کلانشهر: اسماعیل بقائی در نشست هفتگی خود که عصر روز سه شنبه برگزار شد به سوالات خبرنگاران درباره آخرین تحولات سیاست خارجی کشور، منطقه و جهان پاسخ داد.
سخنگوی وزارت خارجه در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به انتخاب دستگاه دیپلماسی کشور به عنوان دستگاه برتر در جشنواره شهید رجایی گفت: این انتخاب بازتابی از تلاش بیوقفه همکاران ما در دستگاه دیپلماسی به خصوص در ماههای اخیر است و این انتخاب را به همکارانم در وزارت خارجه تبریک میگویم.
وی همچنین با اشاره به حمله تجاوزکارانه یکشنبه شب آمریکا به جزیره لارک این حملات را محکوم کرد و یاد سه شهروند ایرانی که در این حملات به شهادت رسیدند را گرامی داشت.
سخنگوی وزارت خارجه در این نشست در پاسخ به سوالی در ارتباط با سفر هفته گذشته عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان به ایران و این که آیا عاصم منیر حامل پیام تهدید آمریکا به ایران بوده است با توجه به اینکه ما در یکشنبه شب شاهد حملات مجدد آمریکا به جنوب ایران بودیم؟ گفت: عاصم منیر نه حامل پیام منفی و نه حامل پیام مثبت بود. سفر ایشان به تهران در چهارچوب نقش آفرینی پاکستان به عنوان یک کشور دوست و همسایه بود، کشوری که در طول شش ماه گذشته مساعی جمیله خود را برای کاهش تنش در منطقه به کار گرفته است، البته این تلاشها فقط از سوی پاکستان نیست و از سوی برخی دیگر از کشورها نیز این تلاشها ادامه دارد.
دیکته کردن در مورد ایران جواب نمیدهد
وی با اشاره به حمله آمریکا به جزیره لارک گفت: اینکه آمریکا چنین جنایتی را انجام داد برای ما تازگی ندارد، آمریکاییها به هر بهانهای دست به اقدامات تجاوزکارانه میزنند و البته پاسخهای لازم را نیز از سوی ایران دریافت کردهاند. این رفتارها نشانگر سوء نیت آمریکاست و اینکه آنها دچار سردرگمی هستند به دلیل گرفتار شدن در اشتباه راهبردی که خودشان برای خودشان ایجاد کردند، از دیگر سو آنها معتاد به زیاده خواهی هستند و مفهوم مذاکرات با دیکته کردن اشتباه گرفتند، چیزی که در مورد ایران جواب نمیدهد و مادامی که به چنین شیوهای عمل کنند، نتیجه غیر از این نمیگیرند.
هیچ تعرضی را نیروهای مسلح ما بیپاسخ نمیگذارند
سخنگوی وزارت خارجه گفت: ما باید با هوشیاری کامل مراقب تحرکات دشمن باشیم و قطعاً هیچ تعرضی را نیروهای مسلح ما بیپاسخ نمیگذارند.
بقایی در پاسخ به سوالی مبنی بر موضع وزارت خارجه ایران درباره این صحبت ترامپ که گفته ارزشی برای تفاهم اسلام آباد قائل نیست، گفت: وزارت امور خارجه بر اساس منافع و مصالح کشور، تحولات را ارزیابی میکند، دیدگاههای خود را بیان میکند و نهایتا هر آنچه توسط مراجع ذی صلاح تصمیم گیری شود، بر همان اساس عمل میکند. در این که هیات حاکمه آمریکا دچار بیثباتی در اعلام موضع، نوسان در اظهارات و سردرگمی در رویکردهاست، تردیدی نیست. اما این باعث نمیشود که ما از استفاده از همه ظرفیت هایمان، چه در میدان و چه در دستگاه دیپلماسی، غافل شویم. ما حتما با در نظر گرفتن همه جوانب امر، هرجا که لازم باشد از توانمندیها و ابزار دیپلماسی، هم برای تبیین مواضع مان و هم برای تأمین و احقاق حقوق ملت ایران استفاده خواهیم کرد.
وی در پاسخ به این سوال که آیا تفاهم نامه امضا شده در اسلام آباد توسط ترامپ، همچنان دارای اعتبار و قابلیت اجراست؟ گفت: در هر گونه بحث و تبادل نظر درباره تفاهم اسلام آباد، نباید از این واقعیت اساسی غافل شد که ایالات متحده، مرتکب نقض آشکار تعهدی شده که در بالاترین سطح هیات حاکمه آن کشور، یعنی با امضای رئیس جمهور آمریکا، به انجام رسیده بود. آمریکا در آن یادداشت تفاهم، متعهد شده بود که به تعهدات خود عمل کند، اما آگاهانه و تنها در فاصله حدود بیست ویک یا دو روز پس از امضای تفاهم، تصمیم به نقض آن گرفت. بنابراین، ایالات متحده باید در قبال این نقض فاحش و گسترده تفاهم اسلام آباد پاسخگو باشد.
