کلانشهر: وزیر خارجه ایران در دیدار همتای سعودی، ضمن بررسی روابط دوجانبه و اوضاع منطقهای، او را در جریان آخرین تحولات مرتبط با گفت وگوهای غیرمستقیم ایران-آمریکا قرار داد.
به گزارش ایسنا، «سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران که در راس هیاتی دیپلماتیک به عربستان سفر کرده است، روز شنبه با «فیصل بن فرحان» وزیر امور عربستان سعودی در جده دیدار و گفت وگو کرد.
طرفین در این دیدار با مرور وضعیت روابط دوجانبه ایران-عربستان، بر عزم دو کشور برای پیشبرد هدف مشترک رهبران دو کشور جهت توسعه مناسبات در همه عرصهها تاکید کردند.
وزیر امور خارجه ایران در این دیدار بر ضرورت اهتمام جهان اسلام برای مواجهه با تهدیدها و چالشها، به ویژه در رابطه با فلسطین اشغالی و توقف نسل کشی و جلوگیری از توطئه محو استعماری فلسطین تاکید کرد.
وی همچنین همتای سعودی را در جریان آخرین تحولات مرتبط با گفت وگوهای غیرمستقیم ایران-آمریکا قرار داد.
دستورکار ماموریت وزیر خارجه ایران در عربستان
همچنین خبرگزاری ایرنا با اشاره به سفر عراقچی به عربستان نوشت: دومین سفر دوجانبه سیدعباس عراقچی به عربستان در حالی انجام میشود که براساس برنامه ریزیهای صورت گرفته دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده سفر منطقهای خود به غرب آسیا را از روز سه شنبه ۲۳ اردیبهشت ماه آغاز خواهد کرد.
«سیدعباس عراقچی» وزیر خارجه صبح شنبه ۲۰ اردیبهشت و یک روز پیش از آغاز دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحده در مسقط، پایتخت عمان راهی عربستان سعودی شد.
دومین دیدار رسمی و دوجانبه عراقچی از عربستان در میانه شرایط نسبتا متفاوتی انجام خواهدشد. سفر اول او در تاریخ ۱۸ مهر ۱۴۰۳ (۹ اکتبر ۲۰۲۴) انجام شد، در جریان آن سفر، وزیر خارجه ایران با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه و محمد بن سلمان، ولیعهد و رئیس شورای وزیران عربستان سعودی، ملاقات کرد. محور اصلی این دیدارها، بررسی تحولات منطقهای، به ویژه در خصوص غزه و لبنان و تلاش برای توقف درگیریها و ارسال کمکهای بشردوستانه به منطقه جنگ زده غزه بود.
سید عباس عراقچی پس از دیدارهای چندساعته با مقامهای ارشد سعودی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «جغرافیا همواره ما را همسایه نگاه میدارد و ایمان، همواره ما را برادر قرار میدهد. ایران و عربستان با هم میتوانند امنیت و ثبات را برای منطقه به ارمغان آورند و این نیازمند سطح بالاتری از اراده سیاسی است. خوشحالم که امروز اولین گامها در یک مسیر طولانی را با همتای سعودی خود برداشتیم.»
در چندماه گذشته همزمان با تداوم حملات رژیم اسرائیل به نوار غزه، تماسهای مقامهای ارشد کشورهای اسلامی با یکدیگر هم ادامه داشته و در چند نوبت نشستهای سران کشورهای عربی و اسلامی برگزار شده است. جنگ در غزه و ضرورت همصدایی کشورهای عربی و اسلامی در مقابل تجاوزات رژیم صهیونیستی به موضوع ثابت گفت و گوهای مقامهای ایرانی و سعودی نیز تبدیل شده است.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان روز چهارشنبه ۲۳ آبان در پُستی که به زبان عربی در صفحه شخصی خود و در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد با اشاره به دیدار مجدد با ولیعهد عربستان سعودی نوشت: «دومین دیدار با محمد بن سلمان طی حدود یک ماه گذشته، در حاشیه اجلاس سران کشورهای عربی و اسلامی در ریاض. من همچنین با چندین همتای خود گفت وگوهایی داشتم. نگرانیها و منافع مشترک وجود دارد، همه ما اهمیت همکاری و هماهنگی در رویارویی با چالشهای مهم در منطقه را درک میکنیم. توافق کردیم که گفت وگوی منطقهای یک گزینه نیست، بلکه یک الزام است.»
