اختصاصی کلانشهر: سمانه نگاه دکتری هواشناسی-نیما فریدمجتهدی دکتری آب وهواشناسی- «کاهش تراز آب دریای کاسپین»؛ یکی از هشدارهای تکرار شده طی سال‌های اخیر است. دریای کاسپین بزرگ‌ترین پهنه آبی محصور در خشکی میان ایران، جمهوری آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان است.

سطح آب دریای کاسپین طی چند دهه اخیررو به کاهش رفته است. شاید برای شماری از شنوندگان این موضوع دغدغه‌ای ایجاد نکند و اینگونه متصور شوند که کاهش چند سانتی متری آب دریا چه اهمیتی دارد. اما واقعیت این است که کاهش تراز آب دریا، کیلومترها ساحل شنی ایجاد می‌کند. موضوعی که پیش از این در گزارش‌های منتشر شده رسانه‌ها از جمله کلانشهرمورد توجه قرار داشته و نسبت به کاهش تراز آب دریای کاسپین هشدار داده شده بود. حالا وضعیت به گونه‌ای نگران کننده شده که این موضوع مورد بحث دو تَن از روسای جمهور حاشیه این دریا هم شده است.
الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان که چند روز قبل در باکو میزبان ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه بود در جمع خبرنگاران گفت «از پنجره اتاقی که در آن مذاکره می‌کردیم، صخره هایی را به پوتین نشان دادم که همین دو سال پیش زیر آب بودند.»او با اشاره به تحلیل رفتن آب دریای کاسپین یادآور شد که «اکنون این صخره‌ها دست کم یک متر از آب بیرون هستند.»
رئیس جمهوری آذربایجان همچنین گفت با ولادیمیر پوتین توافق کرده است تا به اتفاق، وضعیتی را که به گفته وی در حال تبدیل شدن به یک فاجعه زیست محیطی است، مورد بررسی و ارزیابی قرار دهند.
اما یکی از مسائلی که پیرامون عقب نشینی دریا در سواحل گیلان، مازندران و گلستان ایران ایجاد کرده تشکیل کانون‌های جدید گسیل گرد و خاک به کرانه‌های جنوبی دریای کاسپین است.
در مورد این باند بیابانی گسیل دهنده گردوخاک چند نکته مهم است:
۱.وجود حجم بی‌انتهایی از مواد تشکیل دهنده توفان گردوخاک از ماسه و نمک در بسترهای زیرآب فعلی دریا است.
۲.جریان غالب باد شمالی در کرانه‌های جنوبی دریا است که اگر اقدامات احتیاطی پیرامون آن صورت نگیرد منجر به مسائل نگران کننده‌ای خواهد شد.
۳. تمرکز و تجمع مناطق جمعیتی این استان‌ها در سواحل دریا و مناطق پسکرانه‌ای آن که مشکلات موجود را دو چندان خواهد  کرد.

اما اهمیت فیلم پیش روی شما؛ این فیلم نشاندهنده برخواستن گردوخاک در اثر باد گرم شدید با جهت جنوبی در ساحل دستک در شهرستان آستانه استان گیلان است. نمونه‌ای کوچک از یک خیزش گرد و خاک محلی که در آن روز  خاص منجر به اختلال در تمامی امور در ساحل شده بود.
نمونه‌ای عینی از پتانسیل گسیل گردوخاک از سواحل برون زده از آب دریای کاسپین.