کلانشهر: از میان 18 میلیون و 794 هزار و 610 دُز واکسن کرونا که تا کنون وارد کشورمان شده است، حدود دو سوم یعنی 12 میلیون و 270 هزار دُز مربوط به واکسن سینوفارم چین است. این یعنی هم اکنون بخش زیادی از مردم ایران توسط واکسن سینوفارم واکسینه شده‌اند و آن طور که مطالعات بین المللی نشان می‌دهد، افرادی که این واکسن را دریافت کرده‌اند، پس از گذشت شش ماه از تزریق دُز دوم باید دُز سوم یا یادآور را دریافت کنند.

این در حالی است که در ایران سالمندان و گروه‌های پرخطر زیادی وجود دارند که در ماه‌های ابتدایی امسال با همین واکسن سینوفارم واکسینه شده‌اند و باید از مهرماه به بعد دُز یادآور خود را دریافت کنند و مشخص نیست برنامه وزارت بهداشت دولت جدید برای تامین دُز یادآور مورد نیاز این افراد به چه صورت خواهد بود؛ زیرا اگر این افراد در زمان تعیین‌شده دُز یادآور خود را دریافت نکنند، قطعا ایمنی بدن آنها کاهش می‌یابد و همین مساله می‌تواند به افت میزان ایمنی جمعی حاصل از واکسن بخصوص در میان سالمندان و گروه‌های پرخطر جامعه منجر شود.  

همچنین با توجه به این که برخی مطالعات علمی نشان داده است برای این که اثربخشی کامل واکسن کرونا همواره در بدن افراد واکسینه شده باقی بماند، این افراد باید هر شش ماه یک بار دُز یادآور واکسن کرونای خود را دریافت کنند، در این شرایط این بیم وجود دارد که بخش زیادی از ایرانیان تا پایان عمر خود نیاز داشته باشند که حتما واکسن سینوفارم دریافت کنند و نتوان از سایر واکسن‌ها برای تزریق دُز یادآور به این افراد استفاده کرد.

نزدیک شدن زمان تزریق دُز سوم واکسن کادر درمان و سالمندان

این موضوعات را با پروفسور علیرضا ناجی، رئیس پژوهشگاه ویروس شناسی کشور در میان گذاشتیم و او نیز با تاکید بر این که رفته رفته زمان تزریق دُز یادآور به کادر درمان، سالمندان و گروه‌های پرخطر فرا می‌رسد، به خبرنگار رکنا گفت: بیشتر اعضای کادر درمان واکسن اسپوتنیک و آسترازنکا تزریق کرده‌اند که این واکسن‌ها هم مثل واکسن سینوفارم نیاز به تزریق دُز یادآور دارند. اما نکته مهم این است که این طور نیست هر کسی که دو دُز از یک واکسن را تزریق کرده بود، حتما نیاز داشته باشد که دُز یادآور خود را نیز دقیقا از همان واکسن تزریق کند.

رئیس آزمایشگاه ویروس شناسی بیمارستان مسیح دانشوری با بیان این که این مساله در واکسن‌های مختلف متفاوت است، عنوان کرد: توصیه متخصصان بهداشتی این است که برای تزریق دُز یادآور به افرادی که واکسن هایی مانند اسپوتنیک و آسترازنکا یعنی واکسن‌های تولیدشده براساس DNA را دریافت کرده‌اند، از واکسن‌های ساخته شده با ویروس غیرفعال مانند واکسن سینوفارم یا برکت استفاده شود، زیرا واکسن‌های تولیدشده براساس ویروس غیرفعال تعداد آنتی ژن‌های بیشتری دارند و بیشتر می‌توانند سلول‌ها را تحریک کنند.

این استاد تمام ویروس شناسی ادامه داد: البته این طور نیست که افراد واکسینه شده با واکسن‌های تولیدشده براساس DNA، برای دریافت دُز یادآور خود حتما نیاز داشته باشند که واکسن‌های تولیدشده با ویروس غیرفعال را تزریق کنند، بلکه آنها می‌توانند از پلتفرم‌های دیگر واکسن از جمله واکسن‌های پروتئینی نیز استفاده کنند.

دُز یادآور به ایرانیان باید با فاصله زمانی نزدیکتری تزریق شود

ناجی در همین راستا تاکید کرد که علاوه بر برنامه ریزی برای تامین دُز اول و دوم واکسن کرونای تمام افراد جامعه، باید برای تامین دُز یادآور کادر درمان، سالمندان و گروه‌های پرخطر که از بهمن 99 تا ابتدای 1400 واکسن کرونای خود را دریافت کرده‌اند، برنامه ریزی شود.