درباره ادامه اجرای تفاهم اسلام آباد بر اساس مقتضیات زمان و شرایط تصمیم گیری میکنیم
بقایی افزود: جمهوری اسلامی ایران، با در نظر گرفتن مقتضیات زمانی و شرایط روز، در خصوص نحوه ادامه مسیر، تصمیم گیری خواهد کرد. در شرایط کنونی که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا که خود مصداق عملی تجاوزکارانه است، ادامه دارد و همچنین جنگ اقتصادی علیه ایران تشدید شده، طبیعی است که تمرکز اصلی بر دفاع و مقاومت در برابر زیاده خواهیهای آمریکا معطوف شود.
آمریکا تک تک شهروندان ایرانی را در همه حوزهها به عنوان هدف مشروع دشمنی میشناسد
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که در پی تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران، ارائه بخش عمدهای از خدمات آموزشی بین المللی به کاربران ایرانی با موانع جدی روبرو شده و آزمونهای معتبر جهانی از جمله تافل در کانون این بحران قرار گرفته؟ گفت: بخشهای مربوطه در وزارت امور خارجه، تا حدی که در توان شان باشد، برای تسهیل امور دانش آموزان، دانشجویان و متقاضیان این گونه آزمونها تلاش میکنند. اما در این میان، یک واقعیت دوباره روشن شد و آن این است که آمریکا در دشمنی خود با جمهوری اسلامی ایران، تک تک شهروندان ایرانی را در همه حوزهها به عنوان هدف مشروع میشناسد. در غیر این صورت، اگر کوچکترین صداقتی در ادعای نگرانیهای هستهای داشتند، آزمونهای دانش آموزی یا موضوعاتی که صرفاً به مبادلات دانشجویی مرتبط هستند، چه ارتباطی با مسئله هستهای میتوانست داشته باشد؟
وی افزود: این اقدامات نشان میدهد که آنچه خودشان این بار به صراحت آن را «جنگ اقتصادی علیه ایران» نامیدهاند، در واقع علم، دانش، فناوری و به نوعی تمدن ایرانی را هدف قرار داده است. این موضوع آنقدر روشن است که نیازی به تحلیل ندارد، چراکه بارها در این موارد به صراحت اعلام موضع کردهاند. بیشک، این اتفاقات، هرچند که ایجاد مزاحمت میکنند و من کاملاً درک میکنم که این تنگناها و تحریمها در حوزههای مختلف موجب دشواری میشوند، اما ما راهی جز مقاومت، یادگیری و استفاده از روشهای جایگزین برای انجام امور ضروری نداریم. راه حل همین است که با ابتکار و خلاقیت، مسیرهای جدید را پیدا کنیم و پیش برویم.
اظهارات مدیرکل آژانس نباید تحت تأثیر فشارهای سیاسی قرار گیرد
بقایی در پاسخ به سوالی درباره صحبت گروسی پیرامون منطقه «کوه کلنگ» که گفته «شواهد محکمی در مورد ادعاهای مطرح شده درباره فعالیتهای هستهای ایران در این منطقه وجود ندارد» و همچنین آخرین وضعیت مذاکرات با آژانس گفت: ما با آژانس بین المللی انرژی اتمی در چارچوبهای متعارف و معمول در تماس هستیم. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمانهای بین المللی در وین، هر جا که لازم باشد، با طرفهای ذی ربط در آژانس گفت وگو میکند. اما این که بگوییم مذاکرهای به معنای تحول جدیدی بین ایران و آژانس در جریان است، خیر، چنین چیزی نداریم.
وی ادامه داد: در مورد صحبت هایی که درباره فعالیتهای هستهای در نقاط مختلف از جمله کوه کلنگ مطرح میشود، این همان چیزی است که پیش از این نیز گفته بودیم. متأسفانه در برهههای گوناگون، برخی اظهارات ناهماهنگ و همچنین موضع گیریهای سیاسی از سوی مقامات آژانس از جمله شخص مدیرکل موجب سوءاستفاده طرفهای مقابل شده است. ما همچنان این طلبکاری جدی را از آژانس داریم که رفتار خود را با مسئولیتی که طبق اساسنامهاش بر عهده دارد، منطبق سازد و از ورود به موضوعاتی که آشکارا تحت تأثیر سیاستها و رویکردهای سیاسی برخی کشورهای عضو قرار دارد، خودداری کند. اما درباره اصل سخنی که مدیرکل آژانس اخیراً مطرح کرده است، هرچند ما آن را تأیید کننده موضع خود نمیدانیم، زیرا پیشتر نیز بارها اعلام کردهایم که در آن مکان هیچ فعالیت هستهای نداریم، نشان میدهد که موضع ایران در این زمینه درست بوده است. با این حال، تأکید ما همواره بر این بوده و هست که اظهارات مدیرکل نباید تحت تأثیر فشارهای سیاسی قرار گیرد و آژانس باید بر اساس واقعیات و مسئولیت فنی خود عمل کند.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در ارتباط با اخبار منتشر شده مبنی بر اینکه گویی قرار است وزیر خزانه داری آمریکا در اجلاس گروه ۲۰ برای مجاب کردن کشورها جهت همراهی با تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران شرکت کند، اقدامات ایران در این ارتباط چیست؟ ایران چگونه میتواند با توجه به برگزاری نشست سران شانگهای در قزاقستان از این ظرفیت برای پیشبرد منافع خود و خنثی کردن اقدامات آمریکا استفاده کند؟ گفت: آمریکا فاقد منطق برای مجاب کردن کشورها جهت همراهی آنها با جنگ اقتصادی است که علیه ایران آغاز کرده است و تنها کسانی که در برابر منطق زور آسیب پذیر هستند، ممکن است با این اقدامات آمریکا همراهی کنند.