پرونده تداوم جنگ در غزه و طرح موضوعاتی از سوی رئیس جمهور آمریکا برای کوچ اجباری ساکنان غزه به سایر کشورها، بار دیگر در پنجشنبه ۱۶ اسفند عراقچی را به منظور شرکت در نشست وزرای خارجه سازمان همکاریهای اسلامی عازم جده کرد. این نشست به پیشنهاد ایران و با موضوع غزه در مقر سازمان همکاریهای اسلامی (OIC) منعقد شد.
حاشیه این اجلاس فرصتی را برای دیدار مجدد وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی، سیدعباس عراقچی و فیصل بن فرحان فراهم کرد. طرفین در این دیدار وضعیت روابط دوجانبه ایران – عربستان را بررسی کرده و بر عزم دو کشور برای پیشبرد هدف مشترک توسعه مناسبات در همه عرصهها صحه گذاشتند.
جدا از رفت و آمدهای میان وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی آنچه نشان از عزم جدی دو کشور در توسعه رابطه در مسیری متفاوت داشت سفر وزیر دفاع عربستان سعودی به تهران بود.
خالد بن سلمان آل سعود، وزیر دفاع عربستان در تاریخ ۲۸ فروردین ماه در راس یک هیات عالیرتبه وارد تهران شد. سفر خالد بن سلمان وزیر دفاع عربستان دومین سفر مقام ارشد دفاعی این کشور به ایران محسوب میشد. او در این سفر علاوه بر رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و دیگر مقامات ارشد سیاسی و امنیتی کشور با مقام معظم رهبری نیز دیدار داشت و نامهای را از سوی پادشاه این کشور به ایشان تقدیم کرد.
توسعه مناسبات دفاعی و همکاریهای منطقهای برای تقویت صلح و ثبات در منطقه و همچنین مبارزه با تروریسم از جمله محورهای گفتگوی دو مقام ارشد دفاعی ایران و عربستان در جریان این سفر عنوان شد.
با آغاز دورهای مذاکراتی ایران و آمریکا در مسقط و رم، وزیر خارجه ایران در قالب یک دیپلماسی پویا و راهبرد جدید در زمین مذاکرات برای رفع تحریم، اطلاع رسانی به بازیگران مهم منطقهای و فرامنطقهای درباره چند و چون پیشرفت این رایزنیها را آغاز کرد. در همین راستا، وزیر خارجه در تاریخ ۲۵ فروردین ماه در تماس تلفنی با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان را از روند گفت وگوهای غیرمستقیم اخیر میان ایران و آمریکا در مسقط مطلع کرد.
فیصل بن فرحان ضمن قدردانی از اطلاع رسانی همتای ایرانی در این خصوص و استقبال از روند گفت وگوها، ابراز امیدواری کرد که این مذاکرات منجر به نتیجه مطلوب برای ایران و کل منطقه شود.
همزمان با آغاز گفت و گوهای زنجیرهای ایران و آمریکا در مسقط و رم، گمانه زنی هایی نیز در سطح رسانهای مبنی بر تمایل ریاض برای میزبانی از این مذاکرات مطرح شد؛ گمانه زنی هایی که هرچند از سوی مقامهای سعودی تایید نشد اما با ابراز تمایل و تلاش ریاض برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن همخوان است.
بسیاری از کارشناسان و تحلیل گران معتقدند که رویکرد ریاض نسبت به توافق ایران و آمریکا نسبت به دولت اول ترامپ و زمانی که برجام توافقی تازه تحصیل شده بود تغییر کرده است. عربستان با فاصله گرفتن از سیاست خارجی تهاجمی و تمرکز بر توسعه اقتصادی، به ثبات و پایداری در منطقه بیش از پیش اهمیت میدهد و همزمان علیرغم حفظ رابطه استراتژیک با ایالات متحده در حال تجدید نظر نسبی در سیاست خرید امنیت از بازیگران فرامنطقهای است.
