کلانشهر: «مجید تخت روانچی» در گفت وگو با خبرگزاری کیودو ژاپن که روز شنبه(18 مرداد) انجام و پیش از این بخشی از آن منتشر شده تاکید کرد که ایران ترجیح میدهد با آمریکا مذاکره کند، اما آنها هم باید تضمین بدهند که مجدداً به ما در فرایند مذاکرات حمله نمی کنند و دوم اینکه طرف مقابل نیز فرمول برد- برد را بپذیرد.
وی همچنین تصریح کرد: غنی سازی صفر قابل طرح نیست. ما تحت هیچ شرایطی نمیتوانیم غنی سازی صفر را بپذیریم.
تخت روانچی در این گفت وگو با بیان که «ما یک موضع روشن و شفاف در مورد مکانیزم ماشه داریم» تاکید کرد: به اعتقاد ما سه کشور اروپایی نمی توانند مکانیزم ماشه را فعال کنند چون آنها تعهدات خود در برجام را نقض کردهاند.
متن کامل این گفت وگو بدین شرح است:
موانع موجود بر سر راه از سرگیری گفت وگوهای هستهای با ایالات متحده چه میباشند؟
ما در میانه گفت وگوهای هستهای با ایالات متحده آمریکا بودیم که ابتدا از سوی اسرائیل و سپس خود آمریکا مورد حمله قرار گرفتیم. ما معتقدیم که از همان ابتدا آمریکاییها از حمله آگاه بودند و با اسرائیلیها در حمله مشارکت کردند و سپس آنها مستقیماً به ما حمله کردند. تا آنجایی که به ایران مربوط است ما با مذاکره مشکلی نداریم و همواره حامی گفت وگو بودهایم. ما این موضع را حفظ کرده، اما تاکید داشتهایم که بعد از حمله، آمریکا باید به ما در مورد دلیل حمله علیه ایران توضیح دهد. اگر بخواهیم گفت وگوهای حقیقی داشته باشیم؛ نیاز به شفافیت داریم. در واقع آمریکا نوعی عملیات فریب را انجام داد و در حالی که وانمود کرد که می خواهد مذاکره کند، اما تصمیم به استفاده از گزینه اقدام نظامی گرفت. بنابراین سؤال اصلی این است که چرا آمریکا چنین تصمیمی گرفت و آنها باید در این مورد به ما توضیح دهند. این نکته اول است.
نکته دوم این است که آمریکا باید بگوید که آیا خواهان یک گفت وگوی برد-برد است یا می خواهد اراده خود را تحمیل کند. اگر می خواهد مورد دوم را انتخاب کند به نظر ما نیازی به گفت وگو نیست چون مبنای مذاکره، امتیاز دادن و امتیاز گرفتن است. اگر شما با طرفی مذاکره می کنید پس انتظار ندارید که او وارد اتاق بشود و بخواهد اراده خود را به شما تحمیل کند چراکه قطعاً شما نخواهید پذیرفت و چه بسا اگر این مورد پیشاپیش به شما گفته می شد گفت وگوها را از ابتدا شروع نمی کردید. این یک نکته مهم دیگر است. ما میخواهیم مطمئن بشویم که به یک فهم مشترک رسیدهایم.
ما خواهان شرایط برد-برد هستیم که در آن همه طرفها از نتیجه مذاکرات راضی باشند، اما این موضوع همچنین باید از سوی آمریکاییها مورد قبول واقع شود. به همین دلیل ما هنوز گفت وگوها را شروع نکردهایم. در عین حال ایران ترجیح می دهد که مذاکره کند و البته آنها هم باید تضمین بدهند که مجدداً به ما در فرایند مذاکرات حمله نمی کنند و دوم اینکه طرف مقابل نیز فرمول برد- برد را بپذیرد.
