کلانشهر: پاییز به روزهای پایانی رسیده، اما تالابهای شمال کشور همچنان چشم انتظار مهمان سپیدبال خود هستند. درنای سیبریای که هر ساله نویدبخش حیات دوباره در این زیست بوم ارزشمند بود، امسال هنوز قدم به ایران نگذاشته است.
این غیبت طولانی و دو ساله درنا، گمانه زنیها درباره احتمال توقف مهاجرت، بروز تهدیدهای زیست محیطی در مسیر کوچ، و حتی خطر انقراض آخرین بازمانده این گونه در مسیر غربی را بیش از پیش پررنگ کرده و نگرانیها را در میان کارشناسان و دوستداران حیات وحش دوچندان ساخته است.
گویی باید برای همیشه با این پرنده رویایی و نادر خداحافظی کنیم. پاییز به روزهای آخرش نزدیک میشود و تالابها آرام آرام در انتظار زمستان فرو میروند، اما هنوز ردی از درنا سفید در خاطره مردم مازندران باقی است؛ پرندهای که برای بسیاری نه تنها یک موجود زیبا، بلکه نمادی از امید، زندگی و زیبایی طبیعت بود.
پیشینه سفر درنای سیبری به مازندران
درنای سیبری بازمانده گله غربی درناها است که ۱۵ سال پیاپی از مناطق سرد و گسترده سیبری برای زمستان گذرانی به تالابهای جنوب دریای خزر میآمد و این پرنده مسیر هزاران کیلومتری را طی میکردن و تالابهای مازندران به ویژه تالاب سرخرود، برای استراحت و تغذیه و زمستان گذرانی انتخاب میکرد.
حضور پرندگان نادر نه تنها به اکوسیستم تالابها جان میبخشد، بلکه فرصتی بینظیر برای پرنده نگری و گردشگری طبیعت ایجاد میکند.
آخرین حضور درنا در تالاب سرخرود
آخرین باری که درنا در مازندران دیده شد، به دو سال پیش بازمی گردد. در تالاب سرخرود، میان انعکاس آب و مه صبحگاهی، میتوانستید او را ببینید که با گامهای آرام و پروازهای باشکوهش، دل هر بینندهای را به لرزه میآورد. آخرین قاب پرواز درنا هنوز در ذهن بسیاری از اهالی غرب مازندران ثبت شده است، لحظهای که گویی زمان برای چند ثانیه متوقف شد و طبیعت خود را در اوج شکوهش نشان داد.
درنای امید به همراه آرزو جفت بلژیکی مدتی با هم همزیست بودند و سرانجام عزم سفر کرد تا آنکه آرزو از سفر باز ماند و در مزارع عباس آباد در غرب مازندران دیده شد.
موسوی یک محیط بان با بیش از ۱۵ سال تجربه در تالاب سرخرود، میگوید: هر سال از اوایل پاییز و حتی در روزهای بارانی و زمستانی، گردشگران زیادی به تالاب میآمدند تا درنا را ببینند.
هر سال از اوایل پاییز و حتی در روزهای بارانی و زمستانی، گردشگران زیادی به تالاب میآمدند تا درنا را ببینند
وی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حتی وقتی هوا سرد بود و باران میبارید مردم با چتر و لباس گرم میآمدند و ساعتها صبر میکردند تا پرواز او را ببینند.
وی ادامه داد: درنا برای اهالی و طبیعت دوستان ما تبدیل به یک نماد شده بود، پرندهای که نه تنها زیبایی طبیعی تالاب را نشان میداد، بلکه اهمیت حفاظت از محیط زیست را به مردم یادآوری میکرد.
پرواز آخر درنا هنوز در ذهن پرنده نگران مازندرانی است، وقتی او در آسمان تالاب میچرخید، سکوتی خاص در اطراف ایجاد میشد؛ مردم نفسشان را حبس میکردند و تنها صدای بال زدن درنا شنیده میشد. این لحظهها فراموش نشدنی است.
احمدی، از اهالی بومی سرخرود، که سال هاست در کنار تالاب زندگی میکند، درباره زیباییهای پرنده نگری و خاطرات پاییز و زمستان میگوید: پاییز و زمستان مازندران با درناهای سیبری همیشه خاطره انگیز بود.
