پیروزی تاریخی دموکرات‌ها در انتخابات آمریکا؛ شکست ترامپ و احتمال استیضاح، آیا حمله به ایران متوقف می‌شود؟
اختصاصی کلانشهر: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در روز سه شنبه دوازدهم آبانماه (سوم نوامبر ۲۰۲۶) با یکی از غیرمنتظره‌ترین تحولات سیاسی سال‌های اخیر همراه شد. دموکرات‌ها موفق شدند کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنای آمریکا را از جمهوری‌خواهان پس بگیرند؛ شکستی که نه‌تنها موقعیت سیاسی دونالد ترامپ را در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری‌اش تضعیف می‌کند، بلکه می‌تواند مسیر اجرای برنامه‌های داخلی و سیاست خارجی دولت او را نیز با موانع جدی روبه‌رو کند.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس و شبکه‌های خبری آمریکا، دموکرات‌ها اکثریت هر دو مجلس را به دست آورده‌اند. این نتیجه به معنای پایان دوره تسلط جمهوری‌خواهان بر کنگره و بازگشت واشنگتن به وضعیتی است که در آن رئیس‌جمهور و اکثریت کنگره از دو حزب متفاوت هستند.
نکته مهم این است که پیروزی حزبی دموکرات‌ها تأیید شده، اما شمارش آرای تمام حوزه‌ها هنوز به پایان نرسیده است؛ بنابراین اعداد تعداد کمی از کرسی‌ها ممکن است تغییر کنند.
نتیجه انتخابات؛ چند کرسی به دست دموکرات‌ها رسید؟
بر اساس آخرین گزارش‌های منتشرشده از شمارش آرا در ساعات اولیه چهارشنبه ۴ نوامبر (13 آبانماه):
مجلس نمایندگان: دموکرات‌ها از مرز ۲۱۸ کرسی عبور کرده و اکثریت را به دست آورده‌اند. شبکه فاکس نیوز در گزارش ساعت ۳:۳۶ بامداد به وقت شرق آمریکا، ۲۲۵ کرسی دموکرات‌ها در برابر ۱۳۷ کرسی جمهوری‌خواهان را گزارش کرد. پیش‌بینی شبکه ABC نیز از رسیدن دموکرات‌ها به حدود ۲۲۹ کرسی حکایت داشت.
سنا: دموکرات‌ها با پیروزی در چند ایالت جمهوری‌خواه‌نشین، از حد نصاب ۵۱ کرسی لازم برای کنترل سنا عبور کردند.
یکی از مهم‌ترین ابعاد این شکست، از دست رفتن کرسی‌های جمهوری‌خواهان در ایالت‌هایی است که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به ترامپ رای داده بودند.
دموکرات‌ها در ایالت‌هایی مانند تگزاس، کارولینای جنوبی، کانزاس و آیووا موفق به شکست نامزدهای جمهوری‌خواه شدند. در کانزاس، پیروزی دموکرات‌ها اهمیت تاریخی ویژه‌ای داشت؛ چراکه این ایالت نزدیک به یک قرن بود که سناتور دموکرات انتخاب نکرده بود.
رقابت باورنکردنی در می‌سی‌سی‌پی؛ فاصله فقط ۲۸ رای
یکی از عجیب‌ترین رقابت‌های انتخابات امسال در ایالت می‌سی‌سی‌پی رقم خورد؛ جایی که اسکات کولوم، نامزد دموکرات، در رقابت با سیندی هاید اسمیت، سناتور جمهوری‌خواه، تنها با اختلاف ۲۸ رای پیش افتاد.
بر اساس گزارش‌های محلی و برآورد آسوشیتدپرس، در ساعات اولیه چهارشنبه حدود ۹۷ درصد آرا شمارش شده بود و کولوم با ۴۶۲ هزار و ۷۷۹ رأی در برابر ۴۶۲ هزار و ۷۵۱ رای رقیب جمهوری‌خواه خود قرار داشت.
اهمیت این رقابت فقط به اختلاف ناچیز آرا محدود نمی‌شود. اگر کولوم پیروز نهایی شود، نخستین سناتور دموکرات می‌سی‌سی‌پی از سال ۱۹۸۲ خواهد بود؛ اتفاقی که پس از بیش از چهار دهه، معادلات سیاسی این ایالت را تغییر می‌دهد.
با این حال، در زمان انتشار این گزارش، نتیجه این رقابت هنوز رسماً اعلام نشده و هزاران رای باقی‌مانده می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.
