سرتیپ پاسدار سیدمحمد باقرزاده، فرمانده کمیته جست وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح، در نامه‌ای خطاب به «مریانا اسپولیاریک»، رئیس کمیته بین المللی صلیب سرخ، خواستار پیگیری فوری وضعیت این سه خلبان شده است.

در این نامه، با اشاره به عملیات دو فروند سوخو-۲۴ در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴، آمده است که جنگنده‌ها پس از انجام مأموریت و در مسیر بازگشت، هدف پدافند قرار گرفتند و خلبانان آنها مجبور به اجکت شدند.

از چهار خدمه؛ یک شهید و سه خلبان زنده

بر اساس اطلاعات مطرح شده در نامه باقرزاده، از میان چهار خدمه دو جنگنده، مجید کاظمی به شهادت رسیده است. هویت او پس از ماه‌ها با انجام آزمایش DNA احراز شد و پیکرش به ایران بازگشت و در شیراز تشییع و خاکسپاری شد.

در باره این خبر بیشتر بخوانید:

از ماموریت العدید تا بازگشت پیکر؛ داستان آخرین پرواز شهید مجید کاظمی

درباره بلایی که خلبان مجید کاظمی بر سر بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه آورد/تصاویر

اما درباره سه خدمه دیگر، روایت مطرح شده در نامه با آنچه پیش‌تر به عنوان «نامشخص بودن سرنوشت» آنان اعلام شده بود، تفاوت مهمی دارد.

فرمانده کمیته جست وجوی مفقودین تأکید کرده است که جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به روشیان زنده توسط نیروهای قطری به اسارت گرفته شده‌اند.

در نامه آمده است که با وجود گذشت حدود شش ماه از زمان حادثه، دولت قطر اجازه دیدار، مصاحبه یا تماس این افراد با خانواده‌ها و مسئولان ایرانی را نداده است.

این بخش از نامه، مهم‌ترین تحول در پرونده خدمه دو سوخو-۲۴ محسوب می‌شود؛ چرا که اگر اطلاعات ارائه شده از سوی کمیته جست وجوی مفقودین تأیید شود، سه خلبان ایرانی پس از ماه‌ها بلاتکلیفی، نه مفقود یا کشته، بلکه اسیر و در قید حیات هستند.

درخواست ایران از صلیب سرخ برای دیدار با خلبانان

باقرزاده در نامه خود با استناد به مقررات کنوانسیون سوم ژنو، از کمیته بین المللی صلیب سرخ خواسته است برای روشن شدن وضعیت این سه خلبان وارد عمل شود.

در این نامه به موادی از کنوانسیون سوم ژنو اشاره شده که بر حق اسرای جنگی برای اطلاع رسانی درباره اسارت خود به خانواده‌ها، ارتباط با نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ و رسیدگی به وضعیت سلامت آنان تأکید دارد.

فرمانده کمیته جست وجوی مفقودین همچنین از صلیب سرخ خواسته است هرچه سریع‌تر با سه خلبان ایرانی در قطر مصاحبه کند، وضعیت سلامت آنها را به جمهوری اسلامی ایران اطلاع دهد و برای آزادی آنان اقدام کند.

مأموریتی که چهار خدمه را از هم جدا کرد

پرونده این سه خلبان به مأموریت دو فروند سوخو-۲۴ در ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ بازمی گردد؛ مأموریتی که بر اساس روایت رسمی ایران، با هدف حمله به پایگاه العدید آمریکا در قطر انجام شد.

دو جنگنده پس از انجام مأموریت، در مسیر بازگشت هدف قرار گرفتند و چهار خدمه آنها مجبور به اجکت شدند. از آن زمان، سرنوشت خدمه دو هواپیما در هاله‌ای از ابهام قرار داشت.

مجید کاظمی یکی از خلبانان این مأموریت بود که پس از ماه‌ها، هویتش از طریق آزمایش DNA احراز شد. ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز با تأیید شهادت او اعلام کرد که پیکرش به کشور بازگردانده شده است.

