کلانشهر: شکوه پرواز صدها هزار پرنده مهاجر در سپهر اکوسیستم گیلان، این استان را در شمار امن‌ترین ایستگاه‌های پربالان مهاجر با بیشترین جمعیت پرندگان آبزی و کنارآبزی در ایران مطرح کرده و امروز در آستانه ۱۰ مه روز جهانی این پرندگان روایتی تازه از آمار این کوچ نشینان در عرصه زیست محیطی استان ارائه شده است.

 از سال ۲۰۰۶ به این طرف ۲ روز در سال طی ماه‌های مه و اکتبر روز جهانی پرندگان مهاجر شناخته می‌شود؛ هدف از این نام گذاری و برنامه هایی که به این مناسبت تدارک می‌شود تأکید بر مشارکت فعال در حفاظت از پرندگان مهاجر است؛ برگزاری این روز جهانی به منظور ارتقاء آگاهی مردم نسبت به درک اهمیت حضور این پرندگان در محیط‌های طبیعی و ترغیب جوامع محلی به مشارکت فعال در حفاظت از آنهاست.

استان گیلان با مساحت تقریبی ۱۴ هزار و ۷۱۱ کیلومترمربع حدود ۳۰ هزار هکتار تالاب و ۲۷۶ کیلومتر خط ساحلی و دارا بودن اکوسیستم‌های متنوع دریایی، تالابی، رودخانه‌ای، جنگلی و مرتعی از تنوع زیستی بالایی برخوردار است؛ این استان به دلیل اقلیم معتدل، فراوانی آب بندان‌های طبیعی و تولیدات فراوان مواد غذایی، بخش مهمی از کریدور مهاجرت پرندگان محسوب می‌شود.

از اینرو همه ساله پذیرای بیش از ۷۰ گونه انواع پرنده مهاجر از انواع مرغابی سانان، پلیکان، کاکایی‌ها، یلوه‌ها، باکلان‌ها، سلیم‌ها، حواصیل‌ها و سایر پرندگان مهاجر است.

موسم پائیز که می‌شود گیلانیان شکوه پرواز ده‌ها هزار پرنده مهاجر را کم کم بر فراز آسمان نظاره گر می‌شوند؛ پرندگان مهاجرآبزی و کنارآبزی در سطح حدود ۳۰ هزار هکتار از تالاب بین المللی انزلی، امیر کلایه لاهیجان، استیل آستارا، پارک ملی بوجاق کیاشهر و دیگر آبگیرهای گیلان زمستان گذرانی می‌کنند و فصل تازه‌ای برای پرنده نگری آغاز می‌شود.

از سویی کوچ برعکس پرندگان به آشیانه از نیمه‌های فروردین آغاز می‌شود و معمولا تا اواسط اردیبهشت ماه به اتمام می‌رسد که در این رابطه سرپرست حفاظت محیط زیست گیلان اعلام کرد: در مجموع طی سرشماری نیمه زمستان سال گذشته در ۳۵ مرکز تجمع پرندگان آبزی و کنار آبزی استان نزدیک به ۲۱۱ هزار قطعه پرنده از ۷۹ گونه این پرندگان مهاجر شمارش شده است.

فرهاد حسینی طایفه، سرشماری نیمه زمستانی پرندگان مهاجرآبزی و کنارآبزی را یک برنامه بلندمدت نظارت و پایش جمعیت پرندگان در دنیا اعلام کرد که هر ساله در ماه نخست سال میلادی در تمام زیستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر در سطح کره زمین به صورت منظم انجام می‌شود.
وی ادامه داد: در کشور ما نیز از سال ۱۹۶۷ میلادی تاکنون سرشماری پرندگان مهاجر هر ساله انجام شده است، گروه‌های اصلی پرندگان آبزی و کنارآبزی که در فصل مهاجرت در استان گیلان مشاهده و مورد آماربرداری قرار می‌گیرند عموما متعلق به یکی از گروه‌های مرغابی سانان، پلیکان‌ها، باکلان‌ها، کشیم‌ها، حواصیل‌ها، فلامینگوها، کنارآبزیان، یلوه ییان، غواص‌ها، کاکائی‌ها و پرستوهای دریایی هستند.
وی اظهار کرد: در مجموع در سرشماری نیمه زمستانی سال گذشته در ۳۵ مرکز تجمع پرندگان آبزی و کنارآبزی استان تعداد نزدیک به ۲۱۱ هزار قطعه پرنده از ۷۹ گونه پرنده آبزی و کنارآبزی مهاجر شمارش شد که تالاب انزلی به عنوان مهمترین زیستگاه پرندگان آبزی و کنارآبزی استان با نزدیک به ۸۵ هزار قطعه پرنده، پناهگاه حیات وحش سلکه با ۳۳ هزار و ۵۹۵ پرنده، پارک ملی بوجاق ۵۱ هزار و ۶۵۹ قطعه پرنده، تالاب بارکوسرا با ۱۰ هزار و ۵۰۹ قطعه و نیز پناهگاه حیات وحش امیرکلایه با بیش از هشت هزار قطعه پرنده به ترتیب بیشترین جمعیت پرندگان مهاجر زمستانه را به خود اختصاص دادند.
سرپرست حفاظت محیط زیست گیلان اعلام کرد: از لحاظ گونه‌ای بیشترین تعداد پرندگان از گونه‌های خوتکا، اردک سرسبز، باکلان بزرگ، اردک ارده‌ای، خروس کولی و کاکایی سرسیاه سرشماری شد.

رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط زیست گیلان گفت: تالاب‌های غنی از موادغذایی استان همه ساله میزبان هزاران پرنده مهاجر است و این موضوع ظرفیت پرنده نگری را به ظرفیت‌های متعدد گردشگری استان افزوده است.

حسین علی نژاد بیان کرد: همزمان با سرد شدن هوا و محدودیت منابع غذایی، مهاجرت پرندگان از عرض‌های شمالی کره زمین شامل؛ مناطق سردسیر سیبری و اروپای شرقی و غربی به تالاب‌های گیلان از اواخر شهریورماه آغاز می‌شود و این پرندگان تا نیمه یا اواخر فروردین ماه متناسب با درجه دمای هوا در تالاب‌های استان می‌مانند و از منابع غذایی آن تغذیه می‌کنند.

وی، شرایط مساعد آب و هوایی، فراوانی مواد غذایی مورد نیاز و امنیت را از دلایل فرود هزاران پرنده مهاجر اعلام کرد.

رئیس اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط زیست گیلان، پرنده نگری را ظرفیتی در راستای پژوهش و گردشگری عنوان و تاکید کرد: بدلیل مدیریت حضور گردشگران و خدمات بهتر به آنان، پرنده نگری در تالاب‌های استان تنها با دریافت مجوز امکان پذیر است.
علی نژاد گفت: دریافت مجوز، تسهیل شده و به راحتی توسط اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان و نمایندگی‌های آن در شهرستان‌ها صادر می‌شود.
وی قشر دانش پژوه را بیشترین گروه مخاطب پرنده نگری در استان ذکر کرد و افزود: دریافت مجوز علاوه بر سنجش ظرفیت، امنیت زیست گاهی را نیز تضمین می‌کند.

گیلان اگرچه یکی از کوچکترین استان‌های کشور است و ۹ دهم از مساحت کل کشور را تشکیل می‌دهد اما دارای پتانسیل‌های ملی و جهانی بسیاری است و پرندگان که یکی از مهمترین شاخص‌های حیات وحش در دنیاست ظرفیت عظیم پرنده نگری را برای این استان رقم زده است.

استان گیلان دارای پنج منطقه حفاظت شده، پنج پناهگاه حیات وحش، یک پارک ملی، ۶ منطقه شکار ممنوع و چهار اثر طبیعی ملی (در مجموع با مساحت بیش از ۲۷۳ هزار و ۴۱۴ هکتار) است که این میزان در حدود ۱۴/۹۸ درصد از مساحت استان را تشکیل می‌دهد.

به دلیل اهمیت حفاظت از زیستگاه‌های پرندگان مهاجر، سازمان‌های جهانی فرصت هایی را با عناوینی چون روز جهانی تالاب‌ها، روز جهانی پرندگان مهاجر و مانند آن در قامت جهانی نام گذاری کرده‌اند تا در راستای حفاظت از این گونه‌ها و زیستگاه‌های حساس و شکننده شان ایجاد حساسیت نمایند.

پرندگان مهاجر جمعیتی از دنیای پرندگانند که نیازمند حمایت و حفاظت بیشتر هستند و هیچ کشوری به تنهایی قادر به حفاظت کامل از آنها نیست زیرا آنها هر بخشی از چرخه زندگی خود را در کشوری و حتی قاره‌ای می‌گذرانند؛ بنابراین جهان برای حفاظت از پرندگان مهاجر نیازمند اطلاع رسانی عمومی است و در این راستا رویدادهای جهانی چون روز جهانی تالاب‌ها و نیز روز جهانی پرندگان مهاجر می‌تواند سبب مشارکت عمومی بیشتر در حفاظت پرندگان مهاجر شود.