کلانشهر: مدلهای معتبر جهانی در جدیدترین بروزرسانی برای ایران پاییزی پربارش و کم سابقه در بسیاری از مناطق ایران پیش بینی کردهاند.
آخرین یافتهها و نقشههای استخراج شده از مدل پیش بینی بلندمدت و معتبر جهانی (CFSv2)، از تغییر ملموس الگوهای اقلیمی در خاورمیانه و وقوع بارشهای فرانرمال در ایران طی پاییز سال جاری (۱۴۰۵) خبر میدهند.
بررسی میانگین آپدیتهای اخیر این مدل نشان میدهد که پس از گذر از دورههای متوالی خشکسالی و کم بارانی، پدیدههای جوی منطقه به نفع ورود سامانههای مرطوب تغییر شکل دادهاند.
بر اساس این سناریوی اقلیمی، بخشهای وسیعی از نیمه شمالی، غربی و دامنههای زاگرس و البرز در ماههای پیش رو با افزایش چشمگیر ریزشهای جوی مواجه خواهند شد که این امر میتواند گامی کلیدی در راستای بهبود تراز آبی حوزههای آبریز کشور باشد.
تحلیل نقشههای مربوط به مهرماه ۱۴۰۵، نشان دهنده عقب نشینی زودهنگام تودههای هوای گرم تابستانه به سمت عرضهای پایینتر و فراهم شدن بستر مناسب برای ورود سامانههای بارشی غربی است.
این تغییرات ساختاری در جو، راه را برای نفوذ تودههای هوای سرد از روی دریای خزر هموار میسازد. در نتیجه این پدیده، نوار شمالی، منطقه آذربایجان و زنجیره زاگرس با بارشهای فراتر از میانگین بلندمدت روبه رو میشوند.
این شروع زودهنگام بارندگیها در اولین ماه پاییز، افزون بر تامین رطوبت خاک، بستر بسیار مناسبی را برای آغاز زودهنگام فصل کشت زراعتی در مناطق دیم خیز کشور فراهم خواهد کرد و کشاورزان استانهای آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل، کردستان، کرمانشاه و ایلام میتوانند فرآیند کاشت دیم را زودتر از سالهای قبل آغاز کنند.
با ورود به آبان ماه، الگوهای جوی حکایت از ادغام و تقویت تودههای رطوبتی حاصل از دریای سرخ و مدیترانه با سامانههای سرد پیش رونده دارند.
کانون اصلی این بارندگیهای شدید و فوق العاده، به صورت مستقیم بر روی دیواره کوهستان زاگرس شکل میگیرد.
برخورد این هوای مرطوب با ارتفاعات بلند، پتانسیل بالایی برای تخلیه سنگین بارندگیها به صورت باران و برف در استانهای غربی و مرکزی نظیر لرستان، همدان، زنجان، قزوین، البرز، تهران، مرکزی، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و شمال خوزستان ایجاد میکند.
برآیند این وضعیت در آبان ماه، تداوم شدید ترسالی در غرب و شمال غرب خواهد بود؛ در حالی که مناطق شرقی و جنوبی کشور نظیر استانهای خراسان رضوی و جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان در همین بازه زمانی، روندی طبیعی و مطابق با استانداردهای اقلیمی سالهای گذشته را سپری خواهند کرد.
در نهایت، بررسی وضعیت آخرین ماه پاییز (آذر ۱۴۰۵) تداوم پایداری مسیر عبور سامانههای بارشی را از شرق مدیترانه و ترکیه به سمت بخشهای شمالی و غربی ایران تایید میکند.
اگرچه در این ماه از شدت ناهنجاریهای فوق سنگین در زاگرس میانی کاسته میشود، اما نوار غربی، شمال غربی و کل سواحل دریای کاسپین (گیلان، مازندران و گلستان) همچنان در محدوده بارشهای فراتر از حد نرمال باقی میمانند.
هسته اصلی ریزشها در حوزههای استراتژیک آبریز سدها در شمال و غرب از جمله حوضه کارون، کرخه، دز و سفیدرود حفظ خواهد شد که این امر نویدبخش آبگیری ایده آل سدها و کاهش دغدغههای آبی در سال آینده است؛ هرچند که احتمال وقوع آبگرفتگی معابر شهری، سیلابی شدن رودخانههای فصلی در غرب و برف و مه گرفتگی شدید در محورهای کوهستانی نظیر هراز و چالوس، نیازمند آمادگی زودهنگام دستگاهها مسئول برای حفظ و جلوگیری از هدررفت آب خواهد بود.