وی ادامه داد: نفس و ذات اقدام آمریکا علیه ایران غیرقانونی و غیر انسانی است و ما از تمام ظرفیتها برای مقابله با این موضوع استفاده میکنیم و از سوی دیگر دنیا به خوبی متوجه شده که این اقدام آمریکا صرفاً علیه ایران نیست، بلکه اعلام جنگ علیه همه ارزشها و اصولی است که ۱۹۲ کشور عضو ملل متحد خود را به آن ملزم میدانند و مهمترین اصلی که در معرض آسیب قرار گرفته اصل حاکمیت و استقلال کشورهاست.
این مقام وزارت امور خارجه همچنین با اشاره برگزاری نشست سران کشورهای عضو سازمان شانگهای در قزاقستان و حضور ایران در این نشست، گفت: ما قطعا از ظرفیتهای موجود در این نشستها برای پیشبرد منافع ملی، همچنین موضوع چند جانبه گرایی و بیان مواضع و دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران استفاده میکنیم.
اروپاییها از افتادن در ورطه تبعیت محض از دستورات غیرقانونی آمریکا پرهیز کنند
سخنگوی وزارت خارجه در مورد اعلام موضع اخیر اتحادیه اروپا که به صورت رسمی از تحریمهای فراگیر آمریکا علیه ایران حمایت کرد، گفت: اگر اروپا تصور میکند که با هزینه کردن از منافع ایران میتواند برای خود نزد آمریکا احترام و جایگاهی دست و پا کند، سخت در اشتباه است. تجربه نشان داده که مماشات و تبعیت محض در برابر آمریکا که دچار خودبرتر پنداری، زیاده خواهی و قلدری است، تنها اشتهای طرف آمریکایی را افزایش میدهد.
وی افزود: به نظر میرسد اروپاییها مدتی است که استعداد و ظرفیت آموختن از تجارب زیسته ی خود را از دست دادهاند. اروپا میتواند اندکی به عقب نگاه کنند و اتفاقی را که پس از همراهی اروپا با آمریکا در جریان مکانیسم «اسنپ بک» رخ داد، مرور کنند؛ نتیجه ی آن همراهی این شد که آمریکاییها، اروپا را حتی از حضور فیزیکی در مذاکرات با ایران محروم کردند. بنابراین، لازمه کسب احترام این است که از خود هتک حرمت نکنند. اروپاییها باید این نکته را از ما که چندین دهه با زیاده خواهی و قلدری آمریکا دست و پنجه نرم کردهایم، به عنوان یک نصیحت خیرخواهانه بپذیرند که از افتادن در ورطه تبعیت محض از دستورات غیرقانونی آمریکا پرهیز کنند.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: در جریان صدور این بیانیه، اتحادیه اروپا عملاً از همه ارزشهای مورد ادعای خود عدول کرد؛ ارزشی همچون احترام به حاکمیت قانون. حتی در چارچوب مقررات مصوب خود اتحادیه از جمله مقرره ی موسوم به «قانون انسداد» به کنار نهاده شده است. تبعیت اروپا از تحریمهای آمریکا، هم خلاف مقررات حقوق بین الملل است و یک عمل متخلفانه بین المللی محسوب میشود و هم نقض صریح مقررات داخلی خود اتحادیه اروپاست. بنابراین، اتحادیه اروپا به قیمت چشم پوشی از استقلال خود و حاکمیت تک تک کشورهای عضو، و به بهای زیر پا گذاشتن حاکمیت قانون، خود را مطیع آمریکا کرده است. در این مسیر، قطعاً نتیجهای جز مخدوش کردن بیش از پیش اعتبار خود به دست نخواهند آورد. همه کشورهای اروپایی که در این تصمیم مشارکت داشتهاند، به خاطر تبعات سیاسی و حقوقی این حمایت آگاهانه از اقدامی که میدانند خلاف حقوق بین الملل، اصول حقوق بشر و مفاد منشور ملل متحد است، مسئولیت دارند و باید در این زمینه پاسخگو باشند.
