معاون میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان اعلام کرد: کاوش‌های باستان شناسی صورت گرفته در لیارسنگ بن املش گیلان و ابزارآلات آهنی به وفور یافت شده،نشان دهنده جنگجو و دامدار بودن مردم این منطقه است.

کلانشهر : ولی جهانی روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: همچنین کاوش‌های فصل پنجم حاکی از آنست که مردم این منطقه در بلندمدت به سنت‌های خود پایبند بوده‌اند؛ این تداوم سنت‌ها از اواخر دوره ساسانی تا قرون دوم و سوم هجری قمری ادامه داشته است؛ اما نظر قطعی در این خصوص به بررسی‌های بیشتر و نتایج مطالعات آزمایشگاهی نیاز دارد.

وی خاطرنشان کرد: لیارسنگ‌بن یکی از مهمترین محوطه‌های دوران تاریخی در استان گیلان است که در سال ۱۳۹۱ شناسایی و از سال ۱۳۹۲ گمانه زنی و کاوش‌های باستان شناسی در آن آغاز شد و این محوطه به همراه حرایم آن در سال ۱۳۹۷ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

وی بیان کرد: در فصول گذشته کاوش، تدفین هایی از دوره‌های اشکانی و ساسانی در این محوطه شناسایی شدند که اطلاعات مهمی از فرهنگ مادی، ویژگی‌های جسمانی و تغذیه مردمان آن دوره در گیلان ارائه کرده است.

وی ادامه داد: پنجمین فصل از کاوش‌های باستان شناسی این محوطه به شناسایی گونه هایی از تدفین احتمالا مربوط به دوره اسلامی، منجر شده است؛ این یافته‌ها نشان می‌دهد در زمان ورود مسلمانان عرب به مناطق شمالی ایران، مردم لیارسنگ‌بن تا قرن دوم و سوم هجری قمری سنت‌های پیشین خود را حفظ کرده‌اند که شواهد آن را می‌توان در گونه شناسی قبور لیارسنگ‌بن مشاهده کرد.

معاون میراث فرهنگی گیلان گفت: بعضی از قبور با کمی تغییرات که شیوه خاکسپاری دوره اسلامی در آن رعایت شده، فاقد هرگونه شیء هستند.

وی همچنین افزود: با استناد به پنج فصل از کاوش‌های باستان شناسی، آنچه مشهود است اینکه مردم منطقه جنگجو و دامدار بودند؛ ابزارآلات آهنی بسیار در گورهای بدست آمده، جنگجو بودن مردم منطقه را تایید می‌کند.
جهانی متذکر شد: دستگاه‌های اجرایی قبل از انجام هر گونه فعالیت عمرانی مکلف به استعلام و رعایت ضوابط عرصه و حریم هستند؛ هرگونه تخریب و صدمه به اثر تاریخی یادشده طبق ماده ۵۶۲ تا ۵۶۸ قانون مجازات اسلامی جرم محسوب می‌شود و مجرم تحت پیگرد قانونی قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: با توجه به اهمیت تعیین عرصه و حریم آثار تاریخی استان، نقشه و ضوابط و مقررات مربوط به آثار تاریخی بقعه شیخ زاهد لاهیجان، تی تی کاروانسرای سیاهکل، آرامگاه کاشف السلطنه لاهیجان، محوطه باستانی مارلیک رودبار و گورستان باستانی لیارسنگ‌بن املش، که همه آنها به ثبت ملی رسیده‌اند؛ تهیه شد و پس از مطالعه و بررسی کارشناسی، اقدامات لازم برای تصویب نهایی این آثار در دستور کار قرار گرفت.

وی گفت: پیرو ارسال پرونده‌ها و متعاقب برگزاری جلسه شورای ثبت و حریم آثار تاریخی کشور، در نهایت با تایید اعضاء، حریم آثار مذکور تایید و تصویب شده است.
وی تاکید کرد: پس از تصویب نهایی ضوابط قانونی حریم آثار ذکر شده و ابلاغ آن، تمامی ارگان‌های ذیربط موظفند در راستای حفظ حریم حفاظتی و منظری این آثار تاریخی، قبل از هر گونه ساخت و ساز در مجاورت این آثار و محوطه‌ها، هماهنگی‌های لازم را با این اداره کل انجام دهند.

مجموعه باستانی لیارسنگ بن از توابع دهستان سمام بخش رانکوه شهرستان املش محوطه‌ای بسیار گسترده به مساحت ۲۷ هکتار است که شامل گورستان باستانی، محوطه استقرار، پناهگاه صخره‌ای و درختان قدیمی است.

مجموعه لیارسنگ بن در سال ۱۳۹۱ مورد شناسایی قرار گرفت؛ با توجه به ضرورت انجام مطالعات در این محوطه و پس از یک وقفه نسبتا طولانی برای اخذ مجوزهای لازم در تابستان ۱۳۹۳ هیاتی به سرپرستی ولی جهانی تشکیل و کاوش‌ها آغاز شد؛ نتیجه این کاوش‌ها منجر به کشف یک محوطه عظیم شد که سپس این کاوش‌ها در فواصل سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ ادامه پیدا کرد و نتیجه این پژوهش‌ها در ۱۰ کارگاه و حدود ۳۱ گمانه آزمایشی، منجر به کشف آثار بسیار مهم و ارزشمندی از دوران اشکانی و ساسانی شد.

طی کاوش‌های انجام شده سه نمونه قبر از نوع تدفین‌های خمره‌ای، دخمه‌ای، چاله‌ای و اشیاء بسیار ارزشمند از نوع سفالین، مفرغین و... بدست آمد؛ همه این آثار نشانگر اهمیت این مجموعه تاریخی در ادوار تاریخی است.
بیش از یک هزار و یکصد اثر تاریخی از گیلان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.