«آسونَ کوه»، نامی به وسعت تاریخی ماسوله
نام گذاری این کوه با نام آهن، با توجه به یافتههای باستان شناسی در زمینه این منطقه، همخوانی کاملی دارد، در دامنههای این کوه و اطراف ماسوله، بزرگترین محوطه فعلی از کورههای تولید آهن گیلان پیدا شده است. علاوه براین وجود برونزد سنگ آهن با چهره زنگ زده و تیره در بخشهای از دامنه این کوه، علت نام گذاری این کوه را مشخص میکند.
این کوه با ارتفاع ۲۸۵۷ متر، دومین قلّه ی مرتفع ماسوله و یکی از مرتفعترین کوههای فومن است. موقعیت جغرافیایی آن برابر با "۳۰´ ۶° ۳۷ عرض شمالی و"۲۷´ ۵۹° ۴۸ طول شرقی است.
این کوه در جنوب شهرک تاریخی ماسوله قرار دارد و قلّه ی آن، در منتهی الیه خط الراسی قرار گرفته است که از منتهی الیه حوضه ی ماسوله رودخان (محل فرود یال جنوبی مولوم) در مرز دو استان گیلان و زنجان (گردنه ی ان دره) شروع و با جهت شمال غربی- جنوب شرقی، مجموعه ارتفاعات سمت چپ شهرک تاریخی ماسوله را شکل میدهد.
روستاهای نمیهشت، آغوزکله، ونه خونی، کلوعه، دله خانی و شهرک ماسوله در دامنههای شمالی کوه آسمان کوه قرار گرفتهاند و روستاهای جاجو قلی، سوره خانی، بابارود، عزیز محمد، خلیل آباد، سیاو در دامنههای جنوب غربی این کوه در استان زنجان قرار دارند.
سراها و آبادیهای چوپانی زیادی در دامنههای این کوه قرار دارند که از جمله میتوان به خلیل دشت، سفیده پشت، خونه پشت، شله چال، لاس سر، سفیله چال، کوه بن، خجه خونی، میلرزان، پیله چال، کوره سرا، للندیز، ونه بین، سنگه سر، ونه خونی، شرگاه و خلیلان اشاره کرد.
جنس سازندههای این کوه شامل آهک نازک تا ضخیم لایه دوره پرمین است. علاوه بر این ماسه سنگ دگرگونی با لایه بندی ضخیم و میانه است.
خط الراس این کوه چه در دامنه شمالی و چه دامنه جنوبی با شیب زیاد به خط القعر درههای حاشیهای اش منتهی میشود. با این حال در راستای دامنه ی شمالی به سمت خط القعر رودخانه ماسوله، بخشهای با شیب ملایم دیده میشود که با جهتی شمال غربی-جنوب شرقی بسیاری از ییلاقهای معروف ماسوله همچون کوروبار، خلیل دشت، شله چال بر روی آن قرار دارند.
با این حال بر روی یال اصلی در روی قله آسمان کوه شیب به نسبه هموار است. در جنوب قله آسمان کوه و قله گدوک، درهای با جهتی جنوب شرقی سو، خودنمائی میکند. این دره با عمقی به نسبه کم، فرصت مساعدی را برای دام داران جهت احداث سکونتگاه در حوالی خط الراس را فراهم کرده است.
چشمههای زیادی در دامنههای کوه آسمان کوه وجود دارند، از چشمههای که در دامنههای آن قرار دارند. میتوان از وزن چمه، پاروار چمه، آهک چمه، مسجد چمه، توسکا چمه، سفیله چال و ورگون کورا در دامنه شرقی، هفت خونی، خلیل دشت چمه، دندونه، شله چالی، در دامنه شمالی، ویز خونی، خجه خونی چمه، کوروار در دامنه شمال غربی را نام برد.
خط الراسهای این کوه میاناب میان رودخانههای ماسوله رودخان در دامنههای شرقی کوههای تالش و رودخانه سیاه رود از شاخههای رودخانه بزرگ قزل اوزن در دامنه غربی است. رودخانه ماسوله رودخان از دو شاخه اصلی شمالی ماسوله رودخان و جنوبی گیلونده رود تشکیل شده است.
این رودخانه در مسیر خود رودخانههای لیلی خانی، پلنگ بیشه دره، زفرقه دره، زودل، بورا خونی، دله خونی، گیلونده رود، طولاب خاله، سیه بنه روار، وقفی، آبرود و پیش رودبار را نیز دریافت میکند و رودخانههای کسما رود و اشکال جو از انشعابهای این رودخانه میباشند.
گیلونده رود شاخه اصلی و جنوبی رودخانه ماسوله که در شرق شهر ماسوله جریان دارد را شکل میدهد دو رودخانه باسکمه چال و زنگل رود در غرب آبادی «دور واران» به هم پیوسته و این رودخانه را تشکیل میدهند. این رودخانه پس از تبدیل شدن به شاخهای واحد به نام گیلونده رود با عبور از حاشیه آبادیهای باسکمان و گیلونده رود، به رودخانه ماسوله میریزد. دارای دو دوره پرآبی یکی در بهار و پائیز است. هرچند از لحاظ رتبه ماه اسفند بعد از فروردین قرار دارد، اما به دلیل سازوکار مشترک آن که ناشی از ذوب برف است، دوره پُرآبی بعدی که در پائیز است مدنظر قرار داده شده است.
