اختصاصی کلانشهر:سمانه نگاه (دکتری هواشناسی)-نیما فریدمجتهدی (دکتری آب و هواشناسی)-این روزها رخداد مه، پدیده غالب نواحی جلگهای و سواحل گیلان است که به طور مشخص طی ساعات شبانه روز هوای مه آلود استان گیلان را در آغوش گرفته است و به صورت شاخص دید افقی و عمودی را کاهش میدهد.
مه؛ پدیدهای طبیعی با چهرهای تازه در گیلان
ازنظر فیزیکی، مه زمانی شکل میگیرد که بخار آب موجود در هوا آن قدر زیاد شود و یا دمای هوا آنقدر کاهش یابد که توده هوا به حالت اشباع رسیده و بخار آب موجود در هوا به قطرات ریز معلق آب تبدیل شود.
گیلان؛ سرزمین همیشه مه آلود
استان گیلان به سبب همجواری با بزرگترین دریاچه جهان به عنوان منبع عظیم رطویت در منطقه، آب وهوای مرطوب تا بسیارمرطوب دارد و در واقع بخار آب کافی در هوای منطقه موجود است. بنابراین به صورت بالقوه مستعد وقوع پدیده مه در فصول مختلف سال است.
وارونگی دمایی؛ عامل حبس آلودگی در لایههای پایین جو
اما شرایط پایدارحاکم بر آرایش الگوهای جوی در منطقه طی هفتههای اخیر موجب شده که منطقه متاثر از هوای نسبتا سرد در لایههای زیرین جو و هوای گرمتر در لایههای بالاتر جو باشد، در اصطلاح به این آرایش عمودی توده هوا در جو، وارونگی دمایی گفته میشود. به زبان ساده، در شرایط پایداری و وارونگی دمایی، هوای سرد در لایههای نزدیک سطح زمین به دلیل سرمایش سطحی مستقر میشود و لایههای بالاتر،شرایط دمای گرمتر را تجربه میکنند و این هوای گرم در لایههای بالاتر مانند درپوش عمل کرده و مانع از صعود هوا و اختلاط در لایههای پایین میشود. بنابراین در صورت وجود آلایندهها شامل دود، ذرات معلق و گازهای آلاینده درون جو، امکان اختلاط میسر نمیباشد و آلایندهها در لایههای زیرین جو به دام افتاده و انباشته میشوند.
از مه تا مه دود؛ وقتی آلودگی با رطوبت درهم میآمیزد
بنابراین در این شرایط پدیدهای اتفاق میافتد؛ بنام مه دود. بنابراین مه دود یکی از مهمترین انواع آلودگیهای هواست که از ترکیب پدیده مه و آلایندههای انباشته شده در لایههای زیرین جو شکل میگیرد و علاوه بر کاهش دید، موجب کاهش کیفیت هوای تنفسی میشود و شامل دو دسته اصلی، مه دود صنعتی و مه دود فتوشیمیایی است.
مه دود صنعتی از ترکیب دود حاصل ازسوختهای فسیلی در کارخانهها و نیروگاهها با پدیده مه اتفاق میافتد و مه دود فتوشیمیایی از ترکیب پدیده
دو چهره مه دود؛ صنعتی و فتوشیمیایی
مه با آلایندههای خروجی از دود اگزوز خودروها شامل اکسیدهای نیتروژن، ازن و هیدروکربنها و در شهرهای شلوغ و پرترافیک شکل میگیرد.
رشت در آغوش مه دود فتوشیمیایی
کلانشهر رشت، به عنوان پرجمعیتترین شهر شمال کشور با معضل افزایش روزافزون و لجام گسیخته خودروها مواجه است. ترافیک سنگین و ترددهایی که رو به روز بر تعدادشان در این شهر افزوده میشود، موجب شده تزریق آلایندهها از اگزوز خودروها به صورت جدی به معضل محیط زیستی این شهر تبدیل شده و افت کیفیت هوای این شهر را که روزگاری بعنوان شهری خوش آب وهوا در کشور نامیده میشد؛ به دنبال داشته باشد.
کیفیت پایین سوخت و وارونگی؛ ترکیبی خطرناک برای رشت
علاوه بر اینکه کیفیت بنزین مورد استفاده در استان گیلان در مقایسه با بسیاری از کلانشهرهای کشور، مورد تردید است. بنابراین آنچه این روزها به صورت پی در پی در هوای این شهر مشاهده و تجربه شده است پدیده آلاینده مه دود فتوشیمیایی است نه فقط پدیده مه.
هوای ناسالم و هشدار برای گروههای حساس
اگر دادههای سنجندههای ایستگاه محیطزیست رشت در دسترس باشد بدون شک تایید میکند.
در شرایط پایدار جوی روزهای اخیر، با استقرار شرایط وارونگی دمایی و در غیاب وزش باد مناسب و عدم امکان اختلاط هوا، هوای این کلانشهر با انباشت آلایندهای ناشی از تعداد زیاد خودروها، در شرایط ناسالم و برای برخی گروهها از جمله بیماران قلبی و تنفسی، خطرناک است. بنابراین در این هوای به ظاهر مه آلود، شاید استفاده از ماسک ابتداییترین اقدام محافظتی و ضروری باشد.
گیلان، پناهگاه زیستی ایران در معرض تهدید
اینجا گیلان است در جوار رشته کوههای البرز و دریای کاسپین، جایی که قرار است پناهگاه زیستی مردم ایران باشد، برای این دارایی باید تلاش کرد و هزینه.اینجا گیلان است اینجا را باید به عنوان پناهگاه زیستی مردم ایران حفظ کرد و برای این حفظ کردن نمیتوان تنها خام خورد و رفت. استفاده کرد و رها کرد، تاریخ نشان داده است که داراترین مناطق اکولوژیک هم در اثر استفاده مستمر، نابخردانه و بهره کشی یک طرفه، میتوانند روزی دچار زوال شوند و اگر همه ما این را خیالی خام میدانیم، هم خام فکر میکنیم و هم عمل. اینجا گیلان است، اینجا باید باشد تا ایران باشد...