کلانشهر: محمود بهمنی روز سه‌شنبه در حاشیه نشست تخصصی پرورش ماهی آزاد در محیط‌های محصور در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: در دنیا هر دقیقه چند گونه از موجودات زنده در معرض نابودی قرار می‌گیرند و یا به لیست گونه‌های در معرض خطر افزوده می‌شوند که در این راستا یکی از برنامه‌ها مهم موسسه تحقیقات علوم شیلات کشور برنامه‌ریزی در ارتباط با احیای ذخایر ژنتیکی و ایجاد بانک‌های ژنی این گونه‌هاست.

وی اضافه کرد: در شمال کشور متناسب با نوع ذخایر در معرض خطر و با توجه به امکانات محدودی که در مجموعه‌های تحقیقاتی شیلات وجود دارد تلاش می‌کنیم بانک ژن گونه‌های اولویت‌دار مانند گونه‌های اقتصادی را ایجاد کنیم.

وی گفت: بدین منظور در سال‌های اخیر مرکز تخصصی ذخایر ژنتیکی کشاورزی توسط سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و وزارت جهاد کشاورزی با کمک همه موسسات و مراکز تحقیقاتی مرتبط سراسر کشور اقدام به ایجاد یک بانک ژن متشکل از ارکان و اجزای مختلف برای تمام گونه‌های گیاهی و جانوری کرده است.

وی تصریح کرد: در حوزه آبزیان این مسئولیت برعهده موسسه علوم تحقیقات شیلات کشور، پژوهشکده‌ها و مراکز تابعه آن است که غیر از نگهداری آبزیان به صورت زنده و کامل؛ بانک ژن اندام‌‌ها و اجزای آنها مانند ژن، اسپرم منجمد و بانک ژن سلولی را نگهداری خواهد کرد همچنین در حوزه جلبک‌‌ها در بخش سخت پوستان و خارپوستان، نرم تنان و ماهیان نیز کار خواهد شد.

بهمنی با بیان اینکه اعلام تعداد گونه‌های در معرض خطر به دلیل تنوع، تعدد و براساس تقسیم بندی‌های ماهیان اقتصادی و غیر اقتصادی متفاوت است، گفت: ذخایر مهمترین ماهیان اقتصادی در معرض خطر دریای کاسپین پنج گونه از ماهیان خاویاری (فیل ماهی، اوزون برون، چالباش، تاس ماهی ایرانی و شیپ) است که در سال‌های اخیر به دلایل مختلف ذخایر آنها به شدت کاهش یافته و در معرض خطر قرار گرفته‌اند.

وی ابراز امیدواری کرد: با فعالیت‌های بازسازی ذخایر توسط سازمان شیلات ایران و مطالعات تخصصی انستیتو بین المللی ماهیان خاویاری امکان حفظ این ذخایر ارزشمند مهیا شود.

رئیس موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور اظهار کرد: در آبهای داخلی برخی از گونه‌های مهم آبزیان نظیر سس ماهی یا باربوس ماهیان از گونه‌های درمعرض خطر هستند که در پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی بانک ژن این ماهیان در ایستگاه تحقیقات تکثیر و پرورش "شولم" فومن در حال مطالعه نگهداری است و برخی از انواع ماهیان سوف، خرچنگ دراز آب شیرین و خرچنگ دراز دریای کاسپین(خرچنگ اوستاکوس) که در گذشته در جنوب دریای کاسپین در تالاب انزلی به مقدار زیاد یافت می‌شد نیز از گونه‌های مهمی است که ذخایر آن به شدت کاهش یافته است.

وی تصریح کرد: اگرچه بیوتکنیک تکثیر و پرورش این گونه‌ها در پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی کشور در انزلی بدست آمده است اما در طبیعت ذخایر آن به شدت کاهش یافته است. در جنوب کشور نیز به طور مشخص در آبهای دریایی ذخایر برخی از انواع گونه‌های بومی میگو کاهش یافته و ماهیان اقتصادی مانند سنگ سر، شوریده، راشگو و سرخو و بسیاری دیگر حتی انواع کوسه‌ها به علل مختلف که عمده‌ترین آنها صید غیرمجاز و بی‌رویه، آلودگی و عدم امکان دستیابی مولدین این گونه‌ها به سن باروری و تکثیر مناسب در شرایط اکوسیستم جنوب است، شاهد کاهش ذخایر آنها هستیم.

بهمنی بیان کرد: ذخایر بسیاری از گونه‌ها مانند خیار دریایی و شاه میگو یا لابستر در دریای عمان و سواحل چابهار نیز در معرض خطر است که باید برنامه ریزی جامعی توسط تمام دستگاه‌هایی که می‌توانند به حفظ این گونه‌ها کمک کنند، انجام شود تا اکوسیستم آبی و شرایط بهینه رشد و نمو و نیز تولید مثل و تکثیر انواع آبزیان فراهم شود.

وی تاکید کرد: در شمال کشور و حاشیه کاسپین یکی از مهمترین عواملی که می‌تواند به ذخایر آبزیان کمک کند فراهم سازی شرایط مناسب در رودخانه‌های حوزه جنوبی دریای کاسپین برای مهاجرت مولدین آبزیان اقتصادی در فصل تولید مثل است. این شرایط در رودخانه با جلوگیری از صید بی‌رویه، جلوگیری از ورود آلودگی‌های کشاورزی، صنعتی، خانگی، شهری و عدم برداشت شن و ماسه و سایر عوامل فراهم می‌شود.