نخستین‌های تاریخی انتخابات ۲۰۲۶ آمریکا
انتخابات امسال علاوه بر تغییر موازنه قدرت در واشنگتن، از نظر شکستن موانع تاریخی در حضور اقلیت‌ها، زنان و گروه‌های اجتماعی مختلف نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
عبدال السید؛ نخستین سناتور مسلمان آمریکا
عبدال السید، نامزد دموکرات ایالت میشیگان، با شکست مایک راجرز به نخستین مسلمان راه‌یافته به مجلس سنای آمریکا تبدیل شد. پیروزی او از مهم‌ترین اتفاقات تاریخی این انتخابات است.
کیشا لنس باتمز؛ نخستین فرماندار زن سیاه‌پوست
باتمز با پیروزی در انتخابات فرمانداری جورجیا، نخستین زن سیاه‌پوستی شد که در تاریخ آمریکا به مقام فرمانداری یک ایالت انتخاب می‌شود.
کیشا لنس باتمز، نامزد دموکرات فرمانداری جورجیا (راست) و دخترش لینکلن در مراسم شب انتخابات
باتمز همچنین نخستین فرماندار سیاه‌پوست جورجیا است.
دب هالند؛ نخستین فرماندار زن بومی آمریکا
دب هالند با پیروزی در نیومکزیکو به نخستین زن بومی آمریکا تبدیل شد که به مقام فرمانداری یک ایالت می‌رسد. او پیش‌تر وزیر کشور دولت جو بایدن بود و نخستین وزیر کابینه آمریکا از میان بومیان این کشور محسوب می‌شد.
پگی فلاناگان؛ نخستین زن بومی آمریکا در سنا
فلاناگان با پیروزی در مینه‌سوتا، نخستین زن بومی آمریکایی شد که به مجلس سنای آمریکا راه پیدا می‌کند.
کریس پاپاس؛ نخستین سناتور مرد همجنس‌گرای آمریکا
نماینده دموکرات نیوهمپشایر با پیروزی در رقابت سنا، به نخستین مرد همجنس‌گرای آشکار تبدیل شد که به این مجلس راه پیدا می‌کند. منظور از «آشکار» این است که فرد گرایش جنسی خود را علناً اعلام کرده است.
جینا اینوخوسا؛ نخستین فرماندار لاتین‌تبار تگزاس
اینوخوسا با شکست گرگ ابوت، به نخستین زن لاتین‌تبار در مقام فرمانداری تگزاس تبدیل شد.
بایرون دونالدز؛ نخستین فرماندار سیاه‌پوست جمهوری‌خواه
بایرون دونالدز در فلوریدا به پیروزی رسید و نخستین جمهوری‌خواه سیاه‌پوستی شد که به مقام فرمانداری یک ایالت انتخاب می‌شود.
از دیگر نتایج تاریخی، انتخاب دیوید کراولی به فرمانداری ویسکانسین و پیروزی خاویر بسرا در کالیفرنیا است که به‌ترتیب نخستین فرماندار سیاه‌پوست ویسکانسین و نخستین فرماندار لاتین‌تبار کالیفرنیا از سال ۱۸۷۵ خواهند بود.
همچنین اگر حکیم جفریز در رأی‌گیری داخلی مجلس نمایندگان به ریاست این مجلس انتخاب شود، نخستین رئیس سیاه‌پوست تاریخ مجلس نمایندگان آمریکا خواهد بود.
افزایش حضور مسلمانان در کنگره آمریکا؛ از نخستین سناتور مسلمان تا ورود چهره‌های تازه
دست‌کم هفت مسلمان در انتخابات امسال به کنگره فدرال آمریکا راه یافته‌اند؛ چهار نفر از آن‌ها نمایندگان پیشین هستند و سه نفر چهره‌های تازه‌واردند.
آدام حماوی،نخستین مسلمان منتخب نیوجرسی
پزشک جراح و پزشک نظامی بازنشسته آمریکایی مصری‌تبار که در حوزه انتخابیه دوازدهم نیوجرسی پیروز شد. او نخستین مسلمان منتخب این ایالت در کنگره آمریکا است.
داریالیزا آویلا شوالیه
داریالیزا آویلا شوالیه سیاستمدار دومینیکنی‌تبار و مسلمان‌شده که با شکست آدریانو اسپایات در انتخابات مقدماتی، مسیر ورود به مجلس نمایندگان را هموار کرد.
