کلانشهر : رضا علیزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان در گفت وگو با ایسنا، کرونا را بحرانی دانست که در ذهنیت جمعی حداقل یکصد سال گذشته جامعه ایرانی وجود ندارد و اظهار کرد: در بحران هایی مانند جنگ، سیل، زلزله، برف، طوفان و... بخشی از کشور درگیر میشود، اما درباره کرونا هیچ ذهنیت جمعی نداریم و لذا برخورد با آن خیلی سخت است.
وی با بیان اینکه جامعه ما برای اولین بار در چند نسل اخیر با بحران ناشی از یک بیماری همه گیر مواجه شده است، افزود: هیچکدام از ما چنین تجربهای نداریم و کرونا همه اجزای کشور از دولت و نظام سیاسی گرفته تا مردم عادی و متخصصین را درگیر کرده است.
این جامعه شناس، مهمترین وظیفه حاکمیت در شرایط بحران را ارائه بهترین خدمات برای مردم دانست و تصریح کرد: حاکمیت باید در مواقع بحرانی تصمیمات درست و به موقع بگیرد و اظهارنظرهای علمی و منطقی داشته باشد، زیرا هر حرف و هر تصمیم مسئولان میتواند آرامش را در جامعه برقرار کند و یا جامعه را به التهاب بکشاند. رعایت این ظرافتها در تصمیم گیریها و اظهارنظرها نیازمند جامعه شناسی و روان شناسی اجتماعی است.
مسئولیت پذیری مهمترین ویژگی یک جامعه است
علیزاده، شرایط بحرانی را نیازمند اطلاع رسانی خوب و ارائه هشدارهای لازم به مردم دانست و گفت: اگر مسئولان هشدارهای لازم را ندهند و مردم هشدارها را باور نکنند، امکان کنترل و مدیریت بحران وجود نخواهد داشت.
وی با بیان اینکه امروز کادر پزشکی و درمانی کشور جانانه پای کار مقابله با کرونا ایستادهاند و تعداد زیادی از پزشکان و پرستاران شهید راه خدمت شدند، خاطرنشان کرد: در هفتههای اول شیوع بیماری کرونا با محدودیت امکانات بهداشتی و درمانی مواجه بودیم و پزشکان و پرستاران تجربه برخورد با این شرایط را نداشتند، اما بعد از گذشت چند هفته کادر درمان نسبت به روشهای برخورد با این پدیده تجربه به دست آورد و اکنون وضعیت بیمارستانها با روزهای اول خیلی فرق میکند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان، با اشاره به فراگیری جهانی ویروس کرونا و ناشناخته بودن این بیماری در کشورهای مختلف از جمله ایران، عنوان کرد: پزشکان و پرستاران و کادر درمانی از خانه و خانواده خود دور هستند و جانشان را برای مداوای بیماران کرونایی کف دست گرفتهاند لذا بعد از بحران کرونا، هم مردم و هم مسئولان به صورت ویژه از آنان تقدیر مالی و معنوی کنند.
وی مسئولیت پذیری را مهمترین ویژگی یک جامعه دانست و تصریح کرد: خیلی مهم است که مردم یک جامعه مسئولیت پذیر باشند. در واقع ممکن است نقدهایی به عملکرد حاکمیت در اطلاع رسانی بحران وارد باشد و شاهد کمبود امکانات درمانی و خدماتی باشیم، اما نباید وظیفه اجتماعی خودمان که همانا مسئولیت پذیری است را فراموش کنیم. باید بدانیم اگر دستورات پزشکی و بهداشتی را رعایت نکنیم، هم جان خودمان و عزیزانمان و هم جان کادر درمانی را به خطر میاندازیم.
این جامعه شناس، با بیان اینکه مردم در روزهای کرونایی به دو دسته تقسیم شدهاند، اضافه کرد: دسته اول مردمی هستند که توصیههای بهداشتی را سرلوحه قرار داده و با قرنطینه کردن خودشان در خانه از خوشیها محروم شدهاند، عدهای هم در قالب گروههای جهادی و فعالان فرهنگی و اجتماعی پای کار خدمت رسانی به مردم آمدهاند و در تولید ماسک و تهیه اقلام بهداشتی و معیشتی و گندزدایی خیایانها و معابر و... به مردم کمک میکنند.