تهران تایمز گزارش داده که ممکن است مذاکرات از اوایل این ماه آغاز شود؟ آیا این حقیقت دارد؟
پاسخ: ما نمی توانیم برای شروع مذاکرات زمان قطعی تعیین کنیم. پیام هایی بین ایران و ایالات متحده آمریکا از طریق واسطهها رد و بدل می شوند. طرف هایی نشان می دهند که می خواهند به ایران و آمریکا کمک کنند. به طور کلی ما برای شروع گفت وگوها آماده هستیم همان طور که در ابتدا هم اشاره کردم. موضوعات از قبل مشخص شدهاند، اما برای دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا زمان مشخصی درنظر گرفته نشده است.
پس ایران مشکلی برای از سرگیری مذاکرات ندارد؟
پاسخ: من توضیح دادم که ما آماده گفت وگو هستیم، اما در صورتی که طرف مقابل هم این آمادگی و علاقه برای مشارکت در یک گفت وگوی صادقانه را داشته باشد نه اینکه وارد اتاق مذاکره بشود و تلاش به دیکته کردن خواستههای خود نماید.
آمریکا درخواست ایران مبنی بر پرداخت غرامت در خصوص حمله به تأسیسات هستهای را رد کرده است؛ آیا هنوز ادامه گفت وگوها با آمریکا امکان پذیر است؟
پاسخ: ابتداً باید این واقعیت را بفهمیم که ما بدون هیچ دلیلی مورد حمله قرار گرفتیم. همان طور که گفتم آنها باید توضیح بدهند که چرا تصمیم گرفتند علیه ما متوسل به زور شوند؟ و دوم اینکه ما در نتیجه این حملات رنج کشیدیم. مردم ما رنج کشیدند. دانشمندان و فرماندهان ما به شهادت رسیدند. در اثر حملات نظامی اسرائیل و آمریکا خساراتی به ایران وارد شد. این واقعیت را فراموش نکنید که تأسیسات اتمی طبق قوانین بین المللی محافظت شده به حساب می آیند. بنابراین آنها به مکانهای امن حمله کردند که نباید مورد حمله قرار بگیرند. آنها به تأسیسات ما آسیب وارد کردند و این آسیبها جدی بودند و ما حق داریم که درخواست غرامت بکنیم، اما نکته این است که آقای عراقچی از غرامت به عنوان پیش شرط برای مذاکرات سخن نگفتند و این بسیار مهم است. موضوعات مرتبط با غرامت در زمان مذاکره مطرح خواهد شد و ما معتقدیم از حقوق لازم برای درخواست غرامت برخورداریم چون این حمله غیرقانونی، بر ضد قوانین حقوق بین الملل و علیه تمام قواعد روابط بین الملل بود. پس همان طور که گفتم تمامی حقوق برای ما جهت درخواست غرامت وجود دارد اما این یک پیش شرط برای از سرگیری مذاکره نیست.
اگر قرار بود مذاکرات با آمریکا از سرگرفته شود آیا ایران حاضر به امتیاز دادن بود؟
پاسخ: ما معتقدیم نیازی نیست ما امتیاز بدهیم. درواقع ما در جریان حمله قربانی بودیم و آنها متهم بودند. کسانی که حمله کردند متهم هستند، اما ما یک موضع مشخص در مورد موضوع هستهای داریم. ما معتقدیم که می توانیم محدودیت هایی را در برنامه هستهای خود بپذیریم و در مقابل تحریمها باید برداشته شود و این یک توافق خوب و منصفانه است که می تواند بین طرفین امضا شود. درواقع این یک شرایط برد-برد می تواند باشد که طی آن ایران یکسری محدودیتهای خاص را در خصوص برنامه هستهای خود برای یک محدوده زمانی مشخص می پذیرد و در عوض تحریمهای آن برداشته می شود، اما نکته مهم در اینجا، غنی سازی در ایران است. غنی سازی یک الزام است و تحت هیچ شرایطی غنی سازی در ایران قابل چشم پوشی نیست. این یک عنصر مهم برنامه ماست، اما می توانیم در خصوص ظرفیت و سطح غنی سازی، انعطاف به خرج دهیم. غنی سازی صفر قابل طرح نیست. ما تحت هیچ شرایطی نمیتوانیم غنی سازی صفر را بپذیریم چون ما باید به خود متکی باشیم. یک تاریخچه پشت برنامه هستهای ما وجود دارد. ما در گذشته از داشتن مواد هستهای برای اهداف صلح آمیز بی بهره بودیم، لذا به همین خاطر غنی سازی انجام دادیم. غنی سازی یک ضرورت برای ایران است چون ما تنها نمی توانیم به وعدهها تکیه کنیم که تا این لحظه ثابت شده است که توخالی بودهاند و در عمل آنها نمی توانند به ما ضمانتی بدهند که ایران بتواند مواد هستهای برای مقاصد صلح آمیز داشته باشد. به همین خاطر ما اصرار داریم که باید غنی سازی در داخل قلمرو ایران داشته باشیم.
