کلانشهر: شادی یوسفی روانشناس،با اشاره به تاثیر کرونا بر سلامت کودکان و نوجوانان، اظهار کرد:اثرگذاری کرونا بر سلامت روانی-اجتماعی کودکان و نوجوانان بر کسی پوشیده نیست و شاهد پیامدهای زیادی به ویژه برای کودکان زیر سه سال هستیم که قبل یا در طول همه گیری به دنیا آمده‌اند.

وی با بیان اینکه مادران باردار در دوران کرونا خطر استرس را متحمل شده‌اند، تصریح کرد:کودکان پیش دبستانی و دبستانی نیز به دلیل محدودیتهای کرونایی تعاملات اجتماعی محدودی داشتند و لذا فرصت ارتباط با همسالان خودشان را از طریق حضور در مدرسه و بازی کردن بیرون از خانه پیدا نکردند که همین مسئله تاخیر در رشد روانی - اجتماعی آنان را موجب می‌شود.

این روانشناس، با اشاره به مشکلات یادگیری برخی از کودکان،گفت:کودکان به خاطر کرونا فرصتی برای یادگیری مهارت‌های ارتباطی و صحبت کردن و درخواست کردن از هم سن و سالان خود را پیدا نکردند،زیرا در چنین موقعیتی قرار نگرفته‌اند.

یوسفی، با بیان اینکه کودکان دبستانی چند سال کلیدی از آموزش و تعامل با همسالان خودشان را از دست دادند، خاطرنشان کرد: علاوه بر اهمیت آموزشی کلاس اول و دوم دبستان، مهمترین بخش روانی کودکان یعنی کم شدن وابستگی به والدین در این دوران شکل می‌گیرد، اما با همه گیری کرونا کودکان این فرصت را به دست نیاوردند و در خانه و کنار والدین به ویژه مادر خواندن و نوشتن را آموختند. در واقع کودکان به جای اینکه مسائل پایه‌ای که بسیار مهم است را از طریق معلم فرا بگیرند، به وسیله مادر و از طریق گوشی موبایل یاد گرفتند.

وی با اشاره به اثرگذاری همه گیری کرونا بر روی سیر رشد روانی نوجوانان، عنوان کرد:نوجوانان با بحران بلوغ مواجه هستند و در این سن باید کسب استقلال کنند تا خودمختاریشان بالا رود، اما کرونا در سیر زندگی نوجوانان به سمت استقلال و مستقل شدن اختلال ایجاد کرد و حتی نمی‌توانستند روابط دوستانه سالم داشته باشند.

این روانشناس، انتخاب رشته و شغل آینده و شیوه زندگی را از دیگر مشکلات نوجوانان دانست و افزود:نوجوانان در این ایام نه تنها با همدیگر، بلکه با بزرگسالان نیز آنچنان در ارتباط نبودند و نتوانستند مشورت‌های لازم را درباره مسیر تحصیلی و شغلی خود بگیرند.

نقش مهارت‌های فرزندپروری در کاهش آثار منفی کرونا

وی با اشاره به اهمیت و ضرورت مراقبت روانی - اجتماعی از کودکان و نوجوانان در دوران کرونا، تصریح کرد: برای خرید یک ملک یا یک کالای منزل از افراد زیادی مشورت می‌گیریم، اما متاسفانه برای فرزندآوری و فرزندپروری حتی یک صفحه کتاب هم نمی‌خوانیم؛ این در حالی است که مهمترین مسئله قبل از فرزندآوری، آموزش شیوه‌های درست فرزندپروری است. امروزه رسانه‌ها خیلی راحت این شیوه‌ها را آموزش می‌دهند، اما گاهی والدین دنبال همین هم نمی‌روند.

یوسفی، بر نقش آموزش مهارت‌های فرزندپروری در کاهش آثار منفی کرونا تاکید کرد و گفت:در حال حاضر شاهد بازگشایی مدارس هستیم و لذا والدین باید اقدامات لازم را برای کاهش استرس و نگرانی کودکان و نوجوانان انجام دهند.

وی با بیان اینکه انزوای اجتماعی برای کودکان ترس و دلهره و اضطراب آورده که گاهی به صورت سردرد و بدخلقی و خشم و عصبانیت بروز می‌کند، ادامه داد: ورود به مدرسه بعد از تعطیلات کرونایی می‌تواند زمینه اضطراب و افسردگی را برای کودکان و نوجوانان ایجاد کند و اضطراب مزمن منجر به افسردگی می‌شود.

این روانشناس، با اشاره به تغییر سبک زندگی کودکان و نوجوانان در دوران کرونا، اظهار کرد: مدرسه که بود نظم هم بود، اما شیوع کرونا و در خانه ماندن و تعطیلی مدارس لایف استایل کودکان را نامنظم کرده و آموزش مجازی سر ساعت بیدار شدن و سر ساعت غذا خوردن و سر ساعت خوابیدن و... را به هم زده و مسئولیت پذیری آنان را کمرنگ کرده است. همچنین فضای خانه موجب شده کودکان دیگر آن آزادی و راحتی برای رشد در فضای مدرسه و تعامل با دیگران را نداشته باشند.

