اختصاصی کلانشهر: سمانه نگاه دکتری هواشناسی-نیما فریدمجتهدی-آب و هواشناسی- ال نینو بخشی از چرخه طبیعی اقیانوس-جو و در واقع برهمکنش میان این دو مولفه مهم اقلیمی در اقیانوس آرام است که طی آن آبهای بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام گرمتر از حد معمول میشوند. این گرمایش میتواند الگوهای بارش، دما و همچنین فراوانی و شدت طوفانها را در سراسر جهان عمدتا به صورت پیوند از دور تغییر میدهد و منجر به رخداد پدیدههای فرین جوی در مناطق جغرافیای مختلف شود.
«سوپر ال نینو ۲۰۲۶» به یک ال نینوی بسیار قوی اشاره دارد که بسیاری از مدلهای اقلیمی در سال ۲۰۲۶ احتمال وقوع آن را مطرح کردهاند و شرایط وقوع آنرا برای ماههای آتی پیش بینی کردهاند.
آنچه مسلم است پس از پایان یک دوره ضعیف لانینیا (شرایط معکوس ال نینو)در اوایل ۲۰۲۶، دادههای پیش بینیهای اقلیمی نشان دادند که احتمال شکل گیری ال نینو در نیمه دوم سال به طور قابل توجهی افزایش یافته است. برخی پیش بینیها حتی احتمال رخداد یک ال نینوی بسیار قوی را مطرح کردهاند که میتواند با رویدادهای فرین مشهور ۱۹۹۷–۱۹۹۸ یا ۲۰۱۵–۲۰۱۶ قابل مقایسه باشد.
اگر این رویداد با شدت بالایی که پیش بینی شده است، به وقوع بپیوندد؛ معمولاً پیامدهای زیر انتظار میرود:
- افزایش دمای میانگین جهانی و احتمال ثبت رکوردهای گرمایی جدید.
- خشکسالی و گرمای شدید در بخش هایی از آسیای جنوب شرقی، استرالیا و برخی مناطق آفریقا
-بارندگی و سیلاب بیشتر در بخش هایی از قاره آمریکا، به ویژه آمریکای جنوبی
-تغییر در الگوی طوفانهای گرمسیری و فصل توفانها در نقاط مختلف جهان
براساس مطالعات و یافتههای علمی محققان آب و هواشناسی در کشور، اثر ال نینو بر ایران مستقیم نیست و از رویدادی به رویداد دیگر تفاوت دارد. در برخی سال هایی که ال نینو اتفاق افتاده، بخش هایی از ایران بارش بیشتری دریافت کردهاند و در برخی مناطق نیز تغییرات دمایی مشاهده شده است. اما نمیتوان با قطعیت گفت که سوپر ال نینوی ۲۰۲۶ برای همه نقاط ایران به معنای ترسالی یا خشکسالی خواهد بود؛ این موضوع به الگوهای جوی منطقهای نیز بستگی دارد.
برای ایران، مهمترین نکته این است که ال نینو معمولاً احتمال بارشهای پاییزه و زمستانه را افزایش میدهد، اما این به معنی ترسالی قطعی در همه استانها نیست. پژوهشهای جدید روی حوضههای آبریز ایران نشان میدهند که در فازهای ال نینو، به طور میانگین ناهنجاری بارش مثبت (بارندگی بیشتر از نرمال) مشاهده میشود، در حالی که لانینا بیشتر با کم بارشی همراه است.
اگر «سوپر ال نینوی ۲۰۲۶» واقعاً به شدت پیش بینی شده برسد، محتملترین سناریو برای ایران این است:
- پاییز و زمستان ۱۴۰۵–۱۴۰۶ (اواخر ۲۰۲۶ تا اوایل ۲۰۲۷) از نظر بارندگی در بسیاری از مناطق کشور بهتر از میانگین باشند.
- براساس برآوردهای مدلهای پیش بینیهای اقلیمی، بخشهای غرب، شمال غرب و ارتفاعات زاگرس بیشترین شانس افزایش بارش را دارند.
-احتمال وقوع سامانههای بارشی شدیدتر و سیلابهای مقطعی افزایش یابد.
بنظر میرسد جنوب و جنوب شرق ایران ممکن است پاسخ متفاوتی نشان دهند و اثر ال نینو در آن مناطق ضعیفتر یا نامنظمتر باشد.
اما یک موضوع مهم وجود دارد: رابطه ال نینو و بارش ایران قطعی و خطی نیست. پژوهشهای اقلیم شناسی منطقهای نشان میدهند که اثر ال نینو بر ایران تحت تأثیر عوامل دیگری مانند نوسان اطلس شمالی، الگوهای مدیترانهای و وضعیت جت استریم قرار میگیرد؛ بنابراین حتی در یک ال نینوی قوی هم ممکن است بعضی استانها خشکتر از انتظار باشند.