وی گفت: در طبیعت تالاب از باران و حتی روزهای سرد مردم با شوق میآمدند تا این پرندههای سفید را ببینند و گردشگران محله ما با دیدن درناها ساعتها کنار تالاب مینشستند و به پروازشان نگاه میکردند اما دو سالی است که دیگر درناها را نمیبینیم و جای خالی شان حس میشود.
او ادامه میدهد: پرنده نگری باعث شد مردم بیشتری با طبیعت و تالابها آشنا شوند حالا که درنا نیست، باید یاد و خاطرهاش را زنده نگه داریم و مراقب محیط زیست باشیم تا نسلهای بعدی هم بتوانند چنین لحظاتی را تجربه کنند.
ورود قوهای فریادکش به تالاب سرخرود، درنا نیامد
در روزهای پایانی پاییز قوهای فریادکش پس از سفر مهاجرتی خود، به تالاب سرخرود رسیدند. این پرندگان نادر که از مناطق شمالی به تالابهای جنوبی دریای خزر میآیند، هر ساله جذابیت خاصی برای گردشگران و طبیعت دوستان ایجاد میکنند.
علی محمد دعاگو، رئیس اداره حفاظت محیط زیست شهرستان محمودآباد، درباره این اتفاق میگوید: ورود قوهای فریادکش به تالاب سرخرود نشان دهنده سلامت تالاب و فراهم بودن شرایط مناسب برای پرندگان مهاجر است. واین پرندگان نادر نه تنها زیبایی تالاب را دوچندان میکنند، بلکه اهمیت حفاظت از زیستگاههای طبیعی را به ما یادآوری میکنند.
وی افزود: امیدواریم مردم و گردشگران با رعایت اصول حفاظت محیط زیست، به حضور این پرندگان احترام بگذارند و اجازه دهند تا قوها و دیگر پرندگان مهاجر در آرامش به استراحت و تغذیه بپردازند.
تالاب سرخرود اکنون میزبان منظرهای بینظیر از قوهای فریادکش است و پرنده نگران میتوانند لحظاتی فراموش نشدنی را در کنار تالاب تجربه کنند.
اگرچه درنا هنوز نیامده اما خاطره و یاد او همچنان در تالابها و قلب مردم زنده است. حضور پرندگان مهاجر، از درناهای سیبری تا قوهای فریادکش، نه تنها زیبایی طبیعی را دوچندان میکند بلکه اهمیت حفاظت از تالابها و زیستگاههای نادر را به ما یادآوری میکند.
احتمال بازنگشتن درنای سیبری به استان بسیار بالاست
کارشناس ارشد محیط زیست مازندران با اشاره به سه سال غیبت «درنای سیبری» در مسیر مهاجرت به فریدونکنار، اعلام کرد: با توجه به سن بالا و شرایط این پرنده ارزشمند، احتمال بازگشت آن به استان بسیار کم است.
کوروس ربیعی، کارشناس ارشد محیط زیست و مسئول اسبق حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: درنای سیبری سالها به عنوان یکی از مهمترین مهاجران زمستانی به فریدونکنار شناخته میشد، اما با توجه به اینکه این پرنده سالخورده طی سه سال اخیر به استان مهاجرت نداشته، میتوان گفت که احتمال حضور دوباره آن بسیار پایین است.
وی ادامه داد: جمعیت غربی درنای سیبری که این پرنده آخرین بازمانده آن بود، عملاً منقرض شده است؛ با این حال جمعیت شرقی این گونه هنوز در طبیعت وجود دارد و به طور کامل از بین نرفته است.
این کارشناس محیط زیست تأکید کرد: گرچه امید در حوزه حفاظت از گونهها همیشه وجود دارد، اما واقعیتهای زیستی و سن بالای این پرنده نشان میدهد باید پذیرفت حضور آن در مازندران احتمالاً برای همیشه متوقف شده است.
کارشناس ارشد محیط زیست مازندران گفت: هیچ پدیدهای در حیات وحش مطلق نیست، اما با توجه به شرایط سنی و سابقه غیبت چندساله، احتمال بازنگشتن درنای سیبری به استان بالا است.
تالاب سرخرود همچنان میزبان پرندگان نادر و فرصتی بینظیر برای دوستداران طبیعت است؛ یادآوری ارزش زندگی، زیبایی و طبیعتی که همه ما بخشی از آن هستیم.