کلانشهر: جعفر گوهرگانی با بیان اینکه افزایش تولید پسماند پلاستیک در ایران نه تنها پیامد منفی برای محیط زیست به همراه دارد بلکه بخش مهمی از معضلات جهانی آلودگی پلاستیک را نیز به کشورهای آسیایی و از جمله ایران منتقل کرده است، اظهار کرد: در سال ۱۹۵۰ تولید جهانی پلاستیک کمتر از ۲ میلیون تن بود اما این رقم اکنون از مرز ۴۰۰ میلیون تن عبور کرده است و طی این سالها با افزایشی ۱۸۴ برابری روبه رو شدهایم.
گوهرگانی سهم قاره آسیا از این رقم را ۶۲ درصد ذکر کرد و افزود: ایران در این زنجیره جهانی، اکنون در رتبه هفدهم تولید زباله پلاستیکی قرار دارد که جای نگرانی جدی دارد.
وی با تأکید بر اینکه ریشه بخش مهمی از این بحران را باید در نوع نگرش و فرهنگ عمومی جامعه جست وجو کرد، گفت: طی سالهای گذشته استفاده از پلاستیک به ابزار یکبارمصرف بدل شده و متأسفانه فرهنگ استفاده بهینه به درستی نهادینه نشده است؛ به ویژه در بخش کشاورزی که پلاستیک برای پوشش یا ذخیره رطوبت خاک مورد استفاده قرار میگیرد اما پس از برداشت محصول، اغلب این ابزارها در دل طبیعت رها میشود.
گوهرگانی با اشاره به پایین بودن کیفیت پلاستیک مصرفی توضیح داد: طراحی بسیاری از این محصولات به گونهای است که پس از یک بار مصرف دیگر کارایی ندارند و قابلیت بازیافت بسیار کمی نیز دارند. ضمن اینکه تولیدکنندگان نیز برای کاهش هزینه و بر اساس خواسته مصرف کننده، کمتر به کیفیت و دوام توجه میکنند و همین چرخه معیوب باعث افزایش مصرف پلاستیکهای ضعیف و بیکیفیت میشود.
مدیرکل دفتر محیط زیست وزارت جهاد کشاورزی تصریح کرد: تنها در سال ۱۳۹۸، مجموع ضایعات و تولید پلاستیک کشور حدود ۲ میلیون تن بود اما هم اکنون این رقم به بیش از ۳,۸ میلیون تُن رسیده است. از این رقم، بر اساس گزارشهای اتاق اصناف کشور، ۵۰۰ هزار تن به پسماند کیسههای پلاستیکی اختصاص دارد. به عبارت دیگر، سهم قابل توجهی از زباله پلاستیکی ایران مربوط به مصرف گسترده کیسههای نایلونی است که در اغلب فروشگاهها، هایپرمارکتها و حتی میوه فروشیهای کوچک، به عنوان تنها گزینه برای ارائه کالا به مشتریان وجود دارد.
گوهرگانی که در برنامهای رادیویی سخن میگفت، با اشاره به نقشی که مدل توزیع و فروش اقلام مصرفی در این بحران ایفا میکند، خاطرنشان کرد: میزان مصرف سرانه کیسه پلاستیکی در ایران به گونهای است که هر ایرانی، روزانه حداقل سه کیسه را استفاده میکند که اغلب این کیسهها ضخامت کمتر از ۲۵ میکرون دارند و عملاً غیرقابل بازیافت هستند.
وی افزود: یکی از مسائلی که کاهش مصرف را با چالش روبه رو کرده، محدود بودن گزینههای جایگزین و وابستگی کامل واحدهای صنفی به همین بسته بندیهای پلاستیکی است؛ به طوری که حتی اختیار انتخاب به مشتری نیز داده نمیشود و کالاها در همان کیسههای آماده و به صورت «پک» عرضه میشوند.
مدیرکل دفتر محیط زیست توسعه پایدار و فناوری وزارت جهاد کشاورزی راهکار حل بحران زباله پلاستیکی را اجرای برنامه فرهنگ سازی عمیق و پیوسته از دوران مهد کودک تا دانشگاه و نقش آفرینی جدی رسانهها دانست و اظهار کرد: باید با الگوسازی درست و ارائه آموزشهای کاربردی، رفتار مصرفی جامعه را تغییر داد و تولیدکنندگان را نیز به رعایت استانداردها و افزایش کیفیت پلاستیکها ملزم کرد.
گوهرگانی با اشاره به تجربه موفق دهه ۶۰ و رواج بسته بندیهای مقوایی تصریح کرد: نباید تمام بار مسئولیت بر دوش مردم گذاشته شود بلکه بخشی از مدیریت پسماند، وظیفه سیاستگذاران و تولیدکنندگان است تا تولید گزینههای سالمتر و پایدارتر را جدیتر بگیرند.
وی گفت: مادامی که مواد اولیه ارزان و تولید پلاستیک بیکیفیت سودآور باشد، وضعیت تغییر نمیکند و باید با سیاستگذاری، تشویق تولید محصولات جایگزین و تنظیم مقررات جامع، جلوی تشدید بحران را گرفت.