آبر کاواس نخستین زن فلسطینی‌تبار مسلمان در مجلس قانون‌گذاری ایالت نیویورک
آبر کاواس فعال سیاسی فلسطینی‌تبار که با کسب حدود ۷۰ درصد آرا در حوزه دوازدهم، به سنای ایالت نیویورک راه یافت. او نخستین زن فلسطینی‌تبار مسلمان در مجلس قانون‌گذاری ایالت نیویورک معرفی شده است.
رشیده طلیب،نماینده مسلمان و فلسطینی‌تبار حزب دموکرات از ایالت میشیگان
رشیده طلیب نماینده مسلمان و فلسطینی‌تبار حزب دموکرات از ایالت میشیگان است. او نخستین بار در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۱۸ به نمایندگی از حوزه سیزدهم میشیگان وارد مجلس نمایندگان آمریکا شد و از ژانویه ۲۰۱۹ فعالیت خود را آغاز کرد. طلیب در انتخابات ۲۰۲۶ نیز با کسب حدود ۷۶ درصد آرا، از حوزه دوازدهم میشیگان دوباره به مجلس نمایندگان راه یافت.
موفقیت ایلهان عمر برای پنجمین بار؛ترامپ می‌خواست او را از آمریکا اخراج کند
ایلهان عمر، سیاستمدار مسلمان سومالیایی‌تبار حزب دموکرات از ایالت مینه‌سوتا است. او در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۱۸ به نمایندگی از حوزه پنجم مینه‌سوتا انتخاب شد و در ژانویه ۲۰۱۹ وارد مجلس نمایندگان شد. عمر در انتخابات ۳ نوامبر ۲۰۲۶ نیز با شکست رقیب جمهوری‌خواه خود، جان ناگل، برای پنجمین دوره متوالی به کنگره راه یافت. حوزه انتخابیه او شهر مینیاپولیس را دربرمی‌گیرد.
دونالد ترامپ در یکی از میتنگهای اخیر تبلیغاتی حزب جمهوری خواه با وجود آنکه ایلهان متولد آمریکا است گفت:ایلهان عمر باید گورش را از کشورمان گم کند. او نباید اینجا باشد. ایلهان مخالف جنگ آمریکا با ایران و منتقد لابی اسراییلی آیپک در انتخابات‌های آمریکاست.
عایشه وهاب نخستین آمریکایی افغان‌تبار راه یافته به مجلس نمایندگان آمریکا
.jpg)
عایشه وهاب سیاستمدار دموکرات افغان‌تبار ایالت کالیفرنیاست. او پیش‌تر عضو شورای شهر هی‌وارد و سپس سناتور ایالتی کالیفرنیا بود. وهاب در انتخابات ویژه ۱۸ اوت ۲۰۲۶ با شکست ملیسا هرناندز، به نمایندگی از حوزه چهاردهم کالیفرنیا انتخاب شد و دوم سپتامبر سوگند یاد کرد. او نخستین آمریکایی افغان‌تبار است که به مجلس نمایندگان آمریکا راه یافته است.
ایلان ماسک؛ ۴۴۵ میلیون دلار هزینه برای پیروزی جمهوری‌خواهان
یکی دیگر از بازندگان بزرگ انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، ایلان ماسک، ثروتمندترین مرد جهان و از حامیان اصلی دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه بود.
بر اساس بررسی روزنامه گاردین از اطلاعات کمیسیون فدرال انتخابات آمریکا، ماسک تا ۲۹ اکتبر دست‌کم ۴۴۵.۷۷ میلیون دلار به کمیته‌ها و گروه‌های سیاسی همسو با جمهوری‌خواهان کمک کرده بود.
بخش عمده این منابع به کمیته‌های اقدام سیاسی اختصاص داشت که برای حمایت از نامزدهای جمهوری‌خواه و تبلیغات علیه رقبای دموکرات فعالیت می‌کردند. تنها ۲۱۶ میلیون دلار از این مبلغ به کمیته انتخاباتی اختصاصی او، America PAC، رسیده بود.
این کمک‌ها با هدف حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره و جلوگیری از بازگشت دموکرات‌ها انجام شد؛ هدفی که با نتیجه انتخابات محقق نشد.
به همین دلیل، انتخابات ۲۰۲۶ را می‌توان یکی از پرهزینه‌ترین شکست‌های سیاسی ماسک دانست.
عبدال السید و تقابل با آیپک
پیروزی عبدال السید کاندیدای مسلمان در میشیگان از جنبه دیگری نیز خبرساز شد. او در جریان رقابت انتخاباتی مواضع انتقادی صریحی درباره کمک‌های مالی و نفوذ لابی‌های طرفدار اسرائیل در سیاست آمریکا اتخاذ کرده بود.