جهان قبل از کرونا و جهان بعد از کرونا
وی ویژگی دسته دوم را بیمسئولیتی دانست و گفت: متاسفانه بخش قابل توجهی از مردم نسبت به بحران کرونا و هشدارهای مسئولان درباره نکات بهداشتی و خودقرنطینگی بیتفاوت و بیمسئولیت هستند و این بیتفاوتی و بیمسئولیتی در نهایت موجب ضربه زدن به دیگران میشود. سرنشینان خودروهای وارد شده به گیلان طی روزهای گذشته مستعد مبتلا شدن به کرونا و یا عامل انتقال این ویروس هستند.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان، با بیان اینکه نوروز امسال متفاوت از سالهای گذشته است، خاطرنشان کرد: اشکالی ندارد اگر امسال عید نداشته باشیم، اما جان دیگران را از خطر دور نگه داریم. در این شرایط رفتن به مسافرت و خرید کردن در بازار و فروشگاه نه تنها شادی و خوشی نیست، بلکه عین بیمسئولیتی است و جامعه را به خطر میاندازد.
علیزاده، شایعه سازی در شرایط بحرانی را بسیار قوی دانست و یادآور شد: فضای مجازی برای مردم اضطراب و استرس به وجود آورده و انتشار فایلهای صوتی ساختگی و نوشتههای غیر مستند ترس و التهاب ایجاد میکند لذا مهمترین و بهترین کار در این دوره خاص در کنار هم بودن مردم است.
وی با اشاره به جهان قبل از کرونا و جهان بعد از کرونا، گفت: جهان کرونا تمام میشود، اما جهان همچنان ادامه دارد و لذا دستاورد مهمی که میتوانیم از بحران کرونا کسب کنیم، همدلی و همبستگی و خدمت به دیگران است. بسیاری از خانوادهها به دلیل کرونا، عضو عزیزی از خانواده شان را از دست دادهاند و این یک رسم زیبا در فرهنگ ایرانی است که به خانوادههای داغدار سر میزنیم و تسلی خاطر میدهیم، اما امروز این خانوادهها نه تنها از برگزاری مراسم تدفین محروم هستند، بلکه از تسلی خاطر هم محروم شدهاند و باید هوای آنان را داشته باشیم.
این جامعه شناس، با تاکید بر لزوم پرهیز از ایجاد اضطراب و نگرانی در خانواده، اظهار کرد: بیان این مطلب که کرونا سالمندان و افراد برخوردار از بیماریهای مزمن و زمینهای را تهدید میکند درست نیست، زیرا همه این افراد اعضای خانواده خودمان هستند.
تجربه درگیری بیش از ۲۰ روزه با کرونا
علیزاده، خطاب به دلالان اقلام بهداشتی و احتکارکنندگان ماسک و دستکش که با جان مردم بازی میکنند، متذکر شد: ما هموطن هستیم و اشتراکات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی داریم و لذا روا نیست با فروش چندین برابر قیمت محصولات بهداشتی در شرایطی که در اوج بحران هستیم به فکر مال اندوزی باشیم. اگر این شرایط را درک نکنیم، بیتردید افراد زیادی از دست میروند و بعدها با آثار روحی و روانی آن دست به گریبان خواهیم بود.
عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان، با بیان اینکه پیامدهای فرهنگی و اجتماعی کرونا ماهها و سالهای آینده معلوم میشود، عنوان کرد: امروز جامعه ما نیازمند بازگشت به امر فرهنگی و اجتماعی است، زیرا کرونا یک سوژه صرفا سیاسی و اقتصادی نیست و باید کنار هم بمانیم و مهربانی و مودت و همبستگی داشته باشیم تا همدیگر را نجات دهیم.
وی با اشاره به درگیری بیش از ۲۰ روزه خود با ویروس کرونا از همان روزهای نخست شیوع این بیماری در کشور، یادآور شد: مهمترین نکته در این موقعیت خاص و بحرانی همراهی خانواده و دوستان است، زیرا بیمار کرونایی اضطراب و استرس زیادی دارد و فشار خیلی بالایی را تحمل میکند.
این جامعه شناس، با بیان اینکه همزمان با مشاهده علائم خفیف بیماری خودم را در خانه و نسبت به اعضای خانواده قرنطینه کردم، ادامه داد: تب بالا و سرفه و درگیر شدن ریه مرا به بیمارستان کشاند و در حال حاضر دوران نقاهت را طی میکنم لذا قدردان زحمات بیمنت پزشکان و پرستاران در بیمارستان هستم.
علیزاده، به ذکر خاطرهای زیبا از ایثار یک پرستار در بیمارستان پرداخت و بیان کرد: این پرستار مراسم ازدواج خود در شب ولادت امام علی(ع) را به خاطر رسیدگی به بیماران کرونایی به تعویق انداخته بود و پرستاری از بیماران بدحال را به رفتن بر بالین پدر بیمارش که در همان بیمارستان بستری بود، ترجیح داده بود و این مسئله نشان دهنده اوج ایثار و خدمت کادر پزشکی و درمانی ماست.
ایسنا