اختصاصی کلانشهر: بازار ارز، طلا و سکه در هفته منتهی به جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵، تصویری متفاوت از روندهای قیمتی ارائه کرد؛ به طوری که دلار و برخی ارزهای اصلی اندکی کاهش قیمت داشتند، اما طلا و بیشتر انواع سکه در مسیر صعودی حرکت کردند. این اختلاف رفتار نشان میدهد تغییرات ارزش ریال را نمیتوان تنها با یک شاخص سنجید و برای تحلیل دقیقتر باید همزمان نرخ ارز، قیمت طلای جهانی و وضعیت بازار داخلی را در نظر گرفت.
دلار ارزان شد؛ آیا ریال قویتر شد؟
دلار در پایان هفته به ۱۸۷ هزار و ۳۰۰ تومان رسید که نسبت به هفته قبل ۵۶۰ تومان معادل ۰.۳ درصد کاهش داشته است.
در نگاه نخست، این عدد به معنای آن است که ریال در برابر دلار در بازار داخلی اندکی تقویت شده است؛ اما کاهش ۰.۳ درصدی دلار به اندازهای نیست که بتوان از آن به عنوان یک تغییر بنیادین در ارزش پول ملی یاد کرد.
به بیان ساده، اگر فقط دلار را معیار قرار دهیم، قدرت خرید ریال در برابر دلار در این هفته کمی بهتر شده، اما این تغییر بسیار محدود بوده و بیشتر نشان دهنده ثبات نسبی بازار ارز است تا تقویت جدی پول ملی.
از سوی دیگر، تتر در همین هفته ۰.۲۸ درصد افزایش داشته و به ۱۸۷ هزار و ۲۸۰ تومان رسیده است. فاصله بسیار اندک میان دلار و تتر نیز نشان میدهد بازار ارز در محدودهای نسبتاً فشرده قرار داشته است.
رفتار متفاوت ارزهای خارجی
همه ارزها نیز مسیر یکسانی نداشتهاند.
یورو ۰.۱۱ درصد کاهش داشته، در حالی که پوند انگلیس ۰.۱۶ درصد افزایش یافته است. دلار کانادا ۰.۲۸ درصد، دلار استرالیا ۰.۰۵ درصد و منات جمهوری آذربایجان ۰.۰۸ درصد گران شدهاند.
در مقابل، درهم امارات ۰.۶۴ درصد و لیر ترکیه ۰.۷۶ درصد کاهش قیمت داشتهاند.
بنابراین نمیتوان از تغییرات یک ارز به تنهایی درباره ارزش ریال نتیجه گیری کرد. بخشی از این نوسانات به حرکت خود ارزها در بازارهای جهانی و نسبت آنها با دلار مربوط است.
چرا با وجود کاهش دلار، طلا و سکه گران شدند؟
این مهمترین نکته در کارنامه هفتگی بازار است.
در حالی که دلار ۰.۳ درصد کاهش داشته، اونس جهانی طلا ۰.۹۹ درصد رشد کرده و به ۴۳۸۲ دلار رسیده است.
همزمان طلای ۱۸ عیار در بازار داخلی ۰.۶۱ درصد افزایش یافته و هر گرم آن به حدود ۱۹ میلیون و ۷۷۰ هزار تومان رسیده است.
مثقال طلا نیز ۰.۶ درصد رشد کرده است.
بنابراین رشد قیمت طلا در بازار داخلی را نمیتوان صرفاً به افزایش نرخ دلار نسبت داد؛ چرا که دلار در این هفته اتفاقاً اندکی عقب نشینی کرده است. رشد اونس جهانی یکی از عوامل مهمی بوده که فشار کاهشی دلار را خنثی کرده است.
سکه؛ رشد بیشتر از طلای خام
رفتار سکه حتی جالبتر است.
سکه طرح جدید با رشد ۰.۹۱ درصدی به ۱۸۹ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده و سکه طرح قدیم نیز ۱.۰۸ درصد افزایش داشته است.
نیم سکه با رشد ۱.۴۷ درصدی بیشترین افزایش را در میان سکههای اصلی ثبت کرده است.
اما ربع سکه برخلاف این روند ۰.۹۳ درصد کاهش داشته و به ۵۳ میلیون تومان رسیده است.
این اختلاف نشان میدهد بازار سکه علاوه بر قیمت طلای خام، تحت تأثیر حباب سکه، میزان تقاضا و رفتار معامله گران قرار دارد.
به همین دلیل رشد حدود یک درصدی سکه در هفتهای که دلار کاهش داشته، الزاماً به معنای تضعیف ریال نیست؛ بلکه ترکیبی از رشد طلای جهانی و عوامل داخلی بازار سکه میتواند چنین نتیجهای ایجاد کند.
آیا ارزش پول ایران در این هفته کاهش یافت؟
اگر معیار را دلار آمریکا قرار دهیم، پاسخ این است که در این هفته ریال اندکی تقویت شده است؛ زیرا دلار ۰.۳ درصد کاهش قیمت داشته است.
