نیما مرادی که نخستین ماموریت دریایی برون مرزی خود را تجربه می‌کرد، در جریان این حمله بر اثر ترکش‌های حمله پهپادی اوکراین به شهادت رسید و سه ملوان دیگر نیز زخمی شدند. انتشار تصاویر نیما که ظاهر و سبک زندگی متفاوت تری از اکثر شهدا و رزمندگان ایران داشته در شبکه‌های اجتماعی طی روزهای گذشته، توجه و همدلی بسیاری از کاربران را به خود جلب کرده و روایت زندگی کوتاه این جوان انزلیچی، ابعاد انسانی حادثه را پررنگ‌تر کرده است.

کشتی «آنا» شامگاه جمعه گذشته در مسیر دریای کاسپین و در نزدیکی ورودی رود ولگا قرار داشت که هدف حمله پهپادی اوکراین قرار گرفت؛ حمله‌ای که علاوه بر شهادت نیما مرادی و مجروج شدن سه تَن دیگر از ملوانان کشتی به انفجار این شناور انجامید. ایران این حمله را محکوم و آن را اقدامی تجاوزکارانه توصیف کرده است.

در این ارتباط بیشتر بخوانید:

کشتی حامل آهن از آستاراخان به مقصد بندر انزلی در حرکت بود

 
فیلم/هویت شهید حمله اوکراین به کشتی «آنا» مشخص شد؛ نیما مرادی، دریانورد جوان اهل بندرانزلی

چرا «آنا» هدف قرار گرفت؟

حادثه زمانی ابعاد پیچیده تری پیدا کرد که ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین، روز جمعه رسما اعلام کرد نیروهای این کشور در حملات دوربرد خود در دریای کاسپین، یک ناو جنگی روسیه و شناورهایی را که به گفته کی یف برای انتقال محموله‌های نظامی مرتبط با ایران مورد استفاده قرار می‌گرفتند، هدف قرار داده‌اند.

رئیس جمهوری اوکراین از عملیات نیروهای این کشور در دریای کاسپین خبر داده و مدعی شده بود برخی شناورهای هدف، در انتقال محموله‌های نظامی مرتبط با ایران نقش داشته‌اند. با این حال، درباره جزئیات این ادعاها و ارتباط کشتی ایرانی «آنا» با چنین فعالیتی، روایت‌های متفاوتی مطرح شده است.

در مقابل، مقامات ایران تاکید کرده‌اند که «آنا» یک شناور تجاری بوده و حمله به آن را اقدامی خصمانه و تجاوزکارانه دانسته‌اند. وزارت امور خارجه ایران نیز در واکنش به این حادثه، کاردار اوکراین در تهران را احضار و اعتراض خود را به کی یف ابلاغ کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در نخستین واکنش‌های خود اعلام کرده بود حمله اوکراین به شناور تجاری ایرانی «نمی‌تواند بی‌پاسخ بماند». او در گفت وگوهایی با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیر امور خارجه روسیه، بر ضرورت واکنش به این حادثه تأکید کرده بود.

روایت نیما؛ نخستین سفر، آخرین سفر


در میان تمام ابعاد سیاسی و نظامی این حادثه، سرنوشت نیما مرادی وجهی متفاوت به ماجرا داده است؛ جوانی ۲۳ ساله از بندرانزلی که نخستین تجربه حرفه‌ای دریانوردی خود را آغاز کرده بود و قرار بود این سفر، شروعی برای مسیر شغلی و آینده او باشد.

اما سفر «آنا» برای نیما به آخرین سفر تبدیل شد.

تصاویر او طی روزهای گذشته در شبکه‌های اجتماعی بازنشر گسترده‌ای داشته و چهره این جوان گیلانی را به یکی از تصاویر ماندگار حمله اوکراین تبدیل کرده است؛ تصویری از یک جوان ۲۳ ساله ورزشکار که زندگی و آینده‌اش در میانه یک درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین، کیلومترها دورتر از میدان اصلی جنگ، متوقف شد.

پایان ناجوانمردانه زندگی نیما با جنگ افزارهای اوکراینی باعث شده است حمله به «آنا» در افکار عمومی ایران صرفاً به عنوان یک تحول نظامی یا خبری درباره جنگ اوکراین دیده نشود؛ بلکه نام یک جوان ایرانی، این حادثه را به روایتی انسانی از پیامدهای گسترش جغرافیایی جنگ تبدیل کرده است.

