براساس بررسی‌ها، سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌های بزرگ هنگام مراجعه به خریداران روغن می‌گویند یا روغن برای فروش ندارند و یا چند روز دیگر مراجعه کنند. برخی دیگر اما روغن دارند اما به نوعی گروکشی می‌کنند و به شهروندان می‌گویند اگر قصد خرید در طرح کالابرگ را دارید روغن هم می‌توانید تهیه کنید.

روغن هست فقط با خرید کالابرگ

شواهد کمبود روغن کمی بعد از پایان تعطیلات نوروز ۱۴۰۴ قابل مشاهده بود. تیمور پورحیدری مدیرکل صنعت، معدن و تجارت گیلان، چند روز قبل، کمبود روغن در استان را «بسیار جزئی» دانست و وعده داده بود شرایط تا هفته آینده عادی می‌شود. در حالی که این مدیر مدعی شده بود روغن در فروشگاه‌های بزرگ گیلان موجود است و هیچ کمبودی در این بخش وجود ندارد اما مراجعه شهروندان به اغلب فروشگاه‌های بزرگ و کوچک شهرهایشان نشان می‌دهد که روغن سرخ کردنی مایع، جامد و یا پخت و پز یا در قفسه‌ها موجود نیست و یا برای هر خریدار یک عدد در نظر گرفته شده است و برخی دیگر هم به شرط خرید دیگر اقلام کالابرگ، حاضر به فروش روغن هستند.

البته که روغن کنجد، زیتون و برخی انواع کانولا در قفسه‌ها دیده می‌شود که اکثر شهروندان به دلیل قیمت بالای این قبیل روغن‌ها که اتفاقا سالم ترهم هستند، از خرید آن‌ها عاجزند.

مصرف روزانه ۸۰ تُن روغن توسط گیلانی‌ها

طبق آمار وزارت صمت، میزان مصرف روغن در گیلان حدود ۸۰ تُن در روز است که ۸۵ درصد آن از استان‌های دیگر وارد می‌شود. موضوعی که کمی به نگرانی‌های شهروندان اضافه می‌کند این است که اخبار کمبود روغن از استان‌های دیگر هم منتشر شده است. تعدادی از مدیران می‌گویند بعضی کارخانه‌های روغن منتظر ترخیص مواد اولیه از گمرکات و تحویل به کارخانجات هستند. گمانه زنی دیگر، همان بازی آشنا برای مصرف کننده هاست؛ یعنی گروکشی و عدم توزیع اقلام خوراکی با هدف افزایش قیمت؛ یعنی می‌توان به زودی شاهد توزیع روغن در بازار بود اما با افزایش قیمتی شاید قابل توجه.

قحطی ساختگی با هجوم به فروشگاه‌ها

برخی مسئولان هم یکی از دلایل کمبود روغن در فروشگاه‌ها را به رفتار نادرست شماری از مردم ایران مرتبط می‌دانند؛ یعنی توجه به شایعات. این مدیران می‌گویند از حدود دو هفته قبل که اخباری مبنی بر کمبود روغن در برخی فروشگاه‌ها منتشر شد، شهروندان زیادی که حتی به روغن هم نیاز ضروری نداشتند با حضوردر فروشگاه‌ها، اقدام به تهیه روغن سرخ کردنی مازاد بر نیازشان کرده و باعث کمبودهایی در برخی مناطق شده‌اند.

طبق توضیحات وزارت صمت، ورود و خروج همه کالاها قابل رصد است و بحث کمبود ساختگی در میان نیست و مواردی هم مبنی بر احتکار به چشم نمی‌خورد البته این نهاد احتمال افزایش قیمت روغن را هم دور از ذهن ندانسته است.

روغن گران می‌شود؟

موضوعی که از سوی پورحیدری مدیرکل صمت گیلان هم رد نشده است. او حدود ۹ روز قبل با اشاره به افزایش هزینه‌های تأمین مواد اولیه، احتمال افزایش قیمت روغن را هم مطرح کرده بود.

به نظر می‌رسد طی روزهای آینده کمبود روغن در فروشگاه‌ها برطرف می‌شود اما تجربه سال‌های گذشته کمبودهای مقطعی برخی کالاها برای شهروندان یادآور این موضوع است که هنگام خرید باید برای هر لیتر روغن، قیمتی بیشتر از گذشته پرداخت کنند. این که هر لیتر روغن با چه قیمتی در دسترس آن‌ها قرار می‌گیرد فعلا مشخص نیست اما موضوعی که درباره گیلان می‌تواند به نگرانی‌ها دامن بزند این است که با وجود افزایش قیمت روغن‌های معمول در بازار باید سلامتی مردمان این دیار را بیشتر از گذشته در معرض خطر دید. چون احتمال استفاده مردم از روغن‌های سالم مانند کانولا که همین حالا هم گرانتر از روغن‌های معمول هستند، باز هم کمتر می‌شود.

آمار تکاندهنده از سلامت گیلانی‌ها

آذر ماه سال گذشته معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان که درباره پویش ملی اطلاع رسانی تغذیه سالم صحبت می‌کرد آمار تکاندهنده‌ای از وضعیت سلامت گیلانی‌ها ارائه داد که ارتباط مستقیمی با مصرف روغن هم دارد. به گفته محمود رضوانی، ۴۱.۶ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال گیلان درگیر کلسترول بالا هستند و ۴۳.۵۳ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال هم فشار خون بالا دارند. موضوعی که باعث شده است گیلان از این جهت در رتبه اول ایران قرار داشته باشد.

شاید برخی، این موضوع را فاقد اهمیت بدانند اما اگر مطلع باشند که بیش از ۷۶ درصد کل بار بیماری‌ها در ایران مختص بیماری‌های غیرواگیر است و این بیماری‌ها علت مرگ حدود ۸۴.۹ درصد در هر ۱۰۰ هزار نفر از فوتی‌های کشور است، شاید دیدگاهشان تغییر کند. چون افزایش کلسترول خون از جمله دلایل ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر مانند برخی سرطان‌ها، دیابت، بیماری‌های قلبی و عروقی است.

توجه به سلامتی؟ شاید وقتی دیگر

علوم پزشکی گیلان به مردم استان پیشنهاد کرده بود به جای روغن‌های معمول سرخ کردنی، کره، مارگارین، روغن زرد حیوانی، پیه، دنبه و روغن مشهور به کرمانشاهی که همگی حاوی اسیدهای چرب اشباع هستند، از روغن کانولا (کلزا) استفاده کنند تا هم چربی‌های بد خونشان کاهش پیدا کند و هم میزان امگا ۳ بدنشان تامین شود. اما این روغن به طور میانگین،حدودا قیمتی دوبرابر روغن سرخ کردنی معمولی دارد. با توجه به وضیت نامطلوب اقتصادی حاکم بر جامعه و پیش بینی افزایش قیمت روغن، احتمالا مردم گیلان همچنان هنگام خرید، روغن ناسالم را به سالم ترجیح می‌دهند.

در جستجوی روغن

البته تا آن موقع باید به جستجو برای یافتن همان روغن‌های سرخ کردنی قبلی در فروشگاه‌های مختلف ادامه دهند شاید که مانند جوینده‌ای،یابنده باشند و این حرف مسئولان به اثبات برسد که: «کمبود روغن نداریم!»