کلانشهر: باغ چای ژاپنی طارم سرا(تارمه سرا)، تنها باغ چای ژاپنی ایران، باغ پدری علی اکبر داداش پور است. او حالا مالک باغی است که به صورت پلکانی درآمده و اهالی روستا به آن «باغ خیابانی» میگویند. داداش پور سال ۱۳۹۷ به روستای طارم سرا در منطقه رانکوه شهرستان املش در استان گیلان بازگشت تا باغ پدری را احیا کند.
تنها باغ چای متفاوت در شهرستان املش در روستای طارم سرا قرار دارد. علی اکبر داداش پور که استاد دانشگاه است، اقتصاد تدریس میکند و به واسطه آن، باغ چایای را طراحی و اجرا کرده که مقرون به صرفه باشد.
او میگوید: «پیش از آنکه دست به کار شوم، مطالعات بسیاری در زمینه کسب و کار چایکاری در گیلان انجام دادم. بحث چای در گیلان ویژه است و به دو بخش تقسیم میشود. یک بخش چایکاران هستند و بخش دیگر کارخانه داران که چایکاران محصولات خود را به کارخانه داران میدهند.»
او ادامه میدهد: «۲۵ درصد از بهای چای سبز را دولت تقبل میکند و ۷۵ درصد باقیمانده به عهده کارخانه داران است. با این وجود، بهای برگ سبز چایکار به صرفه نیست. قیمت چای هم بالا نیست و پرداختش هم به چایکاران اغلب با تاخیر انجام میشود.»
داداش پور در تحقیقات خود به این نتیجه رسید که شیوه دیگری را برای درآمدزایی از باغ چای خود در نظر بگیرد. او تاکید میکند: «ما به دنبال شیوهای بودیم که در مقیاس کوچک کسب و کار خود را راه اندازی کنیم. در عین حال، محصول چای خشک باشد. همچنین بر روی کیفیت چای هم کار کردیم.»
باغی کوهپایهای
روستای طارم سرا کوهپایهای است. موضوعی که سبب نگرانی داداش پور شده بود. خودش عنوان میکند: «باغات چایی که در دشت است، شرایط بهتری دارد، در حالی که در وضعیت کوهپایهای ما باید کاری میکردیم که برخی ضعفها را برطرف کنیم. اصلاح ردیف بوتههای چای در باغهای شیب دار، کمک موثری برای مقابله با خشکی و افزایش عملکرد چای است. این اتفاق در دشت به راحتی انجام میشود ولی در باغات کوهپایهای که دارای شیب است، باید فکر اساسی میکردیم. خوشبختانه با اقداماتی که انجام دادیم، به نتایج خیلی خوبی رسیدیم.»
داداش پور میگوید: «برای اینکه در کوهپایه به یک باغ چای مناسب دست پیدا کنیم، در زمین شیب دار به اصلاح کف زدیم و وسط آن یک معبر را اجرا کردیم. کاری که به رشد مناسب گیاه چای کمک بسیاری میکند. به خصوص که چای کوهپایهای در قیاس با چای جلگهای بهتر است. یعنی خواص بیشتری دارد و خواص آنتی اکسیدانی دارد.»
باغ ژاپنی و چینی
به گفته داداش پور، باغ چای طارم سرا از باغهای ژاپنی و چینی الگوبرداری شده است. او میگوید: «برداشت مناسبی از باغ چای هایی که در ژاپن و چین وجود دارد، صورت میگیرد. برای همین، کاری کردیم که باغ چای ما هم خوب و مناسب باشد.»
داداش پور تاکید میکند: «من برای درست کردن باغ چای ژاپنی هیچ وام و تسهیلاتی از دولت نگرفتم. چون شغل دیگری داشتم و هزینه طراحی و اجرای باغ ژاپنی با هزینه شخصی بوده است.»
او یادآور میشود: «اینجا باغ پدری بنده است و سعی کردم باغی درست کنم که چایکاران دیگر از آن الگوبرداری کنند. در حال حاضر از شرایط کسب و کار چایکاری در باغ ژاپنی راضی هستم.»
صفر تا صد
سیستم بهره برداری از محصولات باغ چای ژاپنی به صورت مکانیزه است؛ البته نه در آبیاری، زیرا این باغ دیمی است و به شکل سنتی و مناسب از طریق بارشهای گیلان صورت میگیرد. داداش پور توضیح میدهد: «من محصول چای خود را در اختیار کارخانه قرار نمیدهم. چون سه دستگاه کوچک خریداری کردم که تمامی مراحل رسیدن به یک چای خشک را انجام میدهد. دستگاه یا ماشین مالش چای سیاه میتواند برگهای پلاس شده را در زمان ۱۰ تا ۳۰ دقیقه مالش داده و آماده اکسیداسیون کند. دستگاهی داریم که عملیات استراحت دادن به چای صورت میگیرد و دستگاه دیگری که چای خشک کُن است. با اینکه آبیاری باغ دیمی است، اما در تلاش هستیم باغ چای را به سیستم مه پاش مجهز کنیم.»
او عنوان میکند: «از آنجایی که در حاشیه جنگل قرار داریم، در فصل بهار به اندازه کافی باغ چای آبیاری میشود. سالی یک نوبت در پایان پاییز بوتهها را هرس میکنیم. در کشت پلکانی آن هم در شیب تند کوه، مواد مغذی خاک پس از تندباران، در خود باغ باقی میماند و از بین نمیرود. هم خاک کوه شسته نمیشود و در پایین دست خسارت ایجاد نمیکند و هم در کیفیت رشد بوتهها و برگها موثر است.»
چشم انداز باغ چای ژاپنی
بوتههای چای که از دور شبیه هزارتوی بازیهای کودکانه است، چشم اندازی زیبایی به روستای طارم سرا داده است.
در باغ چای ژاپنی از آفت کشهای نباتی به هیچ وجه استفاده نمیکنند و برای تقویت خاک نیز به ندرت از کودشیمیایی استفاده میشود.
این موضوع را میتوان از وجود عنکبوتها در این باغ متوجه شد. طوری که لای بوتههای چای، عنکبوتهای زردرنگ و درشتی به چشم میآید.
مهدی پورعابد که در حوالی روستای طارم سرا زندگی میکند، در این رابطه میگوید: «باغهای چای در روستای طارم سرا قدمتی بیشتر از 60 سال دارد.
البته برخی باغات در دهههای اخیر به باغ چای تبدیل شده است. باغ چای ژاپنی هم در سالهای اخیر به باغات چای روستای طارم سرا اضافه شده است.»
او ادامه میدهد: «به جرات میتوانم بگویم که متفاوتترین باغ چای منطقه املش همین باغ چای ژاپنی است. ما به آن باغ خیابانی هم میگوییم. باغ بزرگی نیست، اما شرایط خیلی مناسبی دارد.»
پورعابد عنوان میکند: «باغ چای ژاپنی مکانیزه است. شیب دار است و با کارهایی که بر روی این باغ انجام دادند، نیازی به آبیاری هم ندارد.
هزینه زیادی برای ساخت باغ ژاپنی انجام شده، اما به نظر میرسد که به سوددهی رسیده است.»
جالب اینکه در جوار باغ چای ژاپنی کارگاه نیمه سنتی و نیمه مدرن فعالیت میکند که چای با کیفیت بالایی عرضه شود.