شاه کلید سخنان وزیر خارجه و دیگر مقامهای ایرانی در چند ماه گذشته از آغاز به کار دولت چهاردهم تاکید بر اولویت بخشی به سیاست حسن همسایگی بوده است، چنانچه عراقچی در دیدار با ولیعهد جوان عربستان نیز پیگیری این مسیر را سیاست قطعی دولت چهاردهم دانست و خاطرنشان کرد: ادامه سیاست گسترش روابط با همسایگان به منظور تقویت ثبات، امنیت و رفاه منطقهای و افزایش همکاریهای اقتصادی با کشورهای منطقه، از اولویتهای جدی تهران است.
در زمینه روابط دوجانبه و چندجانبه ایران و عربستان، به وضوح میتوان مشاهده کرد که تهران و ریاض تصمیم به آغاز دورهای جدید از همکاریها گرفتهاند و در تلاش هستند تا از گذشتهای که با رکود و قطع روابط همراه بود، فاصله بگیرند. این تغییر رویکرد به ویژه در دو سال اخیر، از مارس ۲۰۲۳ به بعد، به وضوح مشخص شده است.
در حالی که سیاست ایران همواره بر توسعه مناسبات با همسایگان متمرکز بوده و بارها اعلام کرده که برای همکاری و نزدیکی با کشورهای منطقه آماده است، عربستان سعودی نیز با نگاهی نو به مسائل منطقه و از طریق گسترش روابط با همسایگان، به اولویت بخشی به جنبههای اقتصادی و توسعهای توجه کرده و این رویکرد مشترک باعث شده تا ایران و عربستان با درک یکسانی نسبت به اهمیت توسعه روابط، همکاریهای خود را پیش ببرند.
دومین سفر دوجانبه عراقچی به عربستان در حالی انجام میشود که براساس برنامه ریزیهای صورت گرفته دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده سفر منطقهای خود به غرب آسیا را از روز سه شنبه ۲۳ اردیبهشت ماه آغاز خواهد کرد. همزمان با مهیا شدن عربستان و دیگر کشورهای منطقه برای میزبانی از رئیس جمهور آمریکا، خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی ادعا کرد که ترامپ قصد دارد در جریان این سفر تغییر نام خلیج فارس به نام جعلی «خلیج عربی» را اعلام کند. اقدامی که با واکنش تند وزیر خارجه ایران روبه رو شد و افکار عمومی ایرانیان در داخل و خارج از کشور چنان به محکومیت این اقدام احتمالی پرداختند که رئیس جمهور آمریکا در یک نشست خبری اعلام کرد تصمیمی در این خصوص نگرفته و تمایل ندارد احساسات دیگران را جریحه دار کند.
سفر عراقچی به عربستان با تشدید تنش میان پاکستان و هند همزمان شده و مقامهای ایرانی و سعودی هر دو در جریان سفر به اسلام آباد و دهلی و دیدار با مقامهای دو کشور درگیر، طرفین را به خویشتن داری و پرهیز از تشدید تنش دعوت کردند.
در مجموع میتوان محورهای رایزنی عراقچی در جده را متمرکز بر چند محور دانست: اطلاع رسانی درباره چند و چون مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا و مشخص کردن خط قرمزها و نقاط قابل انعطاف، تلاش برای اعمال فشار بر رژیم اسرائیل برای متوقف کردن جنگ در غزه، تمرکز بر وادارسازی آمریکا برای اعمال فشار بر شخص نتانیاهو به منظور ارسال کالاهای بشردوستانه به داخل باریکه محصور غزه، بیان اولویتهای تهران در سه پرونده قطور لبنان، سوریه و یمن و هشدار درباره تبعات هرگونه ماجراجویی نظامی اسرائیل یا آمریکا در مواجه با ایران.