کلانشهر: حسین امیرعبداللهیان وزیر اموخارجه جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه ۲۳ اسفندماه برای دیدار و گفت وگو با مقام‌های فدراسیون روسیه عازم مسکو شد.

این سفر در میانه شرایط پیچیده حاکم بر مذاکرات وین و همچنین اوج گیری بحران اوکراین که تقابل کم سابقه غرب و روسیه را بدنبال داشته از جنبه‌های مختلف می‌تواند حائز اهمیت باشد.

روسیه هفته گذشته اعلام کرد که آمریکا باید به صورت کتبی به این کشور تعهد بدهد که تحریم‌های اعمال شده بر علیه مسکو پس از بحران اوکراین مانعی بر سر راه همکاری‌های اقتصادی و هسته‌ای این کشور با ایران که بخشی از ان نیز در برجام قید شده است ایجاد نخواهد کرد.

این درخواست روسیه موجب شد که رسانه‌ها و برخی مقامات غربی به حمله شدید به مسکو، این کشور را به سنگ اندازی در مسیر نهایی شدن مذاکرات وین و دستیابی به توافق متهم کنند.

برخی منتقدان و مخالفان همکاری ایران با روسیه در داخل کشور نیز ضمن همراهی با موج غربی ایجاد شده، مسکو را متهم به گروگان گرفتن منافع ایران برای تامین مطالبات خود کردند.

این فضا تا جایی پیش رفت که حتی موضع بی‌طرفی فعال جمهوری اسلامی ایران که مبنای آن از یک سو مخالفت با جنگ و از سوی دیگر محکومیت اقدامات تحریک آمیز امریکا و غرب در اوکراین بود به کوتاه آمدن ایران برابر شرط گذاری روسیه تعبیر شد و مورد حمله رسانه‌های غربی و همفکران انها در داخل قرار گرفت.

 در چنین شرایطی روز گذشته روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام ارشد در دولت آمریکا نوشت که واشنگتن با درخواست روسیه برای معاف شدن از تحریم‌ها برای اجرای برجام مخالف است و یک هفته به مسکو مهلت داده که این درخواست را پس بگیرد.

این روزنامه از قول مقام آمریکایی که نام وی را اعلام نکرده اعلام کرد که اگر کرملین از خواسته خود برای مستثنی شدن تحریم‌ها برای اجرای برجام کوتاه نیاید، آمریکا در پی توافقی خواهد رفت که روسیه را از برجام مستثنی کند.

روسیه نیز برابر اظهارات مقامات غربی که این کشور را به کارشکنی در مذاکرات وین متهم کرده‌اند ضمن رد ادعاهای مطرح شده بر لزوم نفع همه طرفها از توافق حاصل از مذاکرات وین تاکید کرده است.

وزارت خارجه روسیه روز دوشنبه اعلام کرد: روسیه با این حقیقت پیش می‌رود که «مسیر احیای مؤثر اجرای برجام در سایه احیای توازن بین عناصر هسته‌ای و اقتصادی "توافق" است به طوریکه در راستای منافع تمامی طرف‌ها باشد»

مسکو با اشاره به موضوعات حل نشده میان ایران و آمریکا که در حال حاضر مانع اصلی شکل گیری توافق است، خاطر نشان کرده است: متن توافق هنوز در مورد مسائل باقی مانده بین ایالات متحده و ایران در حال تنظیم است و شماری از مذاکره‌کنندگان تصمیمات سیاسی درباره تأیید متن نهایی توافق گرفته‌اند و مذاکرات وین طبق روال ادامه خواهد داشت.

در چنین شرایطی و با توجه به تهدید آمریکا در خصوص کنار گذاشتن روسیه از برجام و اتخاذ مسیرهای دیگر برای دستیابی به توافق، علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در صفحه اختصاصی خود در توییتر نوشت: "همه ارکان کشور فارغ از فضا سازی‌های هدفمند داخلی و خارجی صرفا برای حفظ و ارتقاء منافع ملی تلاش می‌کنند. تا زمان تامین مطالبات قانونی و منطقی خود و دستیابی به توافق قوی در مذاکرات وین باقی خواهیم ماند. "

اظهار نظر صریح شمخانی نشان می‌دهد که ایران در چارچوب منافع ملی خود قصد دارد در مذاکرات با ترکیب فعلی باقی بماند ودر تعامل با طرف‌های حاضر در مذاکرات به توافق قوی برسد.

تحقق این راهبرد دارای الزاماتی است که از آن جمله تداوم مبادله نوشتارهای غیر رسمی با هیات آمریکایی حاضر در مذاکرات و رایزنی در سطوح بالاتر با مقامات روسیه برای تمرکز بر اشتراکاتی است که بتواند زمینه ساز شکل گیری توافق قوی در وین باشد.

سفر وزیر امور خارجه ایران به مسکو با توجه به شرایط جدیدی که روسیه در ان قرار گرفته، به طور قطع بستری است برای گفت وگوهای جدی، صریح و رو به جلو میان دو کشوری که طی سال‌های اخیر نشان داده‌اند که به رغم اختلاف نظرهایی که در برخی موضوعات منطقه‌ای و بین المللی دارند، می‌توانند همکاری‌های بسیار نزدیک، تعیین کننده و موفق در موضوعات با پیچیدگی‌های بسیار زیاد داشته باشند.

روسیه در جریان مذاکرات وین نقشی سازنده و تسهیل گر برای عبور طرف‌ها از موضوعات پرچالش داشته و در این مسیر همکاری و رایزنی موثری نیز با هیئت مذاکره کننده ایرانی معمول کرده است.

اکنون مذاکرات وین به دلیل تعلل واشنگتن در اتخاذ تصمیمات سیاسی ضروری به آهستگی پیش می‌رود و تاثیر واقعی عوامل دیگر در شتاب گرفتن مذاکرات تقریبا صفر است.

سفر حسین امیر عبداللهیان به مسکو و رایزنی مقامات دو کشور می‌تواند شرایطی را فراهم کند که ضمن خنثی شدن فرافکنی و عملیات روانی آمریکا در مقصر معرفی کردن طرف‌های دیگر در ایجاد شرایط موجود، زمینه لازم برای انجام وظایف و تکالیف آمریکا در فرایند مذاکرات وین مهیا شود.