اختصاصی کلانشهر: آیین کهن «نوروزبل» امروز، جمعه ۱۶ مرداد، همزمان با آغاز سال ۱۶۰۰ در گاه شماری دیلمی برگزار میشود؛ جشنی با ریشه در فرهنگ مردم گیلان و دیلم که با افروختن آتش، آغاز سال نو را گرامی میدارد و امسال با شروع قرن هفدهم دیلمی، اهمیتی ویژه دارد.
امروز، جمعه ۱۶ مرداد، آیین کهن «نوروزبل» برگزار میشود؛ جشنی که آغاز سال نو در گاه شماری دیلمی را نشان میدهد و امسال با رسیدن به سال ۱۶۰۰، اهمیت ویژهای پیدا کرده است؛ چرا که با این مناسبت، قرن هفدهم گاه شماری دیلمی ـ گیلانی نیز آغاز میشود.
نوروزبل چیست؟
نوروزبل یکی از آیینهای کهن مردم گیلان و دیلم است که بر اساس گاه شماری دیلمی، در میانه مردادماه برگزار میشود. برخلاف نوروز باستانی که آغاز سال در نخستین روز فروردین است، سال دیلمی از میانه مرداد آغاز میشود.
واژه «نوروزبل» از دو بخش «نوروز» و «بل» تشکیل شده است. «بل» در گویشهای منطقه به معنای آتش یا شعله است و به همین دلیل، افروختن آتش یکی از نمادهای اصلی این جشن به شمار میرود. در این آیین، روشن کردن آتش نمادی از آغاز سال تازه، روشنایی و پیروزی بر تاریکی و همچنین بدرقه سال گذشته است.
نوروزبل در گذشته در بخش هایی از گیلان و سرزمین دیلم برگزار میشد و با گذشت زمان، شکل سنتی آن در بسیاری از مناطق کمرنگ شد؛ با این حال در سالهای اخیر تلاش هایی برای احیای این آیین و معرفی آن به نسل جدید و گردشگران انجام شده است.
اهمیت نوروزبل امسال تنها به آغاز یک سال تازه محدود نمیشود. با رسیدن سال ۱۶۰۰ دیلمی، قرن هفدهم این گاه شماری نیز آغاز میشود؛ مناسبتی که فرصتی برای یادآوری یکی از تقویمهای محلی و کهن شمال ایران و بخشی از میراث فرهنگی مردم گیلان و دیلم به شمار میرود.
این جشن در گذشته در بخش هایی از گیلان، غرب مازندران، الموت و طالقان نیز رواج داشت.
آیین نوروزبل ۱۶۰۰ امسال به دلیل شرایط جنگی حاکم بر کشور به صورت محدود در برخی مناطق مانند هالیدشت در ارتفاعات املش برگزار میشود.
گفتنی است گاهشماری گیلانی به شماره ۲۳۹ در تاریخ ۲۵خردادماه ۱۳۹۰ و آیین نوروز گیلانی به شماره ۴۱۳ در تاریخ ششم دی ماه ۱۳۹۰ در فهرست میراث معنوی کشور توسط میثم نواییان باستان شناس و مسئول موزه مردم شناسی و باستان شناسی رشت به ثبت ملی رسیده است.
نوروزبل ۱۶۰۰، همزمان با آغاز قرن هفدهم دیلمی، فرصتی برای بازخوانی بخشی از تاریخ و فرهنگ کهن گیلان و مناطق دیلم نشین است؛ این مناسبت بر دوستداران فرهنگ گیلان گرامی باد.