اختصاصی کلانشهر: بالاخره پس از سالها هشدار، انتقاد و مطالبه گری فعالان محیط زیست و مردم بومی، مسئولان گردشگری گیلان از تدوین طرحی سخن گفتهاند که میتواند نقطه آغازی برای مدیریت مسئولانه گردشگری و حفاظت از طبیعت شمال ایران باشد؛ طرحی با عنوان «عوارض سبز گردشگری».
یوسف سلمان خواه، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان اعلام کرده است که این طرح با هدف مدیریت پایدار گردشگری تدوین و به شورای عالی استانها و مجلس شورای اسلامی ارائه شده؛ طرحی که بر اساس آن، مشابه عوارض جادهای خودروها، عوارضی ویژه برای مدیریت پیامدهای زیست محیطی و ساماندهی سفر در استانهای شمالی اخذ و در قالب «صندوق سبز پایش» تجمیع میشود.
بر اساس توضیحات ارائه شده، منابع حاصل از این عوارض قرار است با مشارکت بخش خصوصی صرف حفاظت از محیط زیست، حمایت از فعالان فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری شود؛ موضوعی که اگر از مرحله شعار فراتر رود، میتواند مقدمهای جدی برای پایش هدفمند پسماند، جمع آوری اصولی زباله، کاهش فشار بر منابع طبیعی و ساماندهی گردشگری انبوه در گیلان باشد.
تجربهای که جهان پیشتر آزموده است
آنچه امروز در گیلان مطرح میشود، پیشتر در برخی مقاصد گردشگری جهان اجرایی شده است. برای نمونه، در ایالت هاوایی آمریکا، «عوارض سبز» یا Green Fee از گردشگران دریافت میشود و مستقیماً به حفاظت از سواحل، جنگلها و اکوسیستمهای آسیب پذیر اختصاص مییابد. این عوارض نه به عنوان مانعی برای سفر، بلکه به عنوان سهم گردشگر در حفظ مقصد سفرش تعریف شده است؛ الگویی که نشان میدهد گردشگری بدون پرداخت هزینههای محیط زیستی، پایدار نخواهد بود.
صدای انتقاداتی که سالها شنیده نشد
در سالهای اخیر، شمار زیادی از مردم گیلان و فعالان محیط زیست استان بارها و بارها نسبت به هجوم میلیونها مسافر در طول سال، به ویژه در بهار و تابستان هشدار دادهاند. شبکههای اجتماعی پر شده از تصاویر زباله در جنگلها، سواحل آلوده، ترافیک فلج کننده و فشار سنگین بر زیرساختهای شهری و روستایی.
منتقدان معتقدند که مسئولان، سالها بیمسئولیتی در برابر ظرفیت محدود طبیعت گیلان را نادیده گرفتهاند و اگر این روند ادامه یابد، گیلان نیز به سرنوشت دهها استان خشک، فرونشسته و به شدت آلوده کشور دچار خواهد شد؛ سرنوشتی که دیگر قابل بازگشت نخواهد بود.
نمایندگان گیلان پیگیر تصویب «عوارض سبز گردشگری» باشند
با توجه به حضور میلیونها گردشگر سالانه در گیلان «عوارض سبز گردشگری» میتواند فرصتی باشد برای تغییر مسیر؛ فرصتی که البته تنها در صورتی به نتیجه میرسد که:
مجلس،تصویب آن را به آیندهای نامعلوم موکول نکند و نمایندگان گیلان که از وضعیت بحرانی محیط زیست استان استان باخبرند پیگیر قانونی و اجرایی شدن آن باشند.
همچنین لازم است که:
سازوکار «عوارض سبز گردشگری» شفاف باشد
محل هزینه کرد عوارض مشخص و قابل نظارت عمومی شود
درآمد حاصل واقعاً صرف محیط زیست و جوامع محلی شود، نه پوشش کسریهای دیگر و متعدد در ساختار اجرایی.
در غیر این صورت، این طرح نیز به فهرست بلندِ وعدههای اجرا نشده اضافه میشود.
طبیعت گیلان بیش از این تاب «گردشگری بیحساب» را ندارد؛ اگر عوارض سبز، آغاز پذیرش این واقعیت باشد، میتوان به آیندهای سبزتر برای شمال ایران امیدوار بود.