بقایی در پاسخ به سوالی درباره انتشار گزارش هایی در رسانههای غربی پیرامون ارتکاب جنایت جنگی توسط آمریکا در میناب و لامرد، گفت: واقعاً نیازی به استناد به گزارشهای نشریات غربی یا اظهارنظر کارشناسان خارجی نداریم تا نشان دهیم که آنچه در میناب، لامرد، قشم و بسیاری از مناطق دیگر ایران رخ داده، مصداق بارز جنایت جنگی است؛ این مسئله به اندازه کافی روشن و آشکار است. یکی از شیوههای طرف آمریکایی برای پوشاندن عمق و گستره جنایاتی که مرتکب شدند، این است که یکی دو مورد را برجسته کنند و رسانهها را به آنها مشغول کنند تا در نهایت تصمیم بگیرند صرفا یک یا دو مورد جنایت جنگی بوده و گویا بقیه اقداماتی که انجام دادند، قانونی بوده است. همه اقداماتی که آمریکا در جریان تجاوز نظامی علیه ایران مرتکب شد، از نظر ما، تک تک شان مصداق جنایت جنگی است. میناب به دلیل اینکه جمعی از معصومترین انسانها در جریان آن جنایت به شهادت رسیدند، برجسته شد. لامرد هم همین طور، به دلیل اینکه برای اولین بار از یک سلاح ممنوعه برای کشتار بیشتر استفاده کردند.
ترامپ هر بار یک دروغ منتشر میکند
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سوال ایسنا مبنی بر این که واشنگتن پست خبر داده شماری از فرماندهان ارشد ارتش آمریکا به وزیر جنگ هشدار دادهاند که ادامه جنگ گسترده علیه ایران دیگر از نظر منابع و آمادگی نظامی قابل تداوم نیست و میتواند توان آمریکا برای مقابله با تهدیدها در اروپا، آسیا، آمریکای لاتین و حتی دفاع از خاک خود را کاهش دهد. با توجه به ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه «همه چیز خوب است»، این تناقض را چگونه ارزیابی میکنید؟ گفت: در این که آمریکا به دلیل گرفتار شدن در وضعیتی که خودش ایجاد کرده، دچار سردرگمی شده و برای فرار از واقعیت هر بار دروغی را منتشر میکند، تردیدی نیست.
وی ادامه داد: آنچه واضح است، این که آمریکا به دلیل اشتباه محاسباتی، به دلیل ارتکاب یک جنگ غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران و به نوعی گرفتار کردن کل منطقه و جهان در این جنگ، دچار فرسایش شده است و این یک واقعیت است که در بدنه نیروهای مسلح و ارتش آمریکا، اعتراضات فزایندهای نسبت به عملکرد هیات حاکمه آمریکا وجود دارد. افکار عمومی آمریکا نیز از رفتار دولت مردان خود خسته شدهاند. در این موارد تردیدی نیست و ظاهراً دروغ گویی تبدیل به بخشی از دیپلماسی عمومی آمریکا برای مدیریت فضایی شده است که خودشان در آن گرفتار شدهاند.
بقایی در پاسخ به این سوال که رئیس جمهور آمریکا در ماههای اخیر چندین بار اقدام به عددسازی درباره تعداد جانباختگان ناآرامیهای دی ماه ۱۴۰۰ کرده است؛ به گونهای که از ابتدا که رقم ۲۰ هزار را مطرح کرد، پیوسته آن را افزایش داد و به ۳۰ هزار، ۴۵ هزار، ۵۰ هزار و اخیراً ۱۰۰ هزار نفر رساند. هرچند که اساساً به اظهارات رئیس جمهور آمریکا هیچ اعتباری نیست، اما این عددسازیهای جعلی را چگونه میتوان ارزیابی کرد؟ گفت: به نظر میرسد که بسیاری تصور میکردند دروغ گویی برای طرفهای آمریکایی صرفاً یک تفنن یا سرگرمی است، اما این رفتار کم کم به بخشی از دیپلماسی عمومی آنها تبدیل شده و اکنون گمان میرود که جامعه جهانی به این جمع بندی رسیده که دروغ گویی در آمریکا به یک صنعت پردرآمد مبدل شده است.
عددسازی ترامپ از جانباختگان دی ماه 1404 برای به حاشیه بردن جنایت میناب است
وی افزود: اگر این عددسازیها را در ۶ ماه اخیر کنار هم بگذاریم، میبینیم که از ۲۰ هزار شروع شد، سپس به ۳۰ هزار، ۴۰ هزار، ۱۰۰ هزار رسید و دور از ذهن نیست که در روزها و هفتههای آینده این رقم را به میلیون نفر هم برسانند. ما برخلاف طرفهای آمریکایی که هیچ ارزشی برای جان انسانها قائل نیستند، برای تک تک شهروندانمان که در جریان ناآرامیها جان خود را از دست دادند، عمیقاً اندوهگین هستیم. اما تردیدی نداریم که آمریکا نه تنها ارزشی برای جان انسانها قائل نیست، بلکه هیچ دلسوزی نیز برای ایرانیان ندارد؛ در غیر این صورت، مرتکب جنایاتی که پیشتر در این جلسه به برخی از آنها اشاره کردید، نمیشد.
