کلانشهر: گران شدن دستمزد کارگر در کنار ثابت ماندن قیمت خرید محصول برنج در مقایسه با سال قبل، عدم دسترسی به تجهیزات مکانیزاسیون در کاشت و برداشت برنج، همچنین باران هایی که در فصل برداشت میبارد و کمر ساقهها را خم میکند، گوشهای از دغدغههای شالیکاران گیلانی در تولید برنجی است که بر سر سفره ما میآورند.
برنج؛ این محصول خوش عطر و طعم که یکی از غذاهای مهم در سفره هر ایرانی است، بعد از کاشت و داشت و برداشت هنوز کلی راه باید پشت سر بگذارد تا به دست ما برسد، ولی در همین مراحل اولیه و زمانی که شالیکاران عهده دار تولید این محصول هستند با زحمت و حتی خون دل، مراقب کشت خود هستند تا محصول به سرانجام برسد و شاید همین امر دلیل خوش عطر و طعم بودن برنج است که هر ساقه آن با عشق و مهر، کاشت، داشت و برداشت میشود.
ویدا احمدی و همسرش ساکن انزلی هستند و در روستای نوکنده، شالیزاری که برایشان به ارث رسیده را به دلیل عشق به شالیکاری و لذت کشاورزی همچنان حفظ کردهاند و به رسم پدران خود برنج نشا میکنند.
احمدی با اشاره به اینکه شالیکاری یکی از کارهای پرزحمت است، اظهار کرد: وقتی ساقههای برنج را درو میکنیم و محصول برداشت میشود، همه خستگیهای ما به در میشود و به نظرم چیزی لذت بخشتر از این لحظه برای شالیکاران نیست.
وی با بیان اینکه امسال و به دلیل بارش باران در دو مرحله بسیاری از شالیکاران به دلیل خوابیدگی ساقههای برنج متضرر شدند، افزود: زمین شالیکاری من یک و نیم هکتار است و توانستم بعد از دوره اول باران در اسرع وقت محصول را برداشت کنم، ولی برخی از دوستان و آشنایانمان که زمینهای بیشتری داشتند و به موقع نتوانستند همه محصول را برداشت کنند، متاسفانه متحمل خسارت شدند.
این بانوی شالیکار، با تاکید بر اینکه همسرش بازنشسته شده است و برنج را صرفا برای درآمد کشت نمیکنند، گفت: تعدادی از شالیکارانی که میشناسم به دلیل نیاز مالی چون کشاورزی تنها منبع درآمد آنهاست، محصول خود را پیش فروش میکنند و مجبورند با قیمتی که علاف(برنج فروش) به آنها پیشنهاد میدهد، کنار بیایند.
احمدی، با بیان اینکه تاکنون شالیزار خود را بیمه نکرده است، دلیل این کار را هزینه بالای بیمه محصولات کشاورزی عنوان و تصریح کرد: برای برداشت برنج معمولا خانوادگی کار میکنند، زیرا هزینه کارگر بالاست؛ هر چند استفاده از دستگاههای مکانیزاسیون باعث کاهش هزینه کاشت نشا و برداشت میشود، اما این کار برای زمینهای با متراژ کم، مقرون به صرفه نیست.
رتبه نخست گیلان در تولید برنج کیفی کشور
مسعود الماسی، سرپرست سازمان جهاد کشاورزی گیلان در گفت وگویی، با اشاره به اینکه استان گیلان در تولید برنج کیفی رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است، اظهار کرد: برنج مصرفی بیش از ۲۰ میلیون نفر در کشور توسط شالیکاران استان گیلان تولید میشود.
وی با اشاره به اینکه بیش از ۲۳۸ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت برنج رفته است، افزود: در بحث مکانیزاسیون بالغ بر ۶۷ درصد نشاکاری با استفاده از ماشین آلات انجام شد.