پاسخ کی یف: هدف، روسیه بود نه غیرنظامیان


در تازه‌ترین تحولات، آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، از تماس مستقیم با عباس عراقچی وزیر خارجه ایران خبر داد.

سیبیها پس از این تماس اعلام کرد اقدامات اوکراین صرفاً با هدف دفاع از این کشور در برابر تجاوز روسیه انجام می‌شود و کی یف قصد هدف قرار دادن شناورها یا افراد غیرنظامی را نداشته است.

وزیر امور خارجه اوکراین همچنین بر ضرورت جلوگیری از تشدید تنش تاکید کرد و از ایران خواست حمایت از جنگ روسیه علیه اوکراین را متوقف کند. به گفته او، جنگ روسیه علیه اوکراین غیرقانونی است و باید پایان یابد.

این موضع در حالی مطرح شد که تهران تاکید دارد کشتی هدف قرار گرفته یک شناور تجاری ایرانی با بار آهن بوده و حمله به آن را اقدامی علیه منافع و امنیت ایران می‌داند.

به این ترتیب، اختلاف تهران و کی یف تنها به عامل و هدف حمله محدود نمی‌شود؛ بلکه دو طرف درباره زمینه و ماهیت این عملیات نیز روایت‌های متفاوتی دارند.

تماس تازه تهران و کی یف؛ حمله «عمدی نبود»

اما تازه‌ترین اظهارات عباس عراقچی، فضای پرونده را وارد مرحله دیگری کرده است.

وزیر امور خارجه ایران پس از گفت وگو با آندری سیبیها روایت متفاوت تری از این گفت وگو منتشر و  اعلام کرد که همتای اوکراینی‌اش به او اطمینان داده است حمله به کشتی ایرانی عمدی نبوده و اوکراین به دنبال تشدید تنش نیست.

عراقچی در عین حال تاکید کرد که ایران نیز به دنبال تشدید تنش نیست، اما این به معنای چشم پوشی از حمله به شهروندان یا منافع ایران نیست.

وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد که در گفت وگو با همتای اوکراینی خود به صراحت اعلام کرده است: هرگونه حمله به شهروندان یا منافع ایران غیرقابل قبول است.

عراقچی همچنین بر ضرورت جبران خسارت‌های واردشده تاکید کرده است.

این موضع در حالی مطرح می‌شود که پیش از این، عراقچی هم حمله به شناور تجاری ایرانی را اقدامی دانسته بود که «نمی‌تواند بی‌پاسخ بماند». اکنون پس از تماس مستقیم دو وزیر، کی یف بر عمدی نبودن حمله و عدم تمایل به تشدید تنش تاکید کرده و تهران نیز ضمن اعلام مخالفت با تشدید تنش، بر مسئولیت ناشی از خسارت و ضرورت جبران آن تاکید دارد.

از یک حمله در کاسپین تا یک پرونده دیپلماتیک

اکنون با توضیحات تازه دو طرف، سه نکته در پرونده «آنا» برجسته شده است: یک ملوان جوان ایرانی با حمله پهپادی اوکراین به شهادت رسیده است، کی یف می‌گوید هدف قرار دادن کشتی و افراد غیرنظامی عمدی نبوده و تهران نیز ضمن اعلام عدم تمایل به تشدید تنش، خواستار جبران خسارت شده است.

از یک سو، اوکراین می‌گوید اقدامات نظامی‌اش در چارچوب جنگ با روسیه و دفاع از خود انجام می‌شود و هدف آن مقابله با ظرفیت‌های نظامی مرتبط با روسیه است؛ از سوی دیگر، ایران تاکید دارد که «آنا» یک شناور تجاری ایرانی بوده و هدف قرار گرفتن آن و پایان دادن به زندگی یک شهروند ایرانی قابل قبول نیست.

در مرکز این اختلاف اما یک نام قرار دارد: نیما مرادی، جوان ۲۳ ساله اهل بندرانزلی که نخستین سفر حرفه‌ای دریایی خود را با «آنا» آغاز کرده بود اما هرگز فرصت نکرد به خانه بازگردد و خانواده‌اش با پیکر غرق در خون او مواجه شدند.

بیشر بخوانید:

روایت تلخ زندگی کوتاه نیما مرادی؛

۲ روز مانده به تولد ۲۴سالگی؛ «نیما» در نخستین سفر دریایی شهید شد