بقایی در ادامه گفت: توجه داشته باشید که حتی اگر آمریکا رقم جانباختگان را به یک میلیون نفر هم برساند، عدد ۱۶۸ به عنوان نماد جنایات میناب از ذهن ما پاک نخواهد شد و هرگز آن جنایات را فراموش نخواهیم کرد. به نظر میرسد یکی از اهداف آمریکاییها از این عددسازیها و تولید اخبار جعلی، تلاش برای به حاشیه راندن جنایاتی است که مرتکب شدهاند و ما هرگز از آنها نخواهیم گذشت؛ آنها میخواهند با مشغول کردن جامعه جهانی به این اعداد ساختگی، افکار عمومی را منحرف کنند. اما خوشبختانه جامعه جهانی نیز گول این حرفها را نمیخورد. جالب است که امروز یکی از دوستان همین موضوع را از یک نرم افزار هوش مصنوعی پرسیده بود و پاسخ دریافتی به تناقض گوییهای آشکار آمریکاییها اشاره داشت. به گونهای که گویا هوش مصنوعی با وجود آن که بسیاری از بخشهای آن تحت نفوذ خود آمریکا طراحی شدهاند، از دست دروغهای پیاپی آنها ذله شده است.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این سوال که در هفتههای اخیر، باز هم گزارش هایی درباره بررسی امکان خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای منتشر شده است. این پرسش مطرح میشود که عضویت در سندی که صرفاً تعهد و تکلیف ایجاد میکند، اما اجازه بهره مندی از مزایای آن داده نمیشود، چه فایدهای برای ایران دارد، ضمن اینکه همواره از سوی دارندگان سلاح هستهای مورد تهدید قرار میگیریم؟ گفت: در این دو سال چندین نوبت این سؤال از من پرسیده شده است. این پرسش هم در سطح نخبگانی و هم در میان مردم عادی مطرح است. چه بسا تحلیلهای آنها گاه دقیقتر از تحلیل امثال بنده باشد که چگونه میتوان در یک سند بین المللی عضو باقی ماند، اما در عین حال از مزایای آن محروم شد و بدتر از آن، به خاطر پایبندی به تعهدات، مجازات و مورد حمله قرار گرفت و چنین جنایاتی علیه ایران مرتکب شد.
سلاح هستهای مغایر با آموزههای دینی ما و سلاحی ضدتمدن و ضدبشری است
وی افزود: این پرسش را کسانی باید پاسخ دهند که نظام منع اشاعه را به سخره گرفتهاند. ایالات متحده به عنوان کشوری دارنده سلاح هستهای و یکی از کشورهای امین این سند، و همچنین حامیان این کشور که همواره از حفظ معاهده عدم اشاعه سخن میگویند، باید در قبال این سؤال پاسخگو باشند. این سؤال در سطح بین المللی نیز به صورت جدی مطرح است که چگونه نظام منع اشاعه توسط آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه و فراتر از آن، مورد خدشه قرار گرفته است. در عین حال از حیث موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران، موضع بسیار روشن است: تا زمانی که در این سند عضو هستیم، خود را متعهد به تکالیف مندرج در آن میدانیم. موضع ما همواره ثابت و اصولی بوده است. در رابطه با اصل سلاحهای هستهای نیز باید گفت که این سلاحها به عنوان مخربترین ابزار کشتار جمعی، از نگاه ما هم مغایر با آموزههای دینی است و هم سلاحی ضدتمدن و ضدبشری محسوب میشود.
بقایی در پاسخ به سوالی درباره گزارشهای رسانهای پیرامون احتمال استفاده آمریکا از سلاحهای اتمی تاکتیکی علیه ایران، گفت: درباره بسیاری از موضوعات صحبت میشود و ما نیز درباره بسیاری از مسائل اظهارنظر میکنیم؛ بنابراین نیازی به نگرانی از طرح مباحث گوناگون نیست.