سرپرست سازمان جهاد کشاورزی گیلان با تاکید بر اینکه از اعتبارات خط ویژه مکانیزاسیون استفاده کردیم، گفت: بیش از ۱۱۴ میلیارد تومان از این منابع جذب استان شد که از رتبه ۱۳ به اول کشور دست یافتهایم و تا دو سال آینده در این بحث به رقم ۷۰ درصد خواهیم رسید.
با این وجود تعدادی از شالیکاران هستند که امسال به دلیل عدم دسترسی به ماشین ترکوب همچنین بارش باران بر ساقه هایی که منتظر درو بودند، دچار خسارت شدند و این روزها دغدغه برداشت ساقههای خمیده، کمرشان را خم کرده است.
گران بودن هزینه کارگر شالیکاران را با مشکل مواجه کرده است
منور مومنی، یکی از ساکنان روستاهای اطراف شفارود در پنج کیلومتری رضوانشهر است. او با مهربانی به سوالات جواب میدهد، اما خسته از خم شدن کمر ساقههای برنج شالیزارهایش است.
مومنی میگوید: الان که فصل درو است هر روز به مزرعه میروم، ولی به خاطر بارندگی هایی که صورت گرفته، همه ساقهها در گل فرو رفته و این یعنی زحمت زیاد و خستگی طاقت فرسا برای کشاورز!
وی ادامه میدهد: امسال هزینه کارگر بیش از دو برابر پارسال شده، زیرا سال گذشته کارگرها با ۲۰۰ هزار تومان سر مزرعه میآمدند، ولی امسال تا ۵۰۰ هزار تومان هم حق الزحمه میخواهند. وقتی خودم کشاورز و کارگرم و منبع درآمد دیگری ندارم، این مقدار پول را از کجا بیاورم؟!
این بانوی زحمتکش گیلانی، از بیمهری اهالی محل که دستگاه ترکوب دارند نیز گله میکند و میگوید: ۱۱ عدد دستگاه در همین محل وجود دارد، ولی مالکان آن میروند جاهای دیگر کار میکنند و وقتی ما اعتراض میکنیم میگویند اختیار دستگاه خودمان را داریم. از زمان برداشت، امروز و فردا کردند و نیامدند تا باران آمد و همین باعث شد تا به موقع برداشت نداشته باشیم و باران که زد، برنجها کمر خم کردند.
وی که تاکنون محصولات خود را بیمه نکرده و دلیل آن را اجارهای بودن زمین میداند، عنوان میکند: امسال ۱۰ قطعه زمین ۲۵۰۰ هکتاری اجاره کردم و صاحب زمین ساکن تهران است و زیاد به اینجا نمیآید، فقط اجاره زمین را میگیرد؛ البته شنیدهام که بیمه هم پول کافی در زمان خسارت نمیدهد.
منور مومنی عرق جبین را پاک میکند و دست به کمر خستهاش میزند و به کمر خم شده و در گل مانده ساقههای برنج با حسرت نگاه میکند و زیر لب میگوید: خوب کاشتم و خوب رسیدگی و آبیاری کردم، ولی باران امان نداد که خوب برداشت کنم؛ خب از حکمت خدا بود و نمیشود جلوی باران را گرفت.
این بانوی زحمتکش یکی از صدها شالیکاری است که برنج خود را پیش فروش میکنند و در واقع تا هنوز محصول نرسیده، کفگیر پول برنج به ته دیگ میرسد. میگوید چون محل درآمد دیگری ندارد، مجبور است محصول را به علاف پیش فروش کند و پول بگیرد و چرخ زندگی را بچرخاند.
مومنی یادآور میشود: درخواست همه شالیکاران از دولت این است که قیمت برنج همراه با پوسته را بالا ببرد، مخصوصا امسال که باران در دو مرحله بارید و کشاورزان خیلی ضرر کردند. علاوه بر آن گران شدن حق الزحمه کارگر هزینه برداشت برنج را افزایش داده و دیگر پولی بابت کشت برنج برای شالیکار نمیماند.
سوءاستفاده دلالان برنج از شالیکاران در فصل برداشت
آیت الله رسول فلاحتی، نماینده ولی فقیه در گیلان، به سوءاستفاده دلالان برنج از شالیکاران در فصل برداشت محصول اشاره کرد و گفت: از دولتمردان میخواهیم در ماههای آینده و حداقل در سه ماه پاییز از واردات برنج خودداری کنند.
