کلانشهر: دکتر محمود بهزاد، دانشمند برجسته و ملقب به پدر زیست شناسی نوین ایران، از مفاخر علمی خطه گیلان و شهر رشت به شمار میآید. او در ۲۲ اسفند ۱۲۹۲ در خانوادهای اهل فرهنگ و هنر در رشت دیده به جهان گشود. پدرش، مشهدی علی فرنگی ساز، جواهرساز ماهری بود که به دلیل سبک خاص و نوگرایانهاش چنین لقب گرفته بود. مادرش نیز بانویی فرهیخته و معلم شاهنامه بود که بیتردید در شکل گیری شخصیت فرهنگی و علمی فرزندش سهمی بسزا داشت.
بهزاد، تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در رشت گذراند و از نخستین دیپلمههای گیلان شد. او سپس وارد دانشسرای عالی شد و در سال ۱۳۱۴ در رشته علوم طبیعی و تربیتی فارغ التحصیل شد. پس از خدمت نظام وظیفه، پنج سال در کرمانشاه به تدریس پرداخت و سرانجام به زادگاه خود بازگشت.
تسلط او بر زبان فرانسوی و علاقهاش به پژوهش موجب شد که در سالهای جوانی دست به تألیف و ترجمه آثار مهمی در زیست شناسی بزند. کتاب «داروین چه میگوید؟» در سال ۱۳۲۲ و ترجمه ی کتاب «راز وراثت» اثر ژان روستان در سال ۱۳۲۳ از جمله آثار ماندگار اوست.
از سال ۱۳۲۴ با علاقهای که به زیست شیمی داشت، همزمان با تدریس در دبیرستان البرز تهران، در دانشکده داروسازی ثبت نام کرد و در سال ۱۳۲۸ با اخذ دکترای داروسازی، بیش از پیش به تألیف و ترجمه آثار علمی پرداخت. او به سه زبان فرانسه، انگلیسی و آلمانی تسلط داشت و با ترجمه و نگارش دهها کتاب، نسلهای مختلفی از دانش آموزان و دانشجویان را با مفاهیم نوین زیست شناسی آشنا ساخت. ترجمه ی «سرگذشت زمین» اثر جورج گاموف در سال ۱۳۳۹ برایش جایزه سلطنتی به ارمغان آورد. همچنین در سال ۱۳۴۸ با ترجمه ی «روانشناسی فیزیولوژیک» به دانشگاه تهران دعوت شد و در آنجا، دانشسرای عالی و مدرسه عالی دختران به تدریس پرداخت. بهزاد در دبیرستان رازی نیز به مدت ۱۵ سال علوم طبیعی را به زبان فرانسوی آموزش داد و در عرصه ی ترجمه، آثار ارزشمندی از داروین، ریچارد داوکینز و ایزاک آسیموف را به فارسی برگرداند.
از دیگر خدمات ارزشمند او تأسیس سازمان کتابهای درسی در سال ۱۳۴۱ بود که با تلاش او کتابهای درسی ایران از ابتدایی تا متوسطه به صورت یکپارچه و با رسم الخط واحد تدوین و چاپ شد. در سال ۱۳۵۹ به رشت بازگشت و همکاری خود را با انجمن داروسازان گیلان آغاز کرد. حاصل بیش از شش دهه فعالیت علمی او نگارش و ترجمه ی ۹۸ جلد کتاب و صدها مقاله در زمینههای زیست شناسی، ژنتیک، فیزیولوژی و روانشناسی است که بسیاری از آنها بارها تجدید چاپ شدند.
در سال ۱۳۷۹ فرهنگستان علوم پزشکی به پاس خدمات بیشائبه از او به عنوان چهره ماندگار تجلیل بعمل آورد.
در سال ۱۳۸۱ نیز شورای شهر رشت تندیس او را به همراه سه تن از مفاخر گیلان در پارک سبزه میدان رشت نصب کرد. آخرین تجلیل از دکتر محمود بهزاد به ابتکار فارغ التحصیلان دبیرستان البرز و خانه فرهنک گیلان دو ماه قبل از درگذشتش در مجتمع فرهنگی خاتم الانبیای رشت با حضور جمعی از پزشکان، داروسازان و فرهنکدوستان بعمل آمد.
دکتر بهزاد تا واپسین روزهای عمر همچنان فعال بود و حتی در کنار انجمن داروسازان گیلان مجله ی «حکمت» را منتشر میکرد.
او بهزاد در طول عمر پربرکت خود با پژوهش، ترجمه، تالیف و تدریس، زیست شناسی را در ایران جان تازهای بخشید و نسلی از دانشجویان و معلمان را پرورش داد.
از این دانشمند سه فرزند بنامهای فرامرز بهزاد که سالها به عنوان استاد زبان و ادبیات آلمانی شاغل در دانشگاه هامبورک آلمان مشغول تدریس بود و دکتر پریچهر بهزاد محقق در دانشگاه مونیخ آلمان در بخش تحقیقات ژنتیک پزشکی و مهندس هوشنک بهزاد که به عنوان آرشیتک فعالیت میکرد به یادگار مانده است.
این دانشمند گیلانی در هشتم شهریور ۱۳۸۶ بر اثر بیماری سرطان معده، در سن ۹۳ سالگی در شهر رشت درگذشت و پیکرش در سلیمان داراب رشت همان دیاری که دوستش داشت، آرام گرفت.