اردبیل؛ ایسلند ایران؟ برق از دل سبلان چگونه تولید میشود؟
اما شاید برای بسیاری این سؤال مطرح باشد که نیروگاه زمین گرمایی چگونه برق تولید میکند؟
نیروگاه زمین گرمایی مشگین شهر اولین نیروگاه زمین گرمایی متصل به شبکه برق ایران محسوب میشود و نشان میدهد ایران بعد از سالها مطالعه، وارد مرحله بهره برداری عملی شده است.
نیروگاه زمین گرمایی چیست؟
در این نوع نیروگاه، به جای سوزاندن گاز، گازوئیل یا زغال سنگ، از گرمای طبیعی داخل زمین استفاده میشود.
روند کار به زبان ساده:
در عمق چند صد تا چند هزار متری، آب و سنگها به دلیل گرمای درون زمین داغ هستند.
چاههای عمیق حفر میشود.
آب داغ یا بخار از چاه تولیدی بالا میآید.
بخار، توربین را میچرخاند و برق تولید میشود.
آب پس از خنک شدن دوباره به زمین تزریق میشود تا مخزن تخلیه نشود.
مزیت مهم این چرخه این است که سوخت مصرف نمیشود و انتشار گازهای گلخانهای بسیار کم است.
چرا دقیقاً در مشگین شهر اردبیل؟دلیل اصلی به کوه سبلان برمی گردد.
منطقه مشگین شهر روی کمربند آتشفشانی شمال غرب ایران قرار دارد و چند نشانه مهم دارد:
۱. وجود آتشفشان سبلان
کوه سبلان
سبلان یک آتشفشان نسبتاً جوان زمین شناسی است. هرچند خاموش محسوب میشود، اما تودههای ماگمایی در اعماق آن هنوز گرمای زیادی دارند. این گرما سنگها و آبهای زیرزمینی را داغ میکند.
۲. چشمههای آب گرم فراوان
مناطقی مانند:
قینرجه
شابیل
موئیل
ایلاندو
این چشمهها در واقع نشانههای طبیعی یک سامانه زمین گرمایی فعال هستند. وقتی آب از اعماق داغ بالا میآید، یعنی در زیر منطقه یک منبع حرارتی قوی وجود دارد.
۳. گسلهای فعال
در دامنههای سبلان گسلهای متعددی وجود دارد. این شکستگیها مثل لولههای طبیعی عمل میکنند و اجازه میدهند آب به اعماق نفوذ کند، گرم شود و دوباره بالا بیاید.
دمای مخزن چقدر است؟
مطالعات سازمان انرژیهای نو ایران (ساتبا) نشان داده که در ناحیه مشکین شهر–سبلان دمای مخزن زمین گرمایی حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ درجه سانتی گراد برآورد میشود؛ این دما برای تولید برق کاملاً مناسب است.
چرا فقط ۵ مگاوات؟
۵ مگاوات برای یک نیروگاه حرارتی عدد کوچکی است، اما این پروژه بیشتر فاز پایلوت و آغاز بهره برداری صنعتی است.
سرمایه گذاری: ۱۰ میلیون یورو
ظرفیت فعلی: ۵ مگاوات
امکان توسعه آینده: دهها تا صدها مگاوات
برای مقایسه، یک نیروگاه گازی معمولی ممکن است ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ مگاوات باشد، اما در زمین گرمایی معمولاً کار با یک واحد کوچک شروع میشود تا رفتار مخزن در طول زمان بررسی شود.
آیا اردبیل میتواند قطب زمین گرمایی ایران شود؟
بله، از نظر زمین شناسی محتملترین گزینه کشور همین منطقه است.
مهمترین مناطق مستعد ایران:
به همین دلیل از دهه ۱۳۷۰ بیشتر حفاریهای اکتشافی زمین گرمایی ایران در مشگین شهر انجام شد.
چرا اردبیل سرد است ولی نیروگاه زمین گرمایی دارد؟
هوای اردبیل تحت تأثیر ارتفاع و جریانهای سرد جوی است.
گرمای زمین از اعماق چند کیلومتری میآید و ربط مستقیمی به دمای هوای سطح ندارد.
حتی کشورهایی مثل ایسلند که بسیار سرد هستند، بخش بزرگی از برق و گرمایش خود را از زمین گرمایی تامین میکنند.
اهمیت این پروژه برای ایران
اگر توسعه پیدا کند، سه فایده مهم دارد:
صرفه جویی در گاز
کاهش وابستگی به سوخت فسیلی
توسعه گردشگری و صنایع مرتبط با چشمهها و استخرهای آب گرم طبیعی که سرعین اردبیل را به قطب گردشگری این موضوع تبدیل کرده است.