در صورتی که اسرائیل و آمریکا عزم حمله مجدد به ایران در صورت شروع دوباره برنامه هستهای در ایران را داشته باشند؛ در آن صورت ارزیابی شما چیست؟
پاسخ: این نشان دهنده این است که آنها هیچ احترامی برای حقوق بشر قائل نیستند. آمریکا عضو دائم شورای امنیت است. وقتی یک عضو دائم شورای امنیت که همچنین عضو ان پی تی هم می باشد به تأسیسات هستهای حفاظت شده حمله کند؛ بدین معنی است که آنها تنها دارند به تنشها در سراسر جهان دامن می زنند. با این وجود حملات اخیر علیه ما این واقعیت را تقویت کرد که توانایی دفاع از خودمان را داریم و می توانیم به مردم خود تکیه کنیم. ما خواستار تشدید تنش نیستیم، اما همزمان حق دفاع از خودمان را داریم. این دقیقاً همان کاری است که ما انجام دادیم و این کار را چنانچه به حمله دیگری علیه ایران متوسل شوند مجدداً انجام می دهیم. به نظر من آنها قبل از تصمیم به حمله دوباره به ایران باید ارزیابی مجددی انجام دهند.
اگر طرف مقابل موضع خود را در صورت شروع مجدد مذاکرات هستهای تغییر ندهد چه رخ خواهد داد. شما چه فکر می کنید؟
پاسخ: همان طور که گفتم اگر آنها اصرار بر غنی سازی صفر داشته باشند، معاملهای نخواهیم داشت. این بسیار شفاف است. ما معتقدیم این امر همیشه برای آنها شفاف بوده است. ما این را در گفت وگوهای خصوصی و موضع گیریهای عمومی گفتهایم که اگر آنها بر غنی سازی صفر تأکید کنند معاملهای در کار نخواهد بود. اما اگر بخواهند معاملهای داشته باشند باید واقعیتهای میدانی را درک کنند. ایران توانایی غنی سازی برای اهداف صلح آمیز را دارد و میتوانیم به همه اطمینان بدهیم که برنامه اتمی ما صلح آمیز باقی خواهد ماند. به همه اطمینان می دهیم که ایران هیچ گاه به دنبال سلاح هستهای نخواهد رفت و آماده همکاری با آژانس بین المللی انرژی اتمی و سایر کشورها هستیم تا نشان دهیم که برنامه هستهای ما صلح آمیز است و هیچ گاه به دنبال سلاح هستهای نخواهیم رفت.
شما در مورد محدود کردن غنی سازی صحبت کردید. این مقدار تا چه حدی خواهد بود؟ می توانید به جزئیات آن اشاره کنید؟
پاسخ: در مورد این مسئله باید در میز مذاکره صحبت کرد و من در مورد موضع ایران در مورد محدودیتها در مصاحبه نمی توانم به شما توضیح بدهم. ما آماده شروع مذکرات جدی هستیم. در مورد محدودیت هایی که ما می توانیم برای برنامه هستهای خود بپذیریم طرف مقابل باید آمادگی مشارکت در برداشتن تحریمها را داشته باشد. این یک فرایند بده و بستان است. ما می توانیم متعهد شویم که جدیت داریم و خواهان مشارکت واقعی هستیم، اما باید مطمئن شویم که طرف مقابل نیز همچنین خواهان مشارکت جدی و نیز مذاکرات واقعی می باشد.