رئیس پژوهشگاه ویروس شناسی کشور در پاسخ به این سوال که فاصله میان تزریق دُز دوم و دُز یادآور واکسن کرونا چقدر باید باشد، گفت: درباره واکسن هایی مثل مدرنا یا فایزر گفته شده است که باید بین 6 تا 12 ماه بعد از تزریق دُز دوم، دُز یادآور تزریق شود؛ اما چون ما در ایران از واکسن هایی با کارآیی پایین‌تر از جمله سینوفارم و برکت استفاده می‌کنیم، قطعا باید دُز یادآور در فاصله زمانی نزدیکتری به افراد تزریق شود.

وی با اشاره به شیوع جهش‌های جدید کرونا در سطح کشور اظهار داشت: اگر ما بتوانیم با تسریع واکسیناسیون عمومی و تزریق هرچه زودتر دُز یادآور سطح آنتی بادی بدن تمام افراد جامعه را بالاتر ببریم، ایمنی جمعی ما در برابر جهش‌های کنونی کرونا یا جهش هایی که در آینده ایجاد خواهند شد، افزایش خواهد یافت.

پروتکل‌های مربوط به واکسن سینوفارم، سه دُزه است

در این میان باید توجه داشت که براساس آخرین آمارهای وزارت بهداشت، حدود 12 درصد از جمعیت کشور یک دُز واکسن کرونا را دریافت کرده‌اند و دُز دوم نیز تنها به حدود 3.5 درصد از افراد تزریق شده است. در این شرایط، با توجه به این که بیشتر سالمندان و افراد مبتلا به بیماری‌های خاص در ماه‌های ابتدایی امسال، واکسن سینوفارم تزریق کرده‌اند، باید هرچه زودتر برنامه ریزی برای تزریق دُز یادآور واکسن کرونا بخصوص به دریافت کنندگان واکسن سینوفارم انجام شود.

این در حالی است که به گفته رئیس آزمایشگاه ویروس شناسی بیمارستان مسیح دانشوری، برخی مطالعات انجام شده در سطح ایران نشان می‌دهد که واکسن سینوفارم کارآیی کافی را برای سالمندان ندارد و بخشی از دریافت کنندگان این واکسن در ماه‌های اخیر به انواع شدید بیماری کرونا مبتلا شده‌اند و این مساله نیاز به تامین دُز یادآور بخصوص برای دریافت کنندگان واکسن کرونا را تشدید می‌کند، به ویژه آن که براساس اظهارات ناجی، با توجه به عملکرد نامناسب واکسن سینوفارم در کشور امارات، ثابت شد که کشورهای مختلف باید از پروتکل‌های سه دُزه برای این واکسن استفاده کنند و البته در امارات اکنون برای تزریق دُز یادآور به افرادی که واکسن سینوفارم استفاده کرده‌اند، از واکسن فایزر استفاده می‌شود.

رئیس پژوهشگاه ویروس شناسی کشور با تاکید بر این که ایران رفته رفته باید استفاده از واکسن هایی را که کارآیی پایین تری دارند، کنار بگذارد، تصریح کرد: بهتر است که ما هرچه زودتر استفاده از واکسن هایی با پلتفرم ویروس غیرفعال را که دارای کفایت پایین تری هستند، کنار بگذاریم، بخصوص که در خود چین هم تاکید شده است که باید به سراغ واکسن هایی بروند که کارآیی بالاتری دارند.

وی در همین راستا با تاکید بر این که بهتر است ایران هم روی واکسن هایی سرمایه گذاری کند که کارآیی بالاتری دارند، اظهار داشت: پلتفرم‌های وکتوری، پروتئینی و mRNA از جمله پلتفرم‌های تولید واکسن کرونا هستند که کارآیی آنها بالاتر است و ما باید در ابتدا به سراغ واردات هرچه بیشتر این واکسن‌ها برویم و رفته رفته به دنبال تولید واکسن هایی با این فناوری‌ها باشیم.

افزایش آمار فوتی‌های کرونا با پوشش نامناسب واکسیناسیون سالمندان و گروه‌های پرخطر

ناجی با بیان این که در پاسخ به سوال دیگری درباره علت افزایش آمار فوتی‌های ناشی از کرونا در روزهای اخیر عنوان کرد: متاسفانه هنوز پوشش مناسب واکسیناسیون در میان تمام سالمندان، انجام نشده است و 30 تا 40 درصد از افراد بالای 60 سال با وجود این که نوبت واکسیناسیون آنها فرا رسیده است، هنوز برای دریافت کردن واکسن مراجعه نکرده‌اند. ضمن این که هنوز واکسن کرونا به بسیاری از افراد دارای بیماری‌های خاص تزریق نشده و تمام این مسائل به بالا رفتن آمار فوتی‌ها در موج پنجم کرونا دامن زده است.