کاظمی که متولد شیراز بود، پس از ورود به دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری، دوره‌های تخصصی خلبانی را پشت سر گذاشت و در ادامه خدمت خود در پایگاه هوایی شهید دوران شیراز به فعالیت عملیاتی پرداخت. بخش مهمی از دوران خدمت او با پرواز با جنگنده سوخو-۲۴ سپری شد.

روایت‌های متفاوت از سرنگونی دو سوخو-۲۴

درباره این عملیات، روایت‌های متفاوتی از سوی طرف‌های درگیر و رسانه‌های خارجی منتشر شده است.

در روایت رسمی ایران، دو سوخو-۲۴ پس از اجرای موفقیت آمیز مأموریت علیه پایگاه العدید، در مسیر بازگشت هدف قرار گرفتند.

در مقابل، قطر اعلام کرده بود که دو جنگنده ایرانی را پس از ورود به حریم هوایی این کشور رهگیری و سرنگون کرده است. گزارش هایی از رسانه‌های غربی نیز مدعی شده بودند که جنگنده‌های ایرانی در ارتفاع بسیار پایین به سمت اهداف خود حرکت می‌کردند.

در برخی گزارش‌ها، ارتفاع پرواز دو سوخو-۲۴ حدود ۸۰ فوت، معادل نزدیک به ۲۴ متر، عنوان شده است؛ ارتفاعی که می‌توانست شناسایی هواپیماها توسط سامانه‌های راداری را دشوارتر کند.

تصاویر ماهواره‌ای و خسارت به العدید



در ماه‌های پس از این عملیات نیز گزارش هایی درباره خسارت واردشده به بخش هایی از پایگاه العدید منتشر شد. تصاویر ماهواره‌ای بررسی شده توسط تحلیلگران، آسیب هایی را در بخش هایی از این پایگاه نشان می‌داد؛ از جمله در یک ساختمان لجستیکی، یک پناهگاه هواپیما و بخش هایی از مجموعه پشتیبانی و مسکونی کمپ اندی.

با این حال، جزئیات دقیق میزان خسارت و ارتباط هر یک از این آسیب‌ها با عملیات دو سوخو-۲۴، موضوعی است که روایت‌های مختلفی درباره آن منتشر شده است.

اکنون سؤال اصلی: سه خلبان کجا هستند؟

پس از تأیید شهادت مجید کاظمی، اکنون تمرکز اصلی پرونده بر سه خدمه دیگر قرار گرفته است؛ جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به روشیان.

کمیته جست وجوی مفقودین ستاد کل نیروهای مسلح در نامه خود نه تنها وضعیت آنان را مشخص شده توصیف کرده، بلکه صراحتاً از اسارت زنده این سه خلبان سخن گفته است.

این در حالی است که تاکنون اطلاعات عمومی و مستقلی درباره محل نگهداری، وضعیت جسمانی و شرایط زندگی این سه خلبان منتشر نشده است. به همین دلیل، درخواست رسمی ایران از صلیب سرخ برای دیدار مستقیم با آنان می‌تواند گامی مهم برای روشن شدن وضعیت این پرونده باشد.

اکنون پس از گذشت حدود شش ماه از سرنگونی دو سوخو-۲۴، پرونده‌ای که با عنوان «سرنوشت نامعلوم چهار خدمه» آغاز شده بود، دست کم بر اساس اعلام رسمی کمیته جست وجوی مفقودین، به وضعیت متفاوتی رسیده است: یک خلبان شهید و شناسایی شده است و سه خلبان دیگر، بنا بر این اعلام، زنده و در اسارت نیروهای قطری هستند.

پیگیری کمیته بین المللی صلیب سرخ می‌تواند مشخص کند که این سه خلبان در چه شرایطی نگهداری می‌شوند و سرانجام چه زمانی امکان ارتباط آنان با خانواده هایشان و بازگشتشان به ایران فراهم خواهد شد.