کلانشهر: معاون دانشجویی دانشگاه علامه طباطبایی گفت: یکی از دلایلی که مردم برخی مناطق، حاضر به رعایت دستورالعملهای بهداشتی و حفظ فاصلهگذاری اجتماعی نیستند، خستگی و کلافگی اجتماعی است. در این نظام سکونتی، آدمها را در آپارتمانهایی سکونت دادهایم که جوابگوی نیازهای اجتماعی ساکنان نیست. بسیاری از جابهجاییهایی که در سطح شهر انجام میشود ضرورت ندارد و برای تنوع و گذران اوقات فراغت انجام میشود که زیانآور و آسیبزننده است.
به گزارش ایسنا، غلامرضا لطیفی ضمن بیان این مطلب اظهار کرد: بحرانها و حوادثی از نوع بیماری کرونا یک ویژگی اپیدمیولوژیک هستند که بشر در طول تاریخ، همیشه در نظامهای اجتماعی و حوزههای شهری و مکانی با آن درگیر بوده است و با خردگرایی و گاهی مواقع با جهل با این پدیدهها روبهرو شده است. جامعه جهانی وقتی با پدیده کرونا برخورد کرد، متوجه شد که از لحاظ توانمندی برای مقابله با حوادث توانمندی پایینی دارد. با توجه به این موضوع و ساکن بودن بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها، لازم است تمهیداتی به صورت سلسله مراتبی با هماهنگی سازمانها و ارگانهای مختلف برای مقابله با این پدیدهها اندیشیده شود.
وی با اشاره به اینکه ۷۵ درصد جمعیت ایران ساکن شهرها هستند و همچنین بیش از ۱۲ میلیون نفر در حاشیه شهرها سکونت دارند، افزود: به دلیل پایین بودن سواد عمومی و آگاهی اجتماعی، بسیاری از دستورالعملهای بهداشتی به صورت جدی رعایت نمیشود. بنابراین شناسایی جمعیتهای فقیر و گروههای آسیبپذیر در شرایط بحران نیازمند نوعی برنامهریزی حمایتی است تا بتوان با آموزش به صورت رسمی و غیررسمی هزینههای اجتماعی وارد شده را کاهش دهیم.
معاون دانشجویی دانشگاه علامه طباطبایی تاکید کرد: این بیماری نظامهای شهری را تحت تاثیر قرار داده است و هزینههای اجتماعی بسیاری را به خانوادهها تحمیل کرده است. ما نیازمند یک خردگرایی و هوش سازمانی و رفتاری در حوزه مدیریت بحران، مدیریت شهری، مدیریت پدافند غیرعامل و سایر دستگاهها هستیم تا با تعامل بتوانیم با بحران به وجود آمده روبهرو شویم. مدیریت شهری از بخشهای متفاوتی تشکیل شده است که در زمانهای مختلف اولویتهای مختلفی دارد. به طور مثال گاهی اولویت آن مبارزه با آلودگی هوا و گاهی حمل و نقل و ترافیک است. در شرایط کنونی هم اولویت مدیریت شهری مقابله با ویروس کرونا و کاهش آسیبهای اجتماعی آن است.
لطیفی با بیان اینکه افراد را در آپارتمانهایی سکونت دادهایم که جوابگوی نیازهای اجتماعی ساکنان نیست، خاطر نشان کرد: در بحث کرونا خیلی مهم است که با در نظر گرفتن یک بسته سیاستی مناسب تمهیدات لازم را اندیشید و اقدامات مناسب را انجام داد. در ابتدای این بحران چون فشارهای اجتماعی و سیاسی حاکم بود یک نوع عجله در انجام کارها رخ داد و هر دستگاهی سریع وارد عمل شد و در نهایت بسیاری از رفتارها دچار تضاد شدند و یک سردرگمی در فرایند تصمیم گیری به وجود آمد. در صورتی مجموعه دستگاهها و سازمانها میتوانند زیرمجموعه مدیریت ملی و مدیریت شهری قرار بگیرند که با هماهنگی و همکاری در جهت تصمیمهای اتخاذ شده حرکت کنند. البته تصمیمات گرفته شده هم بسیار مهم است که در سطوح مختلف جامعه قابل اجرا باشد.
