پژوهشگران دریافتند، تغییرات در خلق وخوی و استرس با تغییرات در باکتری‌های روده و سطح برخی متابولیت‌ها (مواد حاصل از سوخت وساز بدن) مرتبط است. نتایج نشان داد، بیشتر تغییرات خلقی و روده‌ای افراد همزمان با نوشیدن  قهوه کافئین دار و  قهوه بدون کافئین رخ می‌دهد.

قهوه فقط بر سطح انرژی ابتدای صبح افراد تاثیر نمی‌گذارد بلکه بر ترکیب میکروبیوتای روده نیز موثر است و می‌تواند بر خلق وخوی و سطح استرس اثر بگذارد.

جان کرین، پژوهشگر اصلی این پژوهش از مرکز تحقیقاتی «ای پی سی میکروبیوم» ایرلند گفت: قهوه چیزی فراتر از کافئین و عامل پیچیده غذایی محسوب می‌شود که با میکروب‌های روده، سوخت وساز و حتی سلامت عاطفی ما در تعامل است.

اصطلاح «میکروبیوتای روده» به همه میکروارگانیسم‌های مختلف (مانند باکتری‌ها) اشاره دارد که در درون دستگاه گوارش زندگی می‌کنند. آن‌ها بخش حیاتی از میکروبیوم روده هستند که نه فقط میکروب‌ها، بلکه محیط زندگی آن‌ها را نیز شامل می‌شود.

نتایج پژوهش‌های پیشین نشان دادند که یک رابطه دوطرفه بین روده و مغز وجود دارد که به محور روده-مغز معروف است بنابراین تغییرات در مغز می‌تواند به تغییرات در روده و بالعکس منجر شود.

نقش کلیدی میکروبیوتای روده 

پژوهشگر این پژوهش گفت: علاقه عمومی به سلامت روده بسیار افزایش یافته است. رابطه بین سلامت گوارش و سلامت روان نیز روزبه روز بهتر درک می‌شود، اما مکانیسم‌های تاثیر قهوه بر این محور روده-مغز همچنان ناشناخته بوده است.

نتایج پژوهش‌های دیگر نشان داده‌اند که میکروب‌های روده به قهوه واکنش نشان می‌دهند، همچنین سطوح مختلف مصرف قهوه با پیامدهای سلامت خاصی ازجمله کاهش خطر برخی بیماری‌های مزمن، کاهش میزان مرگ ومیر به هر علت و کاهش خطر افسردگی مرتبط است.

با این حال، تاکنون پژوهشگران تاثیر نوشیدن قهوه و سپس قطع آن را در طول زمان، هم بر مصرف کنندگان و هم بر میکروبیوتای روده آنان، به طور عمیق بررسی نکرده بودند.

ارزیابی تاثیر مصرف قهوه 

این پژوهش با مقایسه ۶۲ نفر در دو گروه برابر از افرادی که قهوه نمی‌نوشیدند با گروهی که قهوه می‌نوشیدند، آغاز شد. افرادی که قهوه می‌نوشیدند، کسانی بودند که به طور منظم روزانه بین سه تا پنج فنجان قهوه می‌نوشیدند.

پژوهشگران با استفاده از آزمون‌های گوناگون، پرسشنامه‌ها، گزارش‌های شخصی و نمونه‌های مدفوع و ادرار، چندین پارامتر را در هر شرکت کننده ارزیابی کردند که شامل عملکرد شناختی، سطح استرس، سلامت جسمی، خلق وخوی، عملکرد ایمنی، رژیم غذایی و ترکیب میکروبیوم روده بود.

پس از ارزیابی‌های اولیه، گروهی که قهوه می‌نوشیدند به مدت ۱۴ روز نوشیدن قهوه را متوقف کردند و همچنین از سایر منابع کافئین مانند نوشابه‌ها و شکلات تلخ پرهیز نمودند. پس از این دوره، قهوه را دوباره به رژیم غذایی خود اضافه کردند. با این تفاوت که نیمی از آنان (۱۵ نفر) قهوه بدون کافئین و نیمی دیگر (۱۶ نفر) قهوه کافئین دار مصرف کردند.

سپس شرکت کنندگان به مدت ۲۱ روز، هر نوع قهوه‌ای را که پژوهشگران به طور تصادفی به آنان اختصاص داده بودند، نوشیدند. دستورالعمل این بود که روزانه چهار ساشه قهوه فوری مصرف کنند.

پژوهشگران ارزیابی‌های بیشتری روی این گروه از شرکت کنندگان، هم در طول دوره پرهیز از قهوه و هم در مرحله مداخله، انجام دادند.

