کلانشهر: ماهواره تحقیقاتی و مخابراتی ناهید 2 صبح جمعه 3 مرداد، به سفارش سازمان فضایی ایران و با همکاری پژوهشگاه فضایی با پرتابگر سایوز روسیه به فضا رفت. این پرتاب که پس از چند نوبت تاخیر انجام شد، بخشی از یک مأموریت چندماهوارهای بود که شامل ماهوارههای یونیسفرام-3،ام-4 روسیه و 18 ماهواره دیگر از کشورهای مختلف از جمله ایران بود.
نکته قابل توجه در این پرتاب، درج آرم سازمان فضایی ایران روی بدنه پرتابگر سایوز بود؛ نشانهای از مشارکت رسمی ایران در یک پروژه بین المللی فضایی. پرتابگر سایوز که پیشتر ماهواره هایی چون خیام، پارس 1، کوثر و هدهد را نیز به فضا رسانده، بار دیگر میزبان ماهوارهای ایرانی بود.
یکی از چالشهای اصلی ماهواره هایی که قرار است مدت زمان طولانی در مدار باقی بمانند، افت ارتفاع تدریجی آن هاست که بیشتر به علت گرانش زمین رخ میدهد، این پدیده باعث میشود ماهواره از مدار مطلوب خود خارج شود و در عملکرد آن اختلال ایجاد شود، در همین راستا، طراحی و به کارگیری سیستمهای پیش رانش برای اصلاح مدار، تغییر موقعیت یا حتی پایداری وضعیت ماهواره، از الزامات فنی محسوب میشود.
متخصصان حوزه فضایی کشور سیستم پیش رانش ماهواره مخابراتی ناهید2 را به صورت بومی طراحی و ساخته بودند.
به گفته کارشناسان، ماهواره ناهید2 که قرار است مدت 5 سال در مدار باقی بماند، به منظور حفظ ارتفاع و موقعیت مداری، به سیستم پیش رانشی مجهز شده که قادر به اصلاح ارتفاع مداری تا 50 کیلومتر است.
سه نوع تراستر و انتخاب نوع مناسب برای ناهید2
به طورکلی، سه نوع تراستر (سامانه رانش) در ماهوارهها مورد استفاده قرار میگیرد:
تراسترهای گاز سرد
تراسترهای شیمیایی گرم (مایع یا جامد)
تراسترهای الکتریکی (یونی).
برای ماهواره مخابراتی ناهید2 از تراسترهای گاز گرم استفاده شده است؛ نمونهای که به طورکامل در داخل کشور توسعه یافته و در آن از اجزای بومی مانند مخزن کامپوزیتی، شیرهای فشار بالا و تراسترهای کنترلی استفاده شده است. این قطعات پیشرفته، با توجه به حساسیت بسیار بالا و سطح فناوری پیچیده شان، در سطح بین المللی به راحتی در دسترس نیستند.
پوششهای پلیمری و چسبهای فضایی؛ فناوریهای پشتیبان اما حیاتی
کنار سیستم رانش، مجموعهای از فناوریهای مکمل نیز در ساخت این ماهواره به کار رفته است، از جمله آنها میتوان به پوششها و چسبهای پلیمری برای عایق کاری حرارتی و عایق رسانا، چه درون موتور و چه در سطح خارجی ماهواره، اشاره کرد. این مواد نیز به طورکامل داخل کشور و توسط پژوهشگاههای داخلی تولید شدهاند و بخشی از زنجیره خودکفایی فضایی ایران را تشکیل میدهند.
ماهوارهای با باتریهای بومی
ماهواره ناهید2 همچنین به باتری هایی مجهز است که از سلولهای لیتیوم ـ یون ساخته شده در داخل کشور تولید و در فرمهای مختلف بسته بندی شدهاند. این باتریها باید در طول عمر 5ساله ماهواره، دهها هزار سیکل شارژ و دشارژ را بدون افت محسوس ظرفیت تحمل کنند؛ مسئلهای که نیازمند دقت بالا در طراحی و انتخاب مواد اولیه است.
ماهواره ناهید2 که با مأموریت مخابراتی طراحی شده، به عنوان یکی از نمادهای خودکفایی صنعت فضایی ایران معرفی میشود. ساخت داخلی سیستمهای پیچیدهای مانند پیش رانش، مخزن گاز، عایقهای حرارتی، چسبها و باتریها، نشان دهنده حرکت تدریجی اما استوار کشور به سوی تثبیت جایگاه در زنجیره فناوریهای پیشرفته فضایی است.