پس از انتشار ویدئوها و پیام‌های مردمی در فضای مجازی، محمدصالح ضیایی فرماندار بندرانزلی امروز به ایسنا توضیح داده است: «طبق بازدیدهای میدانی و نظر کارشناسان بهداشت و محیط زیست، بوی استشمام شده «خطرناک» نیست و جای نگرانی برای مردم وجود ندارد. با این حال پیگیری‌ها برای یافتن منشا آن ادامه دارد.»
ضیایی افزود که «کارگروه مشترکی با حضور اداره محیط زیست، شبکه بهداشت و کارشناسان استانی تشکیل شده» و تاکید کرد: «نتیجه بررسی‌های نهایی و کارشناسی به اطلاع مردم خواهد رسید.»

اظهارات فرماندار بندر انزلی در حالی است که هنوز منشا واقعی بو مشخص نشده و آثار آلودگی در برخی مناطق کاملاً محسوس است.
در همین رابطه، برخی ساکنان بندر انزلی در شبکه‌های اجتماعی نوشته‌اند که ممکن است ورود حجم زیاد فاضلاب شهری به تالاب انزلی و راکد ماندن آب علت اصلی این بو باشد.

این اظهارنظر البته پایه علمی دارد. چون ترکیب پساب‌های شهری با رسوبات در محیط‌های بی‌هوازی می‌تواند موجب انتشار گازهایی مانند سولفید هیدروژن، متان و ترکیبات آلی فرار شود؛ گازهایی که بویی شبیه سوختگی یا مواد نفتی دارند. پدیده‌ای مشابه نیز سال گذشته در حاشیه رودخانه‌های زرجوب و گوهررود رشت که غرق در آلودگی هستند، گزارش شده بود.

اداره کل محیط زیست گیلان تیر ۱۴۰۳ درباره بوی نامطبوع در حوالی پل بوسار رشت توضیح داده بود که «انتشار بوی بد، ناشی از تجزیه مواد آلی و فاضلاب در بستر رودخانه‌های آلوده است.»

در همان گزارش‌ها اشاره شده بود که ترکیب فاضلاب خانگی با رسوبات و راکد ماندن جریان آب، منجر به آزاد شدن گازهای بدبو و قابل استشمام در سطح رشت شده.

افکار عمومی در فضای پس از جنگ ۱۲ روزه

در روزهایی که هنوز مردم ایران از تنش‌ها و اخبار جنگ ۱۲ روزه به طور کامل فارغ نشده‌اند، افکار عمومی نسبت به هر بو، دود یا نشانه غیرعادی در فضا حساس‌تر از همیشه هستند.

به دنبال هر فعل و انفعال غیر معمول درهر نقطه‌ای از ایران، بلافاصله در شبکه‌های اجتماعی، برخی کاربران گمانه زنی هایی درباره حمله تروریستی، نشت مواد شیمیایی یا آزمایش‌های نظامی مطرح می‌کنند. شرایط به گونه‌ای پیش می‌رود که بعد از وقوع زلزله هم کارشناسان باید با توضیحات علمی به افکار عمومی مشکوک شده، بقبولانند که این لرزه‌ها و پس لرزه‌ها ناشی از آزمایش اتمیِ ادعا شده نیست.

در چنین شرایطی، کارشناسان رسانه و جامعه شناسی به دفعات توصیه کرده‌اند که اطمینان دادن زودهنگام و بدون پشتوانه علمی دقیق، خود می‌تواند به یکی از عوامل بی‌اعتمادی و بدگمانی عمومی تبدیل شود.

موضوعی که باید خطاب به فرماندار بندر انزلی هم گفته شود این است که به احتمال قوی، اگر مسئولانی مانند او، به جای آرام سازی عجولانه، نتایج علمی شفاف و مستند را در اختیار مردم بگذارند، افکار عمومی با واقع بینی بیشتری موضوع را دنبال می‌کند.

بحران فاضلاب، زخمی قدیمی در گیلان

هرچند که هنوز مشخص نیست منشا اصلی بوی بد روزهای اخیر در بندرانزلی چیست اما ورود فاضلاب‌های شهری به تالاب‌ها و رودخانه‌های گیلان، موضوع تازه‌ای نیست.

کارشناسان بارها هشدار داده‌اند که نبود سیستم تصفیه کارآمد در رشت و بندرانزلی، علاوه بر تهدید اکوسیستم تالاب‌ها، می‌تواند منجر به انتشار بوهای نامطبوع، آلودگی هوا و حتی بروز مشکلات بهداشتی شود.

در مجموع تا این لحظه و تا زمانی که منشا دقیق این بو و نتایج علمی بررسی‌ها منتشر نشده، نمی‌توان از «بی‌خطر بودن» آن سخن گفت.

مردم بندرانزلی انتظار دارند به جای وعده و گمانه زنی، پاسخ علمی، شفاف و مستند بشنوند؛ چرا که سکوت یا اطمینان دادن بدون پایه، خود به عاملی برای گسترش شایعات و تردیدهای عمومی تبدیل می‌شود.