وی افزود: این موضوع به قدری از منظر انسانی، حقوق بین الملل و اخلاقیات، قبیح و ناپسند است که حتی طرح آن نیز نشان دهنده ذهنیت بسیار غیرانسانی کسانی است که به چنین مباحثی دامن میزنند. جنایاتی که آمریکا و رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر مرتکب شدهاند، نه تنها جنایت علیه انسانها، کشورها و حقوق بین الملل بود، بلکه نظام منع اشاعه را نیز به بدترین شکل ممکن به مخاطره انداختند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران افزود: گویا این کشورها قوه تعقل و دوراندیشی خود را از دست دادهاند و نمیاندیشند که عادی سازی گفت وگو درباره موضوعاتی که تا پیش از این در سطح بین المللی به عنوان تابو محسوب میشدند، میتواند زمینه ساز فکر کردن سایر کشورها به بسیاری از مسائل مشابه شود. آنها متوجه نیستند که هم زمان با ارتکاب جنایت در منطقه ما، مناطق مناقشه آمیز دیگری نیز در جهان وجود دارد؛ همچنین غافل از این واقعیتاند که آنها تنها دارندگان سلاح هستهای نیستند و طرح چنین مباحثی ممکن است این اندیشه را در ذهن دیگر دارندگان سلاح هستهای نیز ایجاد کند که گویا این موضوع امری پیش پاافتاده و سطحی است. بنابراین، مطمئناً جامعه جهانی، شخص دبیرکل سازمان ملل متحد و همه کشورهایی که برای صلح، امنیت بین المللی، انسانیت و تمدن انسانی ارزش قائل هستند، باید نسبت به این روند هوشیار باشند. حتی اگر این مباحث در سطح رسمی مطرح نشده باشد، نفس طرح آن در برخی از اندیشکدههای بدسابقه، خود باید جامعه جهانی را نسبت به مسیری که تمدن انسانی به سوی آن در حرکت است، بیدار و هشیار کند؛ مسیری که قطعاً کل تمدن بشری را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد.
اینکه در قلمرو ایران برای دفاع از خود آماده شویم و تمهیدات لازم را بیندیشیم، به هیچ کس ارتباطی پیدا نمیکند
بقایی در پاسخ به این سوال که آمریکا مدعی شده است که به دلیل آماده سازی نیروهای ایرانی برای مین گذاری در جزیره لارک به آن جزیره حمله کرده، گفت: آمریکا دروغ میگوید. هر بار که میخواهد جنایت خود را توجیه کند، بهانهای تازه میتراشد. باز هم تأکید میکنم که ادعای آمریکا را نباید مقطعی و موردی نگاه کنید؛ بلکه جنایاتی که در این دو سال مرتکب شده را کنار هم بگذارید. از ابتدا بهانه «خطر قریب الوقوع» را مطرح کردند، سپس خطر بمب هستهای ایران را، چیزی که کماکان تکرار میکنند و این نشان میدهد که یک الگوی ثابت وجود دارد: آمریکا هر بار دروغی جدید جعل میکند تا جنایت خود را توجیه کند. اینکه ما در قلمرو جمهوری اسلامی ایران برای دفاع از خود آماده شویم و تمهیدات لازم را بیندیشیم، به هیچ کس ارتباطی پیدا نمیکند و ادعایی که مطرح کردهاند، صرفاً یک ادعای بیاساس است. آنچه رخ داد، یک تجاوز نظامی آشکار بود و آمریکا باید در قبال این اقدام پاسخگو باشد. قطعاً این پاسخ گویی اتفاق افتاده و خواهد افتاد.
بقایی در پاسخ به این سوال که برخی از رسانهها مدعی شدهاند که عاصم منیر در جریان سفر به تهران پیشنهاد عبور از بند ۱۳ تفاهم نامه اسلام آباد را مطرح کرده، گفت: سفر آقای عاصم منیر به تهران در چارچوب تلاش هایی است که پاکستان از چند ماه پیش برای جلوگیری از تشدید تنشها انجام میدهد. مطالبی که در رسانهها مطرح شده، عمدتاً گمانه زنی رسانهای است.
در شرایط فعلی نمیتوانیم از بازگشت به تفاهم نامه اسلام آباد سخن بگوییم
وی افزود: در شرایط فعلی، ما اساساً نمیتوانیم از بازگشت به تفاهم نامهای سخن بگوییم؛ دلیل آن روشن است: طرف آمریکایی تعهدات خود را نقض کرده است. باید دقت داشت که جای مدعی و مدعی علیه عوض نشود. این آمریکا بود که جنگ را آغاز کرد، آمریکا بود که تفاهم را نقض کرد، آمریکا بود که با بهانهای ساختگی حملات را از سر گرفت و اکنون نیز این آمریکاست که باید در قبال اقدامات خود در برابر جامعه جهانی پاسخگو باشد.
سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین در پاسخ به این سوال که برخی تحلیلگران معتقدند که ایران در این جنگ، یک الگوی پیچیده را در پیش گرفته و در چارچوب آن تلاش میکند تا به جای شکست مستقیم آمریکا، با افزایش هزینههای سیاسی، اقتصادی، امنیتی و انتخاباتی، واشنگتن را از اقدامات خود پشیمان کند. آیا این رویکرد را تأیید میکنید؟»، گفت: بله.