چگونه قهوه ترکیب روده را دگرگون می‌کند؟

پژوهشگران دریافتند، هنگامی که شرکت کنندگان پس از ۱۴ روز پرهیز، دوباره به نوشیدن قهوه بازگشتند، مصرف قهوه کافئین دار و هم بدون کافئین با بهبود خلق وخو مرتبط بود و پرسشنامه‌های شرکت کنندگان سطوح پایین تری از استرس، افسردگی و تکانشگری را پس از بازگشت به هر دو نوع قهوه نشان داد.

قهوه کافئین دار به تنهایی با کاهش اضطراب و بهبود هوشیاری، توجه و فشار خون مرتبط  و در مقابل، قهوه بدون کافئین با بهبود یادگیری، حافظه، فعالیت بدنی و خواب همراه بود.

جالب اینجاست که پژوهشگران در ابتدای پژوهش و پس از دوره پرهیز، تفاوتی از نظر بسیاری از این عوامل بین گروهی که قهوه می‌نوشیدند و گروه دیگر مشاهده نکردند. این موارد شامل فشار خون، استرس، اضطراب، افسردگی، کیفیت خواب و فعالیت بدنی بود.

پژوهشگران در کنار تغییرات در خلق وخوی و شناخت، تغییرات متعددی را در روده شرکت کنندگان نیز مشاهده کردند. در طول دوره دو هفته‌ای پرهیز از قهوه، تغییراتی در سطح متابولیت‌ها (مولکول‌های کوچکی که در فرآیند سوخت وساز تولید می‌شوند) مشاهده شد.

این سطح‌ها پس از شروع مجدد نوشیدن قهوه تا حد زیادی به حالت اول بازگشت، هرچند سطح متابولیت هایی که ارتباط نزدیکی با کافئین داشتند، در افرادی که قهوه بدون کافئین می‌نوشیدند افزایش نیافت.

به طور کلی، پژوهشگران ۹ متابولیت کلیدی ازجمله تئوفیلین، کافئین و برخی اسیدهای فنولیک را شناسایی کردند که ارتباط نزدیکی با مصرف قهوه داشتند. این متابولیت‌ها به شدت با گونه‌های میکروبی و معیارهای شناختی مرتبط بودند.

همچنین تفاوت‌های آشکاری بین میکروبیوم روده گروهی که قهوه می‌نوشیدند در مقایسه با کسانی که قهوه نمی‌نوشیدند، وجود داشت. در روده افرادی که قهوه می‌نوشیدند، سطح بالاتری از گونه‌های خاص باکتری مرتبط با تاثیرات مثبت سلامت یافت شد.

کرین گفت: یافته‌های ما نشان می‌دهد که قهوه، چه کافئین دار و چه بدون کافئین، می‌تواند سلامت را به روش‌های متمایز اما مکمل تحت تاثیر قرار دهد.

فقط قهوه کافئین دار با کاهش اضطراب مرتبط بود

وی در ادامه افزود: یافته‌های ما پاسخ میکروبیوم و سیستم عصبی به قهوه و همچنین مزیت‌های بلندمدت بالقوه آن را برای داشتن میکروبیومی سالم‌تر آشکار می‌کند. قهوه ممکن است آنچه میکروب‌ها به طور جمعی انجام می‌دهند و متابولیت هایی را که استفاده می‌کنند، تغییر دهد.

پژوهشگران تاکید کردند که بازگشت به رفتار عادتی به خودی خود می‌تواند مزایای روانی (ازجمله کاهش استرس و بهبود خلق وخوی) داشته باشد، اما آنان این پژوهش را به گونه‌ای طراحی کردند که این موضوع بررسی شود. با این حال، فقط قهوه کافئین دار اضطراب را کاهش داد که نشان می‌دهد، تاثیرات زیستی خاص کافئین نیز در این میان نقش دارند.

به گزارش سایت مدیکال، هرچند این یافته‌های اولیه جالب توجه هستند، باید توجه داشت که این پژوهش نسبتا کوچک بود و همچنین پژوهشگران تفاوت‌های قومیتی را تحلیل نکردند، زیرا اکثر شرکت کنندگان سفیدپوست بودند.

علاوه بر این، مطالعه فقط تاثیر قهوه فوری را بررسی کرده است. انواع مختلف قهوه یا روش‌های آماده سازی متفاوت ممکن است نتایج گوناگونی به همراه داشته باشند. با این حال، پژوهشگران انتظار دارند تاثیرات کلی مشابهی در انواع قهوه مشاهده شود، هرچند شدت و پاسخ‌های میکروبی خاص ممکن است متفاوت باشد.

در حال حاضر، نتایج این پژوهش بینش بیشتری در مورد اسرار میکروبیوم روده و نقشی که یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های جهان ممکن است در سلامت ایفا کند، ارائه می‌دهد.

نتایج پژوهش کنونی در نشریه Nature Communications منتشر شده است.