اختصاصی کلانشهر: کمیته نوبل نروژ روز جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۹ اکتبر ۲۰۲۶، جایزه صلح نوبل را به ناوانتم «ناوی» پیلای، حقوقدان و مقام پیشین سازمان ملل متحد، اعطا کرد. این جایزه به پاس تلاش‌های او برای ترویج صلح، تقویت حقوق بین‌الملل و پیگیری قضایی جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی به او تعلق گرفت.
ناوی پیلای کیست؟
ناوی پیلای با نام کامل ناوانتم پیلای، حقوقدان اهل آفریقای جنوبی و از چهره‌های شناخته‌شده حوزه حقوق بشر و عدالت بین‌المللی است. او ۲۳ سپتامبر ۱۹۴۱ در دوربان آفریقای جنوبی و در خانواده‌ای با تبار تامیل هندی متولد شد؛ دوره‌ای که نظام تبعیض نژادی آپارتاید بر این کشور حاکم بود.
پیلای در دوران فعالیت حقوقی خود از فعالان مخالف آپارتاید دفاع کرد و در مسیر مبارزه با تبعیض نژادی و دفاع از حقوق شهروندان نقش داشت. او در سال ۱۹۶۷ دفتر حقوقی خود را در دوربان تأسیس کرد و بعدها تحصیلات حقوقی خود را در دانشگاه هاروارد ادامه داد و در سال ۱۹۸۸ مدرک دکترای علوم حقوقی دریافت کرد.
سوابق قضایی و مسئولیت‌های بین‌المللی
پیلای در سال ۱۹۹۵ به دادگاه عالی آفریقای جنوبی منصوب شد و سپس وارد ساختار قضایی بین‌المللی شد. از مهم‌ترین مسئولیت‌های او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
دادگاه کیفری بین‌المللی برای رواندا: او از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ قاضی و رئیس این دادگاه بود. نقش او در رسیدگی به پرونده‌های مربوط به نسل‌کشی رواندا و به رسمیت شناختن خشونت جنسی به‌عنوان یکی از مصادیق جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی، از بخش‌های مهم کارنامه قضایی اوست.
دیوان کیفری بین‌المللی: او از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ به‌عنوان قاضی در این نهاد فعالیت کرد.
کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد: پیلای از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ این مسئولیت را برعهده داشت.
دیوان بین‌المللی دادگستری: او از سال ۲۰۱۹ به‌عنوان قاضی موقت در پرونده مربوط به اتهام نسل‌کشی میانمار علیه اقلیت روهینگیا فعالیت کرده است.
چرا جایزه صلح نوبل به ناوی پیلای رسید؟
کمیته نوبل نروژ اعلام کرد این جایزه به دلیل تلاش‌های پیلای برای پیشبرد صلح و حقوق بین‌الملل به او اعطا شده است. در بیانیه کمیته، نقش او در تقویت نظام حقوقی بین‌المللی و پیگیری قضایی جنایت‌های جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی مورد تأکید قرار گرفت.
کمیته نوبل همچنین بر اهمیت استقلال نهادهای قضایی و ضرورت پاسخ‌گو کردن عاملان جنایت‌های بین‌المللی تأکید کرد و انتخاب پیلای را یادآور نقش حاکمیت قانون در دستیابی به صلح پایدار دانست.
نقش ناوی پیلای در پرونده فلسطین
یکی از مسئولیت‌های مهم سال‌های اخیر پیلای، ریاست کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطین بود. او از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ ریاست این کمیسیون را برعهده داشت.
این کمیسیون در گزارشی در سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که اقدامات اسرائیل در غزه مصداق نسل‌کشی است؛ با این حال، کمیته نوبل در توضیح رسمی خود، دلیل اعطای جایزه را تلاش‌های گسترده او برای پیشبرد حقوق بین‌الملل و پاسخ‌گویی قضایی در قبال جنایت‌های بین‌المللی عنوان کرد.
زمان اهدای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶
اعلام برنده جایزه صلح نوبل در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شد. مراسم رسمی اهدای جوایز نوبل طبق برنامه در ۱۰ دسامبر، هم‌زمان با سالگرد درگذشت آلفرد نوبل، در اسلو نروژ برگزار می‌شود.
انتخاب ناوی پیلای، با توجه به سابقه فعالیت او در مبارزه با آپارتاید، رسیدگی به پرونده‌های نسل‌کشی و مسئولیت‌هایش در سازمان ملل و نهادهای قضایی بین‌المللی، بار دیگر توجه جهانی را به پیوند میان حقوق بشر، عدالت بین‌المللی و برقراری صلح پایدار جلب کرده است.