بیشینه آبدهی در ماه فروردین برابر است با ۹/۷ مترمکعب در ثانیه و کمینه آن در ماه مرداد ۱/۷ مترمکعب بر ثانیه است. میانگین آبدهی سالانه آن برابر است با ۴/۷ مترمکعب است. دامنههای شمالی، شرقی کوه ِآسمان کوه تا ارتفاع حدود ۲۰۰۰ متری پوشیده از جنگلهای هیرکانی است. هرچند به دلایل تغییرهای مکانی آب وهوای محلی و همچنین قرنها تسلط شیوه معیشت دام داری سنتی و قطع درختان در این مرز تغییراتی مشاهده میشود. در دامنه غربی، جنوب غربی و جنوبی به دلیل تفاوت آب وهوای آن با دامنه دامنهها بدون پوشش گیاهی جنگلی بوده و در بسیاری از مناطق پوشش خاک عریان و گاهاً استپی است. با این حال، در دو درهای که در جنوب قله وجود دارند در مناطق ارتفاعی بالای ۲۰۰۰متری رویشگاهی از جنگلهای تنک اورس مشاهده میشود که به ویژه در دامنههای با جهت شمال غربی که منطبق بر ورود سامانههای ورودی به منطقه است از تراکم بیشتری برخوردارند.
این قله در منتهی الیه خط الراسی قرار گرفته است که از منتهی الیه حوضه ماسوله رودخانه (محل فرود یال جنوبی مولوم) در مرز دو استان گیلان و زنجان (گردنه ان دره) شروع و با جهت شمال غربی-جنوب شرقی مجموعه ارتفاعات سمت چپ شهرک تاریخی ماسوله را شکل میدهد و شامل کوههای چون گبرآیز (کلاف)، قندکله آتش ویزه، خاراب ۲۶۲۳ متر، لاسه سر ۲۶۲۷ متر (ییلاقهای سیاو و سیاه رود در دامنههای غربی آن قرار دارند)، دوخون ۲۷۷۶ متر، و در انتها آسمان کوه است.
ییلاقهای مشهوری چون شیرین دشت، خلیل دشت و للندیز در دامنههای این خط الراس قرار گرفتهاند. یالی از آسمان کوه در ابتدا به سمت شمال کشیده شده که به قله ی قندکله میرسد و پس از آن با تغییر جهت به سوی شمال شرقی به سمت لارچشمه کشیده شده است، دَندونه بر روی این یال قرار دارد. یکی از مسیرهای دسترسی این کوه از سمت شهرک ماسوله است. برای دست یابی به قلّه ی زیبای این کوه، میتوان از مسیرهای خلیل دشت، کوه بن و للندیز در منطقه ی ماسوله اقدام به صعود کرد. در ادامه به طور مختصر به معرفی و زمان بندی مسیر خلیل دشت میپردازیم. با بالارفتن از پلههای سیمانی موجود در انتهای ضلع جنوب غربی ماسوله، پس از نیم ساعتی به محدوده ی ناحیهای موسوم به «میلرزان» میرسیم که در سالهای گذشته به دلیل قرار گرفتن چمن زاری مسطح در آنجا، زمین فوتبالی کوچک برای بازی وجود داشت. میلرزان به چشمه هایش نیز معروف است که اکنون تنها یک چشمه در بالای ناحیه ی فوق هنوز جریان دارد و آبِ آن، رهگذران را سیراب میکند. از کنار چشمه ی سنگی ابتدا مسیری در جهت جنوب و بعد به سمت غرب ادامه دارد تا به چشمهای کوچک در کنار راه و کلبهای در نزدیکی آن میرسد. نام این محل،«خوجه خونی» است. ناگفته نماند که مسیر خلیل دشت و آسمان کوه، صد متر مانده به چشمه، از سمت چپ و از روی یک یال جنگلی با راهِ پاکوبِ مشخصی امتداد مییابد. جهت حرکت، تقریباً جنوبی است و با ارتفاع گرفتن تدریجی، کم کم پوشش جنگلی به پایان میرسد و جای خود را به چمن زاری زیبا میدهد.
از ماسوله تا انتهای جنگل این ناحیه را میتوان در یک کوه پیماییِ معمولیِ سه ساعته طی کرد. از این نقطه تا ییلاق خلیل دشت، مسیری ۴۵ دقیقهای با جهت تقریباً شرقی وجود دارد. چندین کلبه ی چوپانی با یک چشمه در ضلع جنوبی این مکان قرار دارد. ادامه ی راه به سمت جنوب وبا شیب تندی همراه است. پس از ۱/۵ ساعت به لبه ی یک یال فرعی در کنار یک تخته سنگ بزرگ میرسد و از آنجا با ارتفاع گرفتن تدریجی، پس از نیم ساعت به دشت مسطحی با سنگهای بزرگی در جنوب آن میرسد. این نقطه موسوم به «گدوک» است با یک کلبه ی خوب و چشمهای در نزدیکی سنگها ی بزرگ. از این محل در جهت شرق، آسمان کوه و یال زیبایش در هوای صاف کاملاً نمایان است. مسیر در ادامه تا زیر قلّه از روی یک راه پهن مالرو میگذرد و سپس با گرایش به چپ از آخرین شیبهای منتهی به قله عبور کرده و آنگاه روی قلّه ی نه چندان مسطح و باریک آن قرار میگیرد. چشم انداز وسیعی از جنگلهای گیلونده رود تا مناطق دوردست از فراز قلّه نمایان است. چشمهای خوب در زیر ضلع شمال شرقی قلّه و هم چنین دیوارههای سنگیِ بکری کمی پایینتر در همین جهت قرار دارد.
//=normalizeText($row['content']) ?>