ایران به درخواست دولت وقت سوریه در برابر تروریسم اقدام کرد
بقایی در پاسخ به این سوالی درباره اظهارات وزیر خارجه سوریه علیه ایران و تاکید او مبنی بر این که «ایران باید به اقدامات خود در سوریه اعتراف کند» گفت: بله اعتراف میکنیم که در آن مقطع زمانی و بر اساس درخواست قانونی دولت وقت سوریه، برای دفاع از مردم این کشور در برابر تروریسم، به هر شیوهای که در توان داشتیم، کمک کردیم. این اقدام در چارچوب حقوق بین الملل و برای حفظ تمامیت ارضی سوریه صورت گرفت.
متاسفیم که بخشی از جولان سوریه تحت اشغال رژیم صهیونیستی است
وی تصریح کرد: اگر باز هم قرار بر اعتراف باشد، این نکته را نیز فراموش نمیکنیم که در آن دوران، رژیم صهیونیستی جسارت انجام اقداماتی را که در یکی دو سال اخیر علیه مردم سوریه مرتکب شده، نداشت. ما به شدت متأسفیم که بخش قابل توجهی از جولان سوریه در حال حاضر تحت اشغال رژیم صهیونیستی قرار دارد و این رژیم به جنایات خود علیه سوریه از جمله تجاوز به خاک این کشور ادامه میدهد. این اقدام از نظر ما کاملاً محکوم است و همواره بر این موضع اصولی تأکید داشتهایم.
بقایی در ادامه این نشست خبری در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه در بیانیه پایانی اجلاس شانگهای، حملات نظامی به ایران به طور رسمی محکوم شده و از حاکمیت ملی ایران حمایت به عمل آمده است. آیا این موضع گیری به این معناست که تهران اکنون میتواند روی کمکهای واقعی فنی، نظامی و دفاعی از سوی شرکای خود در سازمان همکاری شانگهای از جمله روسیه و چین حساب کند؟ یا اینکه این بیانیه صرفاً در چارچوب دیپلماتیک باقی خواهد ماند و جنبه عملیاتی نخواهد داشت؟ گفت: کشورها زمانی که موضعی را در قبال یک موضوع میپذیرند و آن را به طور رسمی اعلام میکنند، قطعاً خود را نسبت به آثار و تبعات آن نیز متعهد میدانند. انتظار ما این است که همه کشورهای عضو سازمانهای بین المللی از جمله شانگهای، بریکس و دیگر ترتیبات منطقهای با درک عمق تحولات و نیز با آگاهی از این واقعیت که قانون شکنی و زیاده خواهی آمریکا محدود به یک کشور یا منطقه خاص نخواهد ماند، تلاشهای خود را برای صیانت از حقوق و حفظ حاکمیت ملی خویش مضاعف کنند؛ چراکه فشارها و تحریمهای آمریکا علیه یک کشور عضو، در واقع تحریم و فشار علیه همه کشورهای دیگر نیز محسوب میشود.
وی افزود: ما قطعاً به رایزنیهای خود با تمامی کشورهایی که برای حاکمیت قانون، حقوق بین الملل و مصالح و منافع ملی خود ارزش قائل هستند، ادامه خواهیم داد و از هر فرصتی برای تقویت همکاریهای چندجانبه بهره خواهیم گرفت. در عین حال، طبیعتاً نوع و سطح همکاریها بستگی به اراده متقابل، توانمندیهای عملی و الزامات راهبردی طرفین دارد و جمهوری اسلامی ایران نیز بر اساس منافع ملی خود، از هر گونه همکاری سازنده و مؤثر در چارچوب موازین بین المللی استقبال میکند.
بقایی در پاسخ به سوالی درباره برگزاری یک نشست مرتبط با توافق دفاعی میان پاکستان، عربستان و ترکیه در استانبول گفت: پیش از این نیز گفتهایم که هیچ دلیلی نمیبینیم که پیمانی را که میان سه کشور اسلامی که مستقیم یا غیرمستقیم بارها از سوی رژیم صهیونیستی مورد تهدید قرار گرفتهاند، به عنوان تهدیدی علیه خودمان قلمداد کنیم. در رابطه با ترکیه در همین روزهای اخیر شاهد بودید که به چه نحو از سوی رژیم صهیونیستی مورد خطاب و تهدید قرار گرفت. ادعاهای توهم آمیز این رژیم درباره «اسرائیل بزرگ» علیه عربستان و نیز مواضع خصمانهاش علیه پاکستان، همه نشان میدهد که کشورهای اسلامی منطقه از یک سو به این نتیجه رسیدهاند که نمیتوانند امنیت خود را بر وعدههای آمریکا متکی کنند، چراکه آمریکا صرفاً به دنبال حفظ منافع رژیم صهیونیستی است و از سوی دیگر به این باور دست یافتهاند که برای صیانت از امنیت خود، باید بر همکاری و اعتماد متقابل با یکدیگر تکیه کنند. در این چارچوب، جمهوری اسلامی ایران با این کشورها در حال گفت وگو بوده است. ترکیه نیز همسایهای بسیار مهم برای ماست و روابط خوبی با جمهوری اسلامی ایران دارد؛ بنابراین قطعاً در همه زمینهها، رایزنیهای خود را ادامه خواهیم داد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران در پاسخ به سوالی درخصوص اظهارات گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد مبنی بر اینکه او جز صدا قدرتی در اختیار ندارد و در عین حال گفته سازمان ملل در عمل درباره مسئولیتهای خود موفق بوده؟ این تناقض در گفتار را چگونه میبینید؟ گفت: واقعاً منشور سازمان ملل متحد صرفاً برای جلوگیری از جنگ میان ابرقدرتها تدوین نشده است. سازمان ملل متحد برای جلوگیری از جنگ به معنای عام آن شکل گرفته است. بنابراین، فکر نمیکنم افتخاری داشته باشد که بگوییم سازمان ملل متحد مانع از جنگ میان قدرتهای بزرگ شده است؛ در حالی که میدانیم جنگ میان بسیاری از کشورها، که برخی قدرتهای بزرگ نیز پشت آن قرار داشتهاند، چه جنایات و فجایعی به دنبال داشته است. تقلیل فلسفه وجودی سازمان ملل متحد به جلوگیری از جنگ میان قدرتهای بزرگ، یک تفسیر خطرناک از منشور سازمان ملل متحد است.