امام جمعه رشت، بیشتر شالیکاران گیلانی را تک محصولی عنوان کرد و افزود: محصول عمده کشاورزان در استان برنج است و محصولات دیگری ندارند تا بتوانند امور زندگی خود را با آن بگذرانند.
نماینده ولی فقیه در گیلان، با بیان اینکه کشاورزی گیلان نظام پایداری ندارد، تصریح کرد: شالیکاران هنگام نشای برنج با کمبود آب کشاورزی مواجه هستند و در زمان برداشت محصول، بارانهای موسمی موجب خواباندن خوشههای برنج میشود.
وی به سختیها و هزینههای بالای برداشت دستی محصول برنج اشاره کرد و یادآور شد: کمباین به دلیل خوابیدن خوشهها نمیتواند در شالیزارها فعالیت داشته باشد و روش برداشت دستی هزینههای بسیاری به کشاورزان تحمیل میکند.
آیت الله فلاحتی، از دولتمردان خواست همانگونه که نمایندگان مردم در مجلس مطرح کردند، در ماههای آینده و حداقل در سه ماه پاییز از واردات برنج خودداری کنند و گفت: اگر برنج وارد کردید حداقل به بازار عرضه نشود تا کشاورزان بتوانند محصول خود را به آسانی در بازار بفروشند.
وی شالیکاران را دارای مشکلات بسیار در تولید محصول برنج دانست و اظهار کرد: آمدیم از نزدیک مشکلات شالیکاران را ببینیم و این دردها را به مسئولان مربوطه انتقال دهیم.
خواسته شالیکاران؛ ورود به موقع دولت در خرید تضمینی محصول برنج
اسماعیل خجسته، دهیار روستای آبکنار، سال هاست که شالیکاری میکند.
وی ادامه میدهد: امسال به دلیل بارش باران به ساقههای رسیده برنج که هنوز برداشت نشده بودند خسارت وارد شد.
دهیار آبکنار اظهار میکند: وقتی ساقهها به دلیل بارش خم شده و زیر آب میرود، علاوه بر اینکه زحمت برداشت بیشتر میشود، هزینه برداشت نیز افزایش پیدا میکند؛ در مواردی نیز باید با تعداد بیشتری از کارگران ساقههای برنج برداشت شود.
خجسته، با بیان اینکه امسال هزینه کارگر گران شده و تقریبا تا دو برابر افزایش پیدا کرده، میگوید: افزایش هزینه طبیعی است، چون همه چیز گران شده و کارگرها هم برای گذران زندگی خود مجبور هستند حق الزحمه را گران کنند، ولی این گرانی و افزایش هزینه برای شالیکاران گران تمام میشود.
وی با بیان اینکه تعاونی هنوز برای خرید برنج اقدام نکرده، میافزاید: تقریبا هر سال کشاورزان این مشکل را دارند که تعاونی به موقع اقدام به خرید نمیکند؛ همچنین قیمت تضمینی ندارد و بیشتر کشاورزان نیز وام سلف گرفتند و چون اول پاییز مجبور هستند وام را تسویه کنند، بر همین اساس مجبورند برنج را به واسطهها بفروشند.
این شالیکار، با تاکید بر اینکه کشاورز دستش خالی است و مجبور میشود محصول خود را به واسطهها بفروشد، میگوید: برخی واسطهها هم از آب گل آلود ماهی میگیرند و برنج را ارزان خریده و چند وقت بعد که قیمت برنج گران میشود آن را به دو برابر قیمتی که از شالیکار خریدهاند، به مصرفکننده میفروشند.
خجسته تصریح میکند: دولت باید در این زمینه ورود کرده و قیمت تضمینی برای خرید برنج از کشاورز بگذارد تا زحمت کشاورز به هدر نرود و شیرینی برداشت محصول کام کشاورز را شیرین کند.
ایسنا