کلانشهر: نیما حقیقی دانشجوی دکترای روانشناسی در گفت وگو با ایسنا، اوتیسم را یک اختلال عصبی - رشدی دانست و اظهار کرد: اوتیسم از زمان تولد با فرد همراه بوده و درمان قطعی برای آن وجود ندارد.

وی با بیان اینکه در صورت تشخیص اوتیسم درمان‌ها و روش‌های توانبخشی و برنامه‌های آموزشی به پیشرفت کودک در فراگیری مسائل کمک می‌کند، افزود: افرادی که تشخیص اوتیسم دریافت می‌کنند دو ویژگی بازر دارند که نخستین ویژگی آنان عدم ارتباط اجتماعی یا ارتباط اجتماعی محدود است، یعنی یک کودک اوتیسمی نمی‌تواند با دیگران وارد رابطه شود.

این روانشناس، صحبت نکردن یا صحبت کردن محدود از یک کلمه تا یک جمله را یکی از مشکلات کودکان مبتلا به اوتیسم دانست و تصریح کرد: کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ارتباط اجتماعی شان بسیار ضعیف است و دوست صمیمی ندارند. در واقع افراد دارای این اختلال در برقراری ارتباط دوسویه ضعف دارند و ناپخته عمل می‌کنند و معمولا ارتباط چشمی با اطرافیان ندارند.

حقیقی، با اشاره به علایق محدود و رفتارهای تکراری کودکان مبتلا به اوتیسم، عنوان کرد: این کودکان علاقه خاصی به برخی از اشیاء و اسباب بازی‌های خود نشان می‌دهند و یا رفتارهای کلیشه‌ای و تیک مانند همچون بال بال زدن، روی پنجه پا راه رفتن، پریدن و... دارند.

وی با بیان اینکه کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم به سه سطح تقسیم می‌شوند و هر سطح مشکلات خاصی در حیطه‌های شناختی(توانمندی‌های ذهنی)، حرکتی و حسی دارد، خاطرنشان کرد: سطح یک اوتیسم خفیف بوده و کودکان به حمایت کمتری نیاز دارند، اما سطح دو نیازمند حمایت بیشتر و مداخلات درمانی گسترده تری است. این اختلال در سطح سه نیز به شکل شدید بروز می‌کند.

این روانشناس، اختلال اوتیسم را بعد از دو سال و نیم قابل تشخیص دانست و یادآور شد: علت بروز اختلال اوتیسم هنوز مشخص نیست، اما ۵۰ درصد وابسته به عوامل خانوادگی و ژنتیکی و ۵۰ درصد وابسته به عوامل محیطی است؛ البته اوتیسم قبل از تولد نوزاد قابل تشخیص نبوده و با توجه به شدت اختلال، زمان تشخیص آن نیز تغییر می‌کند، یعنی هرچقدر اختلال شدیدتر باشد، زودتر امکان تشخیص آن وجود دارد و در موارد خفیف، تا دوران دبستان می‌تواند تشخیص داده نشود.

وی با بیان اینکه کودکان مبتلا به اوتیسم با مشکلات مختلفی در حواس خود مواجه هستند، عنوان کرد: این کودکان به دو گروه جستجوگری حسی و گریز حسی تقسیم بندی می‌شود. در واقع گروه اول تمایل به دریافت محرک‌های حسی دارند و گروه دوم از دریافت محرک‌های حسی گریزانند. کودکانی که مشکلاتی در حواس دارند، در دوران کرونا با مشکلات ویژه‌ای همچون ماسک زدن و استفاده از الکل و مواد شوینده مواجه هستند، زیرا ماسک و الکل نوعی محرک آزاردهنده برای آنان محسوب می‌شود و لذا بیشتر در معرض خطر آلودگی قرار دارند.

حقیقی، با اشاره به بالا بودن احتمال ابتلا به کرونا در کودکان مبتلا به اوتیسم، ادامه داد: این کودکان به دلایل مختلفی عادت‌های بد رفتاری از قبیل مکیدن انگشت و بردن اشیاء مختلف به دهان را دارند که با توجه به شرایط کرونا، امکان آلودگی برای آنان بیشتر است و ممکن است بیمار شوند.

این روانشناس، با بیان اینکه اغلب کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم از بیماری‌های زمینه‌ای رنج می‌برند، گفت: رفتارهای تغذیه‌ای نامناسب و داروهای مصرفی مشکلات گوارشی متعددی را برای این کودکان ایجاد می‌کند و لذا کرونا نسبت به افراد آسیب پذیر بی‌رحم‌تر است.

وی از خانواده‌ها خواست در صورت دریافت تشخیص اوتیسم هرچه زودتر فرایند درمان را آغاز کنند و متذکر شد: سنین دو تا پنج سالگی زمان طلایی درمان اوتیسم و اثرگذاری بیشتر و بهتر مداخلات روان درمانی و آموزشی است. در واقع کودکان در این سن آموزش‌ها را به خوبی دریافت می‌کنند و می‌تواند بسیار موثرتر از هر زمان دیگری باشد.

حقیقی، با بیان اینکه اوتیسم تا پایان عمر ادامه دارد، اظهار کرد: کار آموزشی و درمانی اوتیسم به شکل یک تیم درمانی است که شامل گفتاردرمان گر، کاردرمانگر، روانپزشک و روانشناس می‌باشد. آموزش مستمر می‌تواند بسیار به کاهش مشکلات رفتاری و افزایش رفتارهای مناسب کودکان کمک کند و اگر این اقدامات صورت نگیرد، شاهد پس رفت در رفتارهای این کودکان هستیم.

این روانشناس، به تعطیلی مراکز درمانی و آموزشی ویژه کودکان مبتلا به اوتیسم در ایام کرونا اشاره کرد و یادآور شد: برخی از خانواده‌ها به واسطه مشکلات مالی توانایی تداوم جلسات درمانی را ندارند و لذا مشکلات گفتاری و رفتاری و حسی این کودکان مجددا پدیدار می‌شود.

وی حضور کودکان مبتلا به اوتیسم در خانه به ویژه در روزهای کرونایی را موجب تحت فشار قرار گرفتن سایر اعضای خانواده دانست و بیان کرد: خانواده‌های دارای کودک مبتلا به اوتیسم در شرایط عادی دچار فرسودگی هستند و ایام قرنطینه و تعطیلی مراکز درمانی، آنان را فرسوده‌تر کرده است. همچنین این خانواده‌ها از بازخوردهای اجتماعی نسبت به فرزند خود گریزان هستند و سعی می‌کنند کودک اوتسمی شان را از جامعه دور کنند و شیوع کرونا این رفتار را تشدید کرده است، در حالی که جامعه باید نسبت به این بیماری آگاهی لازم را داشته باشد به کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم به چشم کم توان ذهنی نگاه نکند.

حقیقی، با تاکید بر لزوم دریافت مستمر مداخلات رفتاری و دارویی کودکان مبتلا به اوتیسم، عنوان کرد: هر فرد اوتیسمی راهکارهای منحصر به فرد خود را دارد و روانشناسان و متخصصان براساس ارزیابی‌های اولیه این راهکارهای را مشخص می‌کنند لذا توصیه می‌شود در روزهای کرونایی نیز از مشاوره‌های آنلاین بهره بگیرید و آموزش کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم را ادامه دهید. دستگاه‌های حمایتی همچون بهزیستی، آموزش و پرورش استثنایی و انجمن‌های اوتیسم نیز می‌توانند در این روزها برنامه‌های ویژه‌ای داشته باشند تا خانواده‌ها با روانشناسان و متخصصان ارتباط برقرار کنند.