آیا فکر میکنید ایران و ژاپن می توانند در مورد موضوعات ایمنی با یکدیگر همکاری کنند؟
پاسخ: ما روابط خوبی با ژاپن داریم و همیشه این گونه بوده است. اگرچه در مورد پارهای از موضوعات با این کشور اختلاف نظر داریم. برای مثال ما از موضع ژاپن در خصوص حملات اخیر علیه ایران خرسند نبودیم. در ابتدا موضع آنها خوب بود اما بعداً موضع خود را تغییر دادند. موضعی که آنها در همراهی با جی-۷ گرفتند به نظر ما خوب و منصفانه نبود اما ما همیشه رابطه خوبی با ژاپن داشتهایم و در موضوعات مختلف با هم همکاری می کنیم و در مورد موضوع امنیت هستهای و سایر موضوعات نیز حاضر به مشارکت با ژاپن هستیم.
آیا ژاپن می تواند در خصوص گفت وگوهای هستهای بین ایران و آمریکا میانجیگری نماید؟
پاسخ: این یک واقعیت است که ایران رابطه خوبی با ژاپن دارد و این کشور هم آشکارا رابطه خوبی با آمریکا دارد، اما موضوع میانجیگری ژاپن در مذاکرات ایران و آمریکا تاکنون در گفت و گوهای ما با ژاپن مطرح نشده است.
آیا از ژاپن برای میانجی گری درخواست کردهاید؟
پاسخ: نه تاکنون از دوستان ژاپنی خود برای میانجیگری درخواست نکردهایم اما ما در رابطه نزدیکی با دوستان ژاپنی خود هم در ایران و هم در توکیو هستیم. سفیر ما در ژاپن ارتباط مستمری با مقامات ژاپنی دارد و سفیر ژاپن در ایران نیز به همین ترتیب. ما ملاقاتهای متعددی با سفیر ژاپن در تهران داریم و او در مورد شرایط فعلی و مذاکرات اطلاع دارد. بنابراین ما ارتباط نزدیکی با طرف ژاپنی داریم، اما هنوز از دوستان ژاپنی خود برای میانجیگری میان ایران و آمریکا درخواست نکردهایم.
در خصوص گفت وگوها با سه کشور اروپایی، آنها در نظر دارند مکانیزم ماشه را فعال کنند اما ایران می گوید این سه کشور این حق را ندارند. آیا می توانید در خصوص اختلاف اصلی به وجود آمده میان ایران و سه کشور اروپایی توضیح دهید؟
پاسخ: می دانید ما یک موضع روشن و شفاف در مورد مکانیزم ماشه داریم. به اعتقاد ما سه کشور اروپایی نمی توانند مکانیزم ماشه را فعال کنند چون آنها تعهدات خود در برجام را نقض کردهاند. در نامه دکتر عراقچی وزیر امور خارجه به دبیر کل و همچنین رئیس شورای امنیت سازمان ملل متحد، ایشان به صراحت در خصوص عدم صلاحیت سه کشور اروپایی برای فعال کردن مکانیزم ماشه توضیح دادهاند و نمونه هایی از موارد عدم اجرای تعهدات بر اساس برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ توسط سه کشور اروپایی طی چند سال گذشته را برشمردهاند. به ویژه در دوران تجاوز اسرائیل به ایران، آنها از غنی سازی صفر حمایت کردهاند که غنی سازی صفر به طور کلی در تناقض با برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ است. بنابراین به همین دلایل ما معتقدیم که آنها در جایگاهی قرار ندارند که بخواهند مکانیزم ماشه را فعال کنند. همچنین در ملاقات چندی قبل در استانبول هم همین صحبت را با آنها داشتیم که شما صلاحیت و حق سیاسی و اخلاقی برای فعال کردن مکانیزم ماشه را ندارید. بنابراین این موضع ماست و ما معتقدیم که آنها نباید سراغ مکانیزم ماشه بروند و به همین دلیل ما با سایر اعضای جامعه بین الملل از جمله اعضای شورای امنیت در مورد این موضوع در تماس هستیم.
