کلانشهر: همزمان با تشدید بحران، مسدودسازی چاههای غیرمجاز در دستور کار قرار گرفته و تنها طی شش ماه گذشته ۹۳۵ حلقه چاه در استان تهران بسته شده است. مجموع عمق این چاهها حدود ۴۱ هزار متر برآورد میشود؛ رقمی که معادل هشت برابر ارتفاع دماوند است؛ دماوندی که امسال برای نخستین بار بدون پوشش برف در آستانه زمستان قرار گرفته، این چاههای غیرمجاز سالانه حدود ۱۵ میلیون مترمکعب از آب زیرزمینی تهران را برداشت میکردند؛ میزانی بیش از ذخیره فعلی سد کرج است.
صرفه جویی؛ عامل اصلی جلوگیری از خروج سدها از مدار
برآوردها نشان میدهد که تابستان گذشته در صورت ادامه روند مصرف، احتمال خروج برخی سدها از مدار تا پایان شهریور وجود داشت. اما کاهش مصرف ۱۰ تا ۱۲ درصدی در میان خانوارهای تهرانی این سناریو را به تعویق انداخت. میزان صرفه جویی تحقق یافته معادل ۸۰ میلیون مترمکعب بوده که به اندازه حجم مخزن سد لتیان ارزش دارد و نقش مهمی در مدیریت منابع محدود فعلی ایفا کرده است.
با وجود این، میانگین مصرف تهرانیها همچنان در سطح ۱۸۵ لیتر در شبانه روز برای هر نفر قرار دارد؛ عددی که فاصله قابل توجهی با الگوی مطلوب ۱۳۰ لیتر دارد. بررسیها حاکی است که تنها ۳۴ درصد مشترکان به الگوی ۱۲ هزار لیتری ماهانه پایبند هستند و ۶۶ درصد دیگر از این حد فراتر میروند.
بیش از ۶۰ درصد مشترکان تا دو برابر الگو آب مصرف میکنند و پنج درصد نیز در گروه بدمصرفها قرار دارند. مطابق سیاستهای جدید، ادامه این روند با اخطار، قطع یک روزه اشتراک و در صورت تکرار، هزینههای سنگینتر همراه خواهد بود.
افزایش ظرفیت انتقال آب و محدودیتهای توسعه منابع جدید
در ماههای اخیر، راه اندازی خط دوم انتقال آب طالقان حدود پنج هزار لیتر بر ثانیه به ظرفیت تأمین آب تهران افزوده است؛ رقمی که تنها پاسخگوی یک هشتم نیاز مصرف آب شرب شهر به شمار میآید. از سوی دیگر، گزینه هایی مانند انتقال یا شیرین سازی آب دریای جنوب به دلیل هزینههای بالای حداقل هفت یورو برای هر مترمکعب، در شرایط کنونی قابل اتکا نیست و برنامهای برای اجرای آن وجود ندارد.
تعدیل فشار آب برای جلوگیری از نوبت بندی
در شرایط فعلی، سیاست مدیریت آب بر اجتناب از نوبت بندی و توزیع عادلانه منابع موجود استوار است. به همین دلیل، طبق اعلام محسن اردکانی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران تعدیل شبانه فشار شبکه به صورت یک شب در میان اجرا میشود تا امکان حفظ جریان پایدار فراهم باشد.
به گفته وی در ساختمان هایی که مخازن استاندارد با ظرفیت ۷۵ لیتر برای هر نفر نصب شده باشد، افت فشار محسوس نخواهد بود؛ با این حال، عبور از وضعیت فعلی نیازمند صرفه جویی حداقل ۲۰ درصدی است.
راهکارهای سادهای که میتواند تهران را از مرز بحران دور کند
مدیریت مصرف در بخش خانگی همچنان مؤثرترین گزینه برای عبور از شرایط فعلی محسوب میشود. استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف روی شیرآلات که میتواند تا ۳۰ درصد آب کمتری مصرف کند به همراه استفاده کامل ظرفیت ماشینهای لباسشویی و ظرفشویی، کوتاه کردن زمان استحمام و اصلاح رفتارهای سادهای مانند بستن شیر آب هنگام مسواک زدن، در فهرست روشهای توصیه شده قرار دارد. شهروندان میتوانند تجهیزات کاهنده مصرف را با شرایط اقساطی از طریق ثبت درخواست در سامانه ۱۲۲ تهیه کنند.
تهران حالا در نقطهای ایستاده که ادامه روند کم بارشی و کاهش ذخایر سدها، میتواند چالشهای جدی تری ایجاد کند. امید اصلی برای جلوگیری از عمیقتر شدن بحران، به مدیریت مصرف و مقابله با برداشتهای غیرمجاز گره خورده است؛ تاریکی چاه هایی که سفرههای زیرزمینی را میبلعیدند، اگر با روشنایی رفتار صحیح مصرف همراه شود، میتواند تهران را از مرز بحران به سمت پایداری بیشتر سوق دهد.