کلانشهر: میثم نوائیان، باستان شناس، با اشاره به ریشه واژهها و آیینهای بلندترین شب سال، تاکید کرد که اصطلاح درست «شب چله» است و این شب با آداب سنتی مانند استفاده از میوههای سرخ، آجیل، فال هندوانه و جمع شدن خانوادهها برای جشن تولد خورشید، نماد وحدت خانواده و پیروزی نور بر تاریکی در فرهنگ ایرانی است.
به گفته میثم نوائیان، واژه «یلدا» ریشه سریانی دارد، اما اصطلاح درست و رایج ایرانی «شب چله» است. شب چله از اول دی تا دهم بهمن شمسی ادامه دارد و با جشن سده مصادف است.
او توضیح داد که آداب غذایی شب چله شامل استفاده از میوههای سرخ رنگ مانند هندوانه، انار و لبو است که نماد آتش و خورشید محسوب میشوند. در این شب معمولاً ۴۰ خوراکی میل میشود که عدد ۴۰ نماد طول دوره چله است.
میثم نوائیان به رسوم، تفال و هواشناسی محلی اشاره کرد:فال هندوانه: بخش وصل شده هندوانه به بوته بر اساس سنتهای قدیمی تقسیم بندی و نیت میشود.
پیش بینی وضع هوا: صبح روز بعد، دامدار با باز کردن طویله و مشاهده رنگ گاو، پیش بینی سال آینده را انجام میدادند:
گاو سفید:سال پر برف
گاو سیاه: سال طوفانی و پُربادی
گاو زرد: سال خشکسالی
این پژوهشگر تاکید کرد که مهمترین محور شب چله خانواده است؛ دور هم جمع شدن اعضای خانواده و حفظ وحدت خانوادگی از اصول اساسی این شب است. او شب چله را نماد پیروزی نور بر تاریکی خواند و گفت که این مفهوم زیباترین پیام بلندترین شب سال است.