشت آن توانستند نام فیلم خود را برای مخاطبان برجسته کنند. البته این مدل فضاسازی تنها محدود به روزهای پیش از جشنواره است؛ چراکه با آغاز جشنواره، این مدل کارها نیز تقریباً متوقف شده و مخاطبان تلاش میکنند براساس نظرات مردمی و نقدهای منتشرشده نسبت به خرید بلیت آثار اقدام کنند؛ بنابراین پدیده بازارسیاه، اتفاق چندان پیچیده یا مافیایی برای سینمای ما نیست. همین الان که به برخی سکوهای نیازمندی مراجعه کنید، با انبوه بلیتهای جشنواره مواجه میشوید که از ۸۰ تا ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت گذاری شدهاند. جالب آنکه بلیتهای میلیونی چند فیلم، به سرعت فروش رفته و آگهی دهنده نیز آن بلیت را از روی سکو برمی دارد. بنابراین فارغ از آن بخش از آگهیهای کاذب، رونق خوبی در این عرصه وجود دارد که سبب میشود مخاطبان به تماشای فیلم موردنظر ولو با چندین برابر قیمت بنشینند. اتفاقی که در هیاهوی جشنواره، چندان موردتوجه قرار نمیگیرد و با قدرت به کار خود ادامه میدهد.