تالاب عینک را با زباله دانی اشتباه نگیریم؛ این مبل شکسته از کجا به آب رسید؟

اختصاصی کلانشهر: تالاب عینک، این پهنه آبی کم نظیر در غرب رشت، سال‌ها بیشتر از آنکه یادآور ظرفیت‌های گردشگری یک شهر باشد، نمادی از بلاتکلیفی و بی‌توجهی بود. تالابی که به دلیل شکلش در تصاویر هوایی «عینک» نام گرفته و در گزارش‌های مختلف به عنوان بزرگ‌ترین تالاب شهری ایران معرفی شده است، سال‌ها منتظر ساماندهی و احیا ماند. حالا اما وضعیت در حال تغییر است.

پس از سال‌ها پیگیری، از سال ۱۴۰۲شهرداری رشت به عنوان متولی تالاب معرفی شد و عملیات لایروبی و بازآفرینی آن در سال‌های اخیر شتاب گرفت. حالا صحبت از توسعه گردشگری، آغاز فعالیت کشتی گردشگری، ایجاد مسیر دوچرخه سواری، مبلمان شهری و سکوهای ماهیگیری است؛ طرح هایی که اگر به سرانجام برسند، می‌توانند چهره این بخش از رشت را تغییر دهند و ظرفیت گردشگری شهر را افزایش دهند.

اما درست در چنین شرایطی، تصاویری به دست ما رسیده که پرسش‌های جدی درباره رفتار بخشی از شهروندان ایجاد می‌کند.

در جریان لایروبی تالاب عینک، انواع و اقسام زباله‌ها از دل آب و رسوبات بیرون کشیده شد؛ از میز و صندلی شکسته و لباس گرفته تا پلاستیک و دیگر پسماندهایی که ظاهراً طی سال‌ها راه خود را به این پهنه آبی باز کرده بودند.

انتظار این بود که با آغاز احیای تالاب، شهروندان نیز تغییر را ببینند و سهم خود را در حفظ آن ایفا کنند.

اما حالا تصویری از یک مبل شکسته و مستعمل در تالاب عینک به دست ما رسیده است؛ مبلی که ظاهراً کسی آن را از منزل یا محل کار خود خارج کرده، مسافتی را با خود حمل کرده و در نهایت به جای تحویل به مسیرهای قانونی جمع آوری پسماند، داخل تالاب انداخته است.

این پرسش واقعاً ساده است: چطور ممکن است یک نفر مبل شکسته‌ای را از خانه یا محل کار خود بیرون بیاورد، آن را داخل خودرو بگذارد، تا تالاب عینک حمل کند و بعد تصور کند انداختنش در آب، راه مناسبی برای خلاص شدن از شر آن است؟

آیا گذاشتن پسماند در محل تعیین شده برای جمع آوری توسط شهرداری آن قدر دشوار است که باید چند متر یا چند کیلومتر آن را حمل کرد و در تالابی که تازه لایروبی شده انداخت؟
ماجرا فقط یک مبل نیست.گزارش هایی از مشاهده افرادی وجود دارد که زباله‌های خود را داخل خودرو می‌گذارند و سپس در محدوده تالاب از خودرو بیرون آورده و به داخل آب یا حاشیه آن پرتاب می‌کنند.

این رفتار فقط تخلف از یک قاعده زیستی نیست؛ مسئله‌ای است به نام مسئولیت اجتماعی.

البته مشاهده یک مبل یا هر زباله دیگری در تالاب به هیچ وجه به این معنا نیست که ساکنان همان محدوده چنین کاری کرده‌اند. حتی ممکن است فردی از نقطه‌ای دیگر از شهر یا خارج از محله، زباله خود را به اینجا آورده باشد. بنابراین نباید یک رفتار نادرست را به حساب همه ساکنان منطقه گذاشت.

مسئله دقیقاً همان فردی است که چنین تصمیمی گرفته است.

چنین رفتاری را نمی‌توان با جمله «یک مبل بود و یکی انداخت» تمام کرد. یک تالاب، یک پارک، یک رودخانه یا یک فضای طبیعی متعلق به یک فرد یا یک محله نیست؛ بخشی از سرمایه عمومی شهر است.

شهرداری رشت سال‌ها برای رسیدن به مرحله‌ای که امروز تالاب عینک بتواند دوباره به یک ظرفیت گردشگری تبدیل شود، با مشکلات مختلف دست وپنجه نرم کرده است. اجرای لایروبی، آزادسازی حریم، ساماندهی پیرامون تالاب و برنامه ریزی برای استفاده گردشگری از این پهنه، یک شبه اتفاق نیفتاده است.

حالا که قرار است در کنار این تالاب مسیر دوچرخه، فضای پیاده روی، مبلمان شهری و امکانات گردشگری ایجاد شود و حتی کشتی گردشگری در آن مستقر شود، انتظار زیادی نیست اگر از شهروندان بخواهیم هوای این دارایی عمومی را داشته باشند.

رشت برای افزایش سرانه گردشگری و ایجاد فضاهای عمومی جذاب، بیش از هر چیز به حفظ همین داشته‌های طبیعی نیاز دارد.

اگر تالاب عینک قرار است به مقصدی برای تفریح خانواده‌های رشتی و گردشگران تبدیل شود، نباید چند سال دیگر دوباره شاهد این باشیم که همان میز و صندلی‌ها، همان پلاستیک‌ها و حتی مبل‌های شکسته از آب بیرون کشیده شوند.

باید این فرهنگ نهادینه شود که مسئولیت فقط بر عهده شهرداری نیست. شهروندان نیز در حفظ این تغییر سهم دارند.

اگر کسی را دیدیم که زباله داخل تالاب،جنگل، رودخانه یا فضای طبیعی شهر و روستا می‌اندازد، بی‌تفاوت عبور نکنیم. تذکر محترمانه، ثبت تصویر یا ویدئو در صورت امکان و بدون ایجاد درگیری، گزارش موضوع به شهرداری یا مراجع مسئول و مستندسازی موارد تکرارشونده، می‌تواند مانع عادی شدن چنین رفتارهایی شود.

قرار نیست شهروندان جای نهادهای مسئول را بگیرند؛ اما جامعه‌ای که در برابر تخریب دارایی‌های عمومی بی‌تفاوت می‌ماند، هزینه بی‌تفاوتی خود را دیر یا زود پرداخت می‌کند.

تالاب عینک تازه دارد از زیر سال‌ها غبار و بی‌توجهی بیرون می‌آید.

کاش اجازه ندهیم عادت‌های قدیمی دوباره آن را به جایی برای دور ریختن زباله تبدیل کند.

مبل شکسته، پلاستیک، لباس و میز و صندلی قرار نیست بخشی از چشم انداز تالاب عینک باشند.

این تالاب قرار است برای مردم رشت و گردشگران، یک فضای زیبا و زنده باشد؛ نه بزرگ‌ترین سطل زباله روباز شهر.

مطالعه نسخه کامل