برخی از رسانهها می گویند که سه کشور اروپایی خواستهاند در مورد مسائل موشکی صحبت کنند آیا این درست است؟
پاسخ: ما گاهی اوقات دیدهایم که بعضی از آنها خواستهاند در مورد مسائل موشکی صحبت کنند و ما به وضوح و نیز در گفت وگوهای رو در رو به آنها گفتهایم که ما نمی توانیم در خصوص توانمندی موشکی خود مسامحه داشته باشیم. موضوعات موشکی در گفت وگوهای میان ایران و آمریکا و همچنین گفت وگوهای ایران و سه کشور اروپایی جایگاهی ندارد. بنابراین ما هیچ نوع ارجاعی به توانمندیهای موشکی خود طی گفت وگوهای هستهای را نمی پذیریم.
آیا این درست است که سه کشور اروپایی پایان ماه آگوست را به عنوان ضرب الاجلی برای رسیدن به یک توافق اعلام کردهاند؟
پاسخ: این مهلتی است که آنها از سمت خودشان اعلام کردهاند و ما این تاریخ را به رسمیت نمیشناسیم. وقتی دیدارهای خود با آنها را در استانبول به اتمام رساندیم هر دو طرف به این نتیجه رسیدند که اگر نیاز باشد دو طرف یکدیگر را ببینند. زمان مشخصی برای دیدار آتی تعیین نگردید که در آگوست و یا سپتامبر باشد. مهلت زمانی که آنها برای خود اعلام کردند چیزی نیست که از سوی ایران مورد اعتنا باشد.
پس هیچ برنامهای برای دیدار با سه کشور اروپایی در این ماه مشخص نشده است؟
پاسخ: هیچ برنامهای مشخص نشده است. اما اگر ملاقاتی باشد و هر دو طرف به این نتیجه برسند که یک دیدار مجدد می تواند خوب باشد بنابراین آن را بررسی خواهیم کرد.
آیا ایجاد دسترسی برای تیمهای فنی آژانس بین المللی انرژی اتمی برای بازدید از تأسیسات ایران در میان شرطهای سه کشور اروپایی است؟ آیا این می تواند ورای تدابیر حفاظتی و برجام باشد؟
پاسخ: ما پذیرای معاون مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در تهران خواهیم بود. در طول فرایند مذاکره موضوع امکان ایجاد توافق بین ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی در خصوص نحوه همکاری با آژانس در آینده خواهد بود. همان طور که میدانید تأسیسات اتمی ایران محافظت شده هستند که متأسفانه از سوی اسرائیل و آمریکا مورد حمله قرار گرفتند. این اولین بار در تاریخ است که تأسیسات محافظت شده مورد حمله قرار می گیرند. باید با آژانس بر سر ایجاد شروط مشخص جهت همکاری میان ایران و این نهاد مذاکره کنیم چرا که تأسیسات هستهای ما مورد حمله قرار گرفتهاند. بازدید از این مکانها راحت نیست و دیدار هفته آینده با هدف بازرسی انجام نخواهد شد. بلکه با هدف ایجاد شرایط مشخص برای همکاریهای آینده خواهد بود. باید هر اقدام لازم برای امنیت و حفاظت از بازرسان و کسانی که آنها را همراهی می کنند انجام شود چون مکانهای هدف قرار گرفته ساختمانهای عادی نبودند و مکانهای خطرناکی هستند و شاید مواد منفجر نشدهای همچنان در آنجا باشد. شاید هنوز همچنان رادیواکتیو در آنجا باشد. بنابراین نیاز است که با نمایندگان آژانس بر سر انجام اقدامات احتیاطی جهت یک بازدید امن و حفاظت شده در آینده صحبت کنیم.