یوسفی، با بیان اینکه استفاده طولانی مدت از تلویزیون و اینترنت هم اثر خیلی بدی برای کودکان و نوجوانان داشته است، اضافه کرد:والدین در ابتدا باید حال خودشان خوب باشد، یعنی وقتی پدر و مادر خودشان نگران هستند، نمی‌توانند به فرزند کمک کنند و نگرانی فرزند بیشتر می‌شود.

وی از والدین خواست اول آرامش خودشان را حفظ کنند و مدیریت هیجان و استرس داشته باشند و تصریح کرد: جلوی کودکان و نوجوانان از جامعه و زندگی و اقتصاد و... بد نگویید، زیرا آنان خودشان می‌دانند. همچنین هنگام غذا خوردن به اخبار گوش ندهید و نگرانی‌ها را به فضای خانه و فرزندان منتقل نکنید.

این روانشناس، با بیان اینکه فرزندان باید در فضای امن و آرام خانه پرورش پیدا کنند، افزود: از اخبار بد کرونایی همزمان با بازگشایی مدارس زیاد در خانه حرف نزنید.

وی در پاسخ به این سوال که «والدین برای کاهش ترس و نگرانی کودکان و نوجوانان باید چه کار کنند؟»، متذکر شد: ابراز عشق و توجه به فرزند ترس و انزوای اجتماعی را در کودکان و خشم و عصبانیت را در نوجوانان کمتر می‌کند و باید ارتباط بین والدین و فرزندان حفظ شود؛ البته والدین با رعایت مهارت‌های ظریف ارتباطی باید همواره فرزندان را در آرامش نگه دارند.

برخی از کودکان تاکنون وارد کلاس حضوری نشده‌اند

یوسفی، خواستار عدم توجه زیاد والدین به مسائل کرونا شد و عنوان کرد: به حرف کودکان گوش کنید و درباره مسائل مختلف با آنان صحبت کنید، اما از بزرگنمایی و ادامه دادن پرهیز کنید. در واقع فضای خانه را با گفتن اخبار بد و تکرار مسائل و مشکلات و تحقیر کودکان و نوجوانان ملتهب نکنید و یک تعامل والد - فرزند سالم داشته باشید که با آموزش مهارت‌های فرزندپروری محقق می‌شود.

وی همچنین کودکان را نیازمند توجه ویژه دانست و خاطرنشان کرد: اگر کودکان دچار نگرانی و اضطراب و افسردگی هستند، حتما برای درمان این آسیب روانی به روانشناس و روانپزشک مراجعه کنید. همچنین کودکان را با شیوه خودشان آرام کنید و برای ارتباط با کودکان از دریچه نگاه آنان دنیا را ببینید.

این روانشناس، نوجوان را نیازمند قدرت انتخاب دانست و ادامه داد: استقلال نوجوان را با کنترل گری بیش از حد زیر سوال نبرید و تحقیرش نکید، زیرا کرونا به اندازه کافی فشار وارد کرده و حضوری شدن مدارس نگرانی و دلهره آورده و ما نباید این شرایط را سخت‌تر کنیم.

یوسفی، گریه و عصبانیت و ناراحتی کودکان را نشان دهنده مشکل هیجانی دانست و تصریح کرد: در حال حاضر شرایط برای بازگشایی مدارس فراهم شده و شاهد حضوری شدن کلاس‌ها هستیم که در نتیجه نگرانی و دلهره دانش آموزان را بیشتر کرده، اما برخی از کودکان تاکنون وارد کلاس حضوری نشدند و از قاب گوشی موبایل درس را یاد گرفته‌اند؛ همچنین شاهد نگرانی و اضطراب والدین از وضعیت بیماری هستیم.

وی با تاکید بر لزوم ایجاد آمادگی روانی در دانش آموزان برای ورود به کلاس‌های حضوری، اظهار کرد: بسیاری از کشورهای پیشرفته به دلیل نگرانی از اُفت تحصیلی آموزش حضوری را پیش‌تر آغاز کرده‌اند، زیرا آموزش حضوری بهتر از مجازی است و بهداشت خواب دانش آموزان بهبود پیدا می‌کند که در یادگیری اثربخش نقش دارد. بسیاری از دانش آموزان درس‌های مجازی را خوب یاد نگرفته‌اند و بار تحصیلی نه تنها بر دوس معلم است، بلکه والدین در خانه نیز متحمل این مسئولیت سنگین می‌شوند.

این روانشناس، از والدین خواست با توجه به بازگشایی مدارس از آموزش حضوری جلوی دانش آموزان بدگویی نکنند و یادآور شد: کودکان نگران هستند و لذا والدین باید بیشتر با آنان مدارا کنند تا با شرایط جدید سازگار شوند. کودکان و نوجوانان به زمان نیاز دارند تا خودشان را با آموزش حضوری متناسب کنند و باید به آنان فرصت دهیم.

وی کاهش وابستگی والدین و کودکان را نیز یادآور شد و تاکید کرد: درس یاد دادن والدین نوعی وابستگی ایجاد کرده و کودکان کم کم باید عادت کنند که از پدر و مادر دل بکنند و به مدرسه بروند.