وی با انتقاد از تقسیم بندی گروه‌های اولویت دار دریافت واکسن کرونا گفت: متاسفانه واکسیناسیون بیماران دیابتی به تازگی آغاز شده است. این در حالی است که این دسته از افراد و گروه‌های مبتلا به بیماری‌های قلبی، کلیوی و فشار خون باید زودتر آغاز می‌شد.

رئیس آزمایشگاه ویروس شناسی بیمارستان مسیح دانشوری همچنین از احتمال تاثیر پایین بودن کارآیی واکسن سینوفارم روی افزایش آمار فوتی‌های ناشی از کرونا اظهار داشت: با توجه به این که بخش زیادی از سالمندان و افراد دارای بیماری‌های خاص ما واکسن سینوفارم دریافت کرده‌اند، باید مطالعات جامعی انجام شود که ببینیم این واکسن چند درصد در میان این افراد ایمنی ایجاد کرده است.

رئیس پژوهشگاه ویروس شناسی کشور ادامه داد: اکنون شاهد آن هستیم که برخی سالمندان و افراد دارای بیماری‌های خاص که قاعدتا تا کنون باید واکسن کرونای خود را دریافت می‌کردند، به انواع شدید بیماری کرونا مبتلا شده‌اند و این مساله می‌تواند حاکی از کارآیی پایین واکسن سینوفارم باشد. البته این صحبت‌ها هنوز از نظر علمی ثابت نشده است و ما برای فهمیدن بیشتر این موضوع نیاز به اطلاعاتی داریم که باید از طریق مطالعات علمی بیشتر به دست آید.

بی‌توجهی به مدیریت علمی کرونا مهمترین عامل افزایش آمارهای کرونایی

ناجی با تاکید بر این که بی‌توجهی به مدیریت علمی کرونا عامل اصلی شیوع موج پنجم این ویروس در کشور ماست، اظهار داشت: با اطمینان کامل می‌توان گفت که علت اصلی بروز موج پنجم کرونا عدم برنامه ریزی صحیح برای مدیریت این بیماری است، زیرا ما از ماه اردیبهشت که با شیوع جهش‌های دلتا و آفریقایی کرونا در استان‌های جنوبی کشور مواجه شدیم، این استان‌ها را قرنطینه نکردیم و نظارت بسیار اندکی در اجرای ضوابط بهداشتی و محدودیت‌های کرونایی تعیین شده در شرایط قرمز داشتیم و همه این مسائل منجر به پخش شدن نوع دلتا ویروس کرونا در کشور شد.

رئیس پژوهشگاه ویروس شناسی کشور با ارائه هشدار نسبت به میزان سرایت بالای کرونای دلتا تاکید کرد: این ویروس به شدت می‌تواند در سطح جامعه پخش شود و اکنون هم بسیاری از ایرانیان به این ویروس مبتلا شده‌اند. در این شرایط هرچه میزان گسترش کرونای دلتا در کشور بیشتر شود، قطعا افراد بیشتری به بستری یا ICU احتیاج پیدا می‌کنند و به همین دلیل، حتی اگر میزان کشندگی کرونای دلتا نیز بیشتر نباشد، با توجه به این که این ویروس در مدت زمان کمتری می‌تواند افراد بیشتری را مبتلا کند، آمار مرگ و میر ناشی از کرونا نیز افزایش می‌یابد.

وی در پایان تصریح کرد: ما باید از شیوع موج پنجم کرونا در کشورمان پیشگیری می‌کردیم و در زمان‌های مناسب، تصمیم گیری‌های صحیح را اتخاذ می‌کردیم و بعد از آن به صورت قاطعانه، با افرادی که پروتکل‌های بهداشتی را نقض می‌کنند، برخورد می‌کردیم. مهمترین راهکار برای کاهش میزان شیوع این ویروس نیز قرنطینه کامل شهرها و جلوگیری از همه مسافرت‌ها بود و وقتی ما در ماه‌های اخیر از این مساله پرهیز کرده‌ایم، نشان می‌دهد که در طول این مدت تفکری علمی برای جلوگیری از شیوع کرونا نداشتیم.