وی افزود: نکته دیگر، در رابطه با جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران است. اینکه این جنگ باعث شد قدرتهای نظامی محدودیتهای خود را بشناسند، نمیتواند نتیجهای باشد که دبیرکل سازمان ملل متحد بخواهد بر اساس آن، از چنین جنایت و تجاوز نظامی آشکاری صرف نظر کند. ما انتظار داشتیم و همچنان انتظار داریم که سازمان ملل متحد و شخص دبیرکل، موضعی قاطع درباره اقدامی که به خوبی میدانند خلاف قانون و ناقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد و مصداق اقدام تجاوزکارانه بوده است، اعلام کنند.
دبیرکل سازمان ملل از قدرت «صدایی» که در اختیار دارد علیه اقدامات آمریکا اقدام کند
بقایی تاکید کرد: نکته دیگری که درباره نداشتن قدرت دبیرکل مطرح کردید، این است که من مطمئن نیستم ایشان دقیقاً از چنین عبارتی استفاده کرده باشند، اما دست کم اشاره کردهاند که دبیرکل دارای یک «صدا» است. خب، از همین صدا استفاده کنید. از این صدا برای رساندن واقعیتها به گوش مردم جهان باید استفاده شود. حتی اگر فرض بگیریم که دبیرکل سازمان ملل متحد، به جز یک صدا، اختیار دیگری ندارد که به نظر من چنین نیست، منشور ملل متحد اختیارات قابل توجهی را برای دبیرکل در نظر گرفته است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به این سوال که در سپتامبر ۲۰۲۵، شی جین پینگ، رئیس جمهور چین، در نشست سازمان همکاری شانگهای در تیانجین، «ابتکار حکمرانی جهانی» را با هدف مقابله با کاستیهای حکمرانی جهانی و پاسخ به چالشهای نظام بین الملل مطرح کرد. این ابتکار، چارچوبی جدید برای بهبود حکمرانی جهانی در شرایط آشفته و در حال تغییر کنونی ارائه داد و با استقبال و حمایت کشورهایی از جمله ایران مواجه شد. در آستانه نخستین سالگرد ارائه و اجرای این ابتکار، ارزیابی ایران از دستاوردهای آن چیست و ایران چه انتظارات و پیشنهادهایی برای تقویت و اجرای این ابتکار دارد؟ گفت: ما از هر ابتکاری که در جهت ارتقای صلح و امنیت بین المللی، حفظ چندجانبه گرایی، صیانت از منشور ملل متحد و رعایت حقوق بین الملل باشد، حمایت میکنیم. چین، به عنوان شریک تجاری ایران و کشوری دوست که با آن روابط در سطح شراکت راهبردی داریم، برای ما اهمیت بسیار بالایی دارد. چین عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد است و ما همواره تلاش کردهایم از این جایگاه برای تقویت چندجانبه گرایی و ایجاد همبستگی میان کشورهای جنوب جهانی استفاده کنیم.
وی افزود: در همکاری و تعامل با دوستان چینی، به رغم اینکه در یک سال اخیر با ناامنی شدید در منطقه خود نیز روبه رو بودهایم که دلیل اصلی آن، اقدامات غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است، چینیها تلاشهای زیادی برای کمک به بهبود اوضاع در منطقه ما انجام دادهاند و ما این تلاشها را ارج مینهیم. در عین حال، معتقدیم همه ما باید تلاشهای خود را تقویت کنیم و هم افزایی بیشتری داشته باشیم تا از تشدید ناامنی در منطقه و تضعیف چندجانبه گرایی جلوگیری کنیم.