پس از پیروزی او، جمله‌ای با این مضمون در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد:
«خطاب به آیپک که ۴۲ میلیون دلار علیه ما هزینه کرد، ممنونم که فرصت شکست دادنتان را برای بار دوم در اختیارم گذاشتید.»
عبدالسید و همسرش، سارا جوکاکو، پس از اعلام پیروزی او در جمع هواداران
هر چند که برخی مخالفان السید با اشاره به داده‌های منتشرشده درباره کمیته United Democracy Project، وابسته به آیپک می‌گویند حدود ۲۰.۹ میلیون دلار هزینه و گزارش هزینه علیه السید تائید شده است.
شکست جمهوری‌خواهان چه معنایی برای آینده ترامپ دارد؟
پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس، موقعیت دونالد ترامپ را در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری‌اش به‌شدت تغییر می‌دهد.
ترامپ همچنان رئیس‌جمهور آمریکا و فرمانده کل نیروهای مسلح این کشور خواهد بود، اما از این پس برای پیشبرد بسیاری از برنامه‌های خود با کنگره‌ای روبه‌رو می‌شود که اکثریت آن در اختیار مخالفان سیاسی اوست.
چهار پیامد مهم این تغییر عبارت‌اند از:
۱. آیا احتمال استیضاح ترامپ وجود دارد؟
احتمال سیاسی افزایش یافته است
بله. پیروزی دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، امکان آغاز روند استیضاح ترامپ را افزایش می‌دهد.
طبق قانون اساسی آمریکا، مجلس نمایندگان اختیار طرح اتهام و استیضاح رئیس‌جمهور را دارد و برای تصویب مواد استیضاح به اکثریت ساده آرای نمایندگان حاضر نیاز است.
اما استیضاح به معنای برکناری رئیس‌جمهور نیست.
برای محکومیت و برکناری ترامپ در سنا، موافقت دوسوم سناتورهای حاضر لازم است؛ بنابراین حتی با در اختیار داشتن اکثریت سنا، دموکرات‌ها به‌تنهایی قادر به برکناری ترامپ نخواهند بود.
در نتیجه، استیضاح می‌تواند به ابزاری برای فشار سیاسی و حقوقی علیه رئیس‌جمهور تبدیل شود، اما برکناری او همچنان به همراهی شمار قابل‌توجهی از جمهوری‌خواهان نیاز دارد.
۲. آیا کنگره جدید می‌تواند اختیارات ترامپ را محدود کند؟
بله؛ این یکی از مهم‌ترین پیامدهای انتخابات است.
دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن هر دو مجلس می‌توانند:
لوایح و برنامه‌های موردنظر ترامپ را متوقف یا با دشواری تصویب کنند.
درباره عملکرد دولت، قراردادهای دولتی و تصمیمات اقتصادی و سیاسی تحقیقات گسترده انجام دهند.
با برگزاری جلسات نظارتی و احضار مقام‌های دولتی، فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش دهند.
انتصاب‌های مهم دولت و معرفی قضات فدرال را در سنا رد کنند.
از تصویب بودجه‌های موردنیاز دولت یا عملیات نظامی مورد اختلاف جلوگیری کنند.
البته ترامپ همچنان می‌تواند لوایح مصوب کنگره را وتو کند و برای بی‌اثر کردن وتوی او، موافقت دوسوم هر دو مجلس لازم است.
بنابراین پیروزی دموکرات‌ها به معنای انتقال قدرت اجرایی از کاخ سفید به کنگره نیست؛ بلکه به معنای پایان برخورداری ترامپ از حمایت یکپارچه کنگره است.
۳. آیا ترامپ همچنان می‌تواند به ایران حمله کند؟
بله؛ پیروزی دموکرات‌ها به‌تنهایی مانع حقوقی و فوری برای صدور دستور حمله نظامی از سوی ترامپ ایجاد نمی‌کند.
رئیس‌جمهور آمریکا فرمانده کل نیروهای مسلح است و دولت‌های مختلف این کشور در مواردی بدون اعلام رسمی جنگ از سوی کنگره، عملیات نظامی انجام داده‌اند.
اما این اختیار نامحدود نیست.
طبق قانون اختیارات جنگی مصوب ۱۹۷۳، رئیس‌جمهور در شرایطی که نیروهای آمریکایی وارد مخاصمات نظامی می‌شوند، باید کنگره را حداکثر ظرف ۴۸ ساعت مطلع کند. همچنین در صورت نبود مجوز قانونی، ادامه استفاده از نیروهای نظامی پس از ۶۰ روز با محدودیت مواجه می‌شود و مهلت خروج می‌تواند حداکثر ۳۰ روز دیگر تمدید شود.