اما اگر بخواهیم تصویر کامل تری از وضعیت پول ملی ارائه کنیم، نمیتوان فقط یک هفته و یک ارز را ملاک قرار داد.
از طرف دیگر، رشد قیمت طلای ۱۸ عیار و سکه نشان میدهد داراییهای مبتنی بر طلا همچنان برای بخشی از معامله گران جذاب بودهاند.
به عبارت دیگر، اتفاقی که در این هفته افتاده را بهتر است این گونه توصیف کنیم:
ریال در برابر دلار تقریباً باثبات بوده، اما بازار طلا و سکه به دلیل رشد اونس جهانی و عوامل داخلی مسیر متفاوتی را طی کرده است.
این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا اگر دلار همزمان با طلا و سکه رشد میکرد، میتوانست نشانه فشار ارزی قوی تری باشد. اما در این هفته چنین اتفاقی رخ نداده است.
یک نکته مهم درباره قدرت خرید ریال
قیمت دلار تنها یکی از معیارهای سنجش ارزش پول ملی است. حتی اگر دلار در یک هفته ۰.۳ درصد ارزان شود، نمیتوان نتیجه گرفت که قدرت خرید خانوار ایرانی نیز ۰.۳ درصد افزایش یافته است.
قدرت خرید به عواملی مانند تورم، قیمت کالاها و خدمات، درآمد خانوار، مسکن، مواد غذایی و سایر هزینههای زندگی بستگی دارد.
بنابراین دادههای این هفته بیشتر درباره ارزش ریال در بازار ارز و رفتار سرمایه گذاران در بازارهای مالی اطلاعات میدهند، نه درباره قدرت خرید واقعی مردم.
بازار ارز چه پیامی برای اقتصاد ایران دارد؟
مهمترین پیام دادههای این هفته، ثبات نسبی بازار ارز در کنار باقی ماندن تقاضا برای داراییهای ضدتورمی مانند طلا و سکه است.
دلار در محدوده ۱۸۷ هزار تومان باقی مانده، اما همزمان طلا و سکه رشد کردهاند. این وضعیت میتواند نشان دهد معامله گران بازار، دست کم در کوتاه مدت، انتظار جهش شدید نرخ ارز را ندارند، اما همچنان تمایل دارند بخشی از سرمایه خود را در دارایی هایی مانند طلا نگهداری کنند.
رشد نزدیک به یک درصدی اونس جهانی نیز به این رفتار کمک کرده است.
در مجموع، هفته منتهی به ۲۳ مرداد را نمیتوان هفته تضعیف شدید یا تقویت محسوس ریال دانست؛ بلکه تصویر غالب، ثبات نسبی ریال در بازار ارز همراه با رشد ملایم داراییهای طلا و سکه است.
بازار رمزارزها چه میگوید؟
در بازار رمزارزها، بیت کوین برخلاف طلا ۳.۵ درصد کاهش داشته و اتریوم نیز ۲.۳۵ درصد پایین آمده است. ریپل ۲.۲۳ درصد افت کرده، در حالی که BNB و سولانا به ترتیب ۲ و ۱.۶۸ درصد رشد داشتهاند.
این بخش از بازار نشان میدهد رفتار سرمایه گذاران در هفته گذشته یکدست نبوده و طلا و رمزارزها الزاماً به عنوان داراییهای جایگزین، حرکت مشابهی نداشتهاند.
نگاه کلی به کارنامه بازار طی یک هفته
کارنامه بازار در هفته منتهی به ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ بیش از هر چیز از ثبات نسبی بازار ارز و رشد ملایم طلا و سکه حکایت دارد.
دلار: ۰.۳ درصد کاهش
یورو: ۰.۱۱ درصد کاهش
طلای ۱۸ عیار: ۰.۶۱ درصد افزایش
اونس جهانی: ۰.۹۹ درصد افزایش
سکه امامی: ۰.۹۱ درصد افزایش
نیم سکه: ۱.۴۷ درصد افزایش
تتر: ۰.۲۸ درصد افزایش
بنابراین اگر سؤال این باشد که «ارزش پول ایران در یک هفته گذشته چقدر تغییر کرده است؟»، بر اساس نرخ دلار میتوان گفت ریال در برابر دلار حدود ۰.۳ درصد تقویت شده؛ اما این تغییر آن قدر محدود است که بیشتر باید از آن به عنوان ثبات نسبی بازار ارز یاد کرد.
در مقابل، رشد طلا و سکه نشان میدهد بازار همچنان نسبت به داراییهای فیزیکی و طلا حساس است؛ موضوعی که در کنار قیمت بالای اونس جهانی و شرایط اقتصادی داخلی، میتواند در هفته آینده نیز یکی از مهمترین عوامل تعیین کننده رفتار سرمایه گذاران باشد.