وی ادامه داد: ما انسانها موجودات اجتماعی هستیم و بسیاری از رفتارهای ما تابع عادتها است. یکی از دلایلی که مردم برخی مناطق، حاضر به رعایت دستورالعملهای بهداشتی و حفظ فاصله گذاری اجتماعی نیستند، خستگی و کلافگی اجتماعی است. در این نظام سکونتی، آدمها را در آپارتمان هایی سکونت دادهایم که جوابگوی نیازهای اجتماعی ساکنان نیست.
لطیفی افزود: بسیاری از جابهجایی هایی که در سطح شهر انجام میشود ضرورت ندارد و برای تنوع و گذران اوقات فراغت انجام میشود که زیان آور و آسیب زننده است. در فرهنگ شهری نیازمند این هستیم که به صورت پیوسته آموزشهای لازم داده شود تا گروههای اجتماعی که هنوز خطر را احساس نکردهاند و یا حاضر نیستند تغییری در سبک زندگی خود ایجاد کنند، آگاه شوند. همچنین کاهش درآمد در خانوادهها باعث از سرگیری فعالیتهای خطرآفرین شده است. اگر دلمشغولی معاش از بین برود و دهکهای پایین جامعه، شناسایی شوند و در چتر حمایتی کمیته امداد، بهزیستی و موسسههای خیریه قرار گیرند، رفت و آمدها کاهش پیدا میکند و امکان کنترل بیماری بیشتر میشود.
استاد برنامهریزی اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی با بیان اینکه میزان تراکم جمعیت در شهرها بالاست و به محض بروز یک بیماری، خیلی سریع آن بیماری منتشر میشود، گفت: شهرها ماهیت چند وجهی و پیچیدهای دارند، به ویژه با رشد گستردهای که شهرهای بزرگ و کلان شهرها دارند. اینکه در ساخت شهرها چگونه باید عمل کنیم نیازمند طرح دستورالعمل هایی در حوزه برنامه ریزی و طراحی شهری است. به طور مثال مشخص شود در یک منطقه، تراکم جمعیت در چه نقطهای باشد. ما در نظام شهری چیزی به نام نقطه اشباع جمعیتی نداریم و نمیدانیم یک منطقه شهری چقدر میتواند جمعیت داشته باشد و فقط به صورت عرضه و تقاضا ادامه پیدا میکند.
به گفته وی، ما باید بر اساس سرانه و شاخصها، منطقه را مورد مطالعه قرار دهیم و بعد مشخص کنیم که این مکان با این مساحت و امکانات حداکثر چه میزان جمعیت را میتواند در خود جا دهد. همچنین بعضی از نقاط که بافت ریزدانه و فرسوده دارد نیازمند توجه و حمایت بیشتری است.
وی در ادامه به معیارهایی همچون نظام کالبدی شهرها، توسعه افقی و عمودی و طراحی فضاها اشاره کرد و افزود: این معیارها نیازمند کارگروههای علمی، مطالعه و پژوهش است. پژوهش هایی که میتواند شرایط مناسبی را ایجاد کند و جامعه را همیشه در حالت آماده قرار دهد تا در مقابل بحرانها بهترین برخورد را داشته باشد. بحران و بیماری به وجود آمده به همان اندازه که تهدید است، میتواند فرصت هم باشد.
لطیفی افزود: کاهش آلایندههای هوا، پدیدههای مخرب طبیعت، تحول نظام اقتصادی و حرکت به سمت آموزش مجازی برخی از نکات مثبت و فرصتهای ایجاد شده توسط بیماری کرونا بود و از این فرصتها میتوان برای فعال سازی ظرفیتهای پنهان استفاده کرد.
معاون دانشجویی دانشگاه علامه طباطبایی با اشاره به نقش مهم پدافند غیرعامل در مدیریت شهری و مقابله با بیماریها به ویژه حملات و بیماریهای بیولوژیکی، گفت: پدافند غیرعامل نوعی دفاع غیرنظامی و در قالب مولفه هایی چون استتار، کنترل، فریب، پوشش و هشدار دادن به موقع است. نکته اساسی و اثرگذار در پدافند غیرعامل، اعلام خبر است. یعنی مسائل چگونه به گروههای مختلف اجتماعی و سطوح مختلف اطلاع رسانی شود تا قابل پذیرش باشد. حتی در گروههای اجتماعی تحصیل کرده هم بسیاری از اطلاعیههای صادر شده را جدی نمیگیرند.
به گفته وی، نحوه اطلاع رسانی و استمرار در برخورد با بحث کرونا مهم است تا منجر به رعایت دستورالعملها شود. همچنین جسارت در تصمیم گیری توسط مسئولان و ارگانهای مختلف هم خیلی مهم است. ما در مقابله با ویروس کرونا نه ایدهآل عمل کردیم و نه ضعیف و سطح پایین، بلکه با توجه به پتانسیل موجود خوب عمل کردیم ولی نیازمند آموزش و آگاهی رسانی بیشتر هستیم.
استاد مدیریت شهری و شهرسازی در ادامه اظهار کرد: نظامهای آکادمیک با تولید دانش و خرد، به طور عمده تحولات نهادی، ساختاری و بنیادی را دنبال میکنند، یعنی در رشد و توسعه علمی در جامعه جهانی همیشه در صف نخست هستند. امکان ندارد ما در جهان امروز که جهان تکنولوژی و رقابت است بتوانیم بدون ابزار و اسلحه دانش گام برداریم.
معاون دانشجویی دانشگاه علامه طباطبایی خاطر نشان کرد: دانشگاههای بسیاری در شرایط کنونی درگیر شناخت این ویروس، اثرات آن و راهکارهای مقابله با آن در اجتماع هستند. به طور مثال دانشگاه علامهطباطبائی به عنوان بزرگترین دانشگاه علوم انسانی و اجتماعی در زمینههای جامعه شناختی، مدیریت، ارتباطات، روانشناسی و اقتصاد میتواند تمهیدات و راه کارهایی را برای مبارزه با پیامدهای ناشی از این ویروس ارائه دهد که در مدیریت شهری قابل اجرا باشد. این کار مستلزم تشکیل کارگروههای تخصصی است تا خروجی این کارگروهها، بستههای سیاستی قابل اجرا متناسب با شرایط و منطقه باشد. به همین دلیل دانشگاهها نقش ویژهای را در مدیریت شهری ایفا میکنند.
استاد دانشگاه علامه طباطبائی با تاکید بر مهم بودن نقش حمل و نقل در مدیریت شهری افزود: حمل و نقل شهری زیر نظر شهرداری است و با کمبود امکانات مواجه است. ما در بحث حمل و نقل شهری فاصله گذاری اجتماعی در مترو و وسایل حمل و نقل درون شهری را داریم که به درستی اجرا و رعایت نمیشود و این سبب گسترش هر چه بیشتر بیماری است.
به گفته وی، در کشورهای دیگر میبینیم که میزان تب افراد قبل از ورود به مترو و اتوبوس سنجیده میشود. یا سرعت قطارها را بیشتر کردهاند تا زمان رسیدن به مقصد کوتاهتر شود و افراد کمتر با هم در تماس باشند. با توجه به اینکه قشر ضعیف و متوسط جامعه بیشترین استفاده را از وسایل حمل و نقل عمومی دارند ما هم میتوانیم با انجام این کارهای ساده و زیر نظر گرفتن تردد افراد و افزایش وسایل حمل و نقل عمومی در زمان افزایش استفاده و اجباری کردن ماسک و دستکش، از گسترش بیماری جلوگیری کنیم و آسیبها را به حداقل برسانیم. البته همکاری مردم و خودداری از رفت و آمدهای غیرضروری هم در کنترل بیماری بسیار تاثیرگذار است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علامه طباطبایی، وی در پایان گفت: شهرهای ما نسبت به بسیاری از حوادث، ایمنیهای مناسب را ندارند. ما در شهرهایی که زندگی میکنیم در معرض آلودگیهای بسیاری از جمله، آلودگی صوتی، آلودگی بصری و آلودگی موجی قرار داریم. افراد عادی در حد بضاعت و توان خود تلاش میکنند تا آسیب کمتری ببینند. اگر بتوانیم از طریق کارگروهها و دستورالعملها شرایط مناسب را ایجاد کنیم و به توصیههای بهداشتی عمل کنیم و از سیستمهای شناور مانند دورکاری و کاهش ساعتهای اداری بهره بگیریم، میتوانیم بیماری را تا زمانی که به طور کامل ریشه کن شود کنترل کنیم.