کنگره نیز می‌تواند با تصویب قوانین و محدودیت‌های بودجه‌ای، ادامه عملیات نظامی را دشوار کند.
بنابراین اگر ترامپ تصمیم به حمله مجدد به ایران بگیرد، دموکرات‌ها می‌توانند از ابزارهای نظارتی، قانونی و مالی برای مقابله با این تصمیم استفاده کنند؛ اما نمی‌توان گفت که صرفاً با تغییر اکثریت کنگره، امکان حمله نظامی از او سلب شده است.
نکته مهم دیگر اینکه درباره حدود اختیار یک‌جانبه رئیس‌جمهور برای آغاز عملیات نظامی گسترده، میان حقوقدانان آمریکایی اختلاف‌نظر وجود دارد.
باراک اوباما زئیس جمهور اسبق دموکرات آمریکا یکی از مهم‌ترین منتقدان ترامپ و جمهوری خواهان بود که در میتینگهای مختلفی علیه سیاستهای ترامپ سخنرانی کرد
۴. آیا سیاست خارجی ترامپ در قبال ایران تغییر می‌کند؟
پیروزی دموکرات‌ها می‌تواند هزینه سیاسی و قانونی ادامه سیاستهای نظامی ترامپ را افزایش دهد.
به‌ویژه آنکه جنگ با ایران و پیامدهای اقتصادی آن، از جمله افزایش هزینه‌های زندگی و فشار بر قیمت انرژی، در شمار موضوعات مورد توجه رأی‌دهندگان در انتخابات اخیر بوده است.
آسوشیتدپرس گزارش داده که نگرانی از هزینه‌های زندگی، جنگ ایران و فساد دولتی از عوامل مهم نارضایتی رأی‌دهندگان بوده‌اند.
در چنین شرایطی، دموکرات‌ها احتمالاً خواهان توضیح دولت درباره اهداف، هزینه‌ها، پیامدهای انسانی و حقوقی عملیات نظامی خواهند شد.
با این حال، نباید پیروزی دموکرات‌ها را به معنای مخالفت یکپارچه این حزب با هرگونه اقدام نظامی علیه ایران دانست. مواضع اعضای کنگره درباره امنیت منطقه، اسرائیل و نحوه مواجهه با تهران یکسان نیست.
آیا شکست جمهوری‌خواهان به معنای پایان قدرت سیاسی ترامپ است؟
نتیجه انتخابات را باید یکی از جدی‌ترین ضربه‌های سیاسی به دولت دوم ترامپ دانست؛ به‌خصوص اینکه جمهوری‌خواهان در ایالت‌هایی شکست خوردند که پیش‌تر از پایگاه‌های نسبتاً مطمئن این حزب محسوب می‌شدند.
با این حال، یک نکته زمانی مهم وجود دارد: ترکیب جدید کنگره از سوم ژانویه ۲۰۲۷ (یکشنبه ۱۳ دی ۱۴۰۵)آغاز به کار می‌کند. بنابراین تا آن زمان، ترکیب قبلی کنگره همچنان مسئولیت قانون‌گذاری را برعهده دارد.
از سوی دیگر، ترامپ تا پایان دوره ریاست‌جمهوری خود در ژانویه ۲۰۲۹ (دی ۱۴۰۷) همچنان در کاخ سفید خواهد ماند؛ مگر آنکه اتفاقی مانند استعفا، برکناری یا سایر تحولات قانون اساسی رخ دهد.
در واقع، آمریکا وارد دوره‌ای از تقابل جدی‌تر میان کاخ سفید و کنگره می‌شود؛ وضعیتی که می‌تواند تصویب قوانین، تامین بودجه، سیاست خارجی و حتی تصمیمات نظامی دولت ترامپ را تحت تاثیر قرار دهد.
جمع‌بندی اینکه دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ فقط چند کرسی به دست نیاوردند؛ آن‌ها اهرم‌های اصلی نظارت و مهار دولت ترامپ را دوباره در اختیار گرفتند. با این وجود، میزان تاثیر این پیروزی بر سیاستهای کاخ سفید، به‌ویژه در قبال ایران، به نحوه استفاده دموکرات‌ها از اختیارات قانونی و میزان همراهی جمهوری‌خواهان مخالف